Damy - empik

Wybitny hetman zmarł z przedawkowania viagry (i 9 innych szokujących faktów o Rzeczpospolitej Obojga Narodów)

Autor: | 3 kwietnia 2016 | 20,657 odsłon

Sarmaci byli niesamowici i w walce, i w życiu codziennym. Fragment obrazu Juliusza Kossaka "Odsiecz Smoleńska" (źródło: domena publiczna).Szulernia w Pałacu Prezydenckim i gwałty w stolicy podczas wojny domowej. Ale też wspaniałe zwycięstwa, podboje i dalekosiężne plany, od których drżeli sułtani i carowie. Rzeczpospolita Obojga Narodów była fascynującą krainą kontrastów…

Jak zawsze wszystkie pozycje w TOP10 zostały oparte na publikowanych przez nas artykułach. Tym razem postanowiliśmy pokazać, jak ciekawą i wielowymiarową historię miała I Rzeczpospolita. Więcej tekstów dotyczących nowożytności w Polsce znajdziecie TUTAJ.

Aż trudno uwierzyć, że:

10. Hetman Jan Sobieski chciał obalić króla

W 1672 roku część szlachty chciała osadzić na polskim tronie księcia Karola de Longueville. Na prywatnej audiencji prymas Mikołaj Prażmowski zaproponował królowi, aby sam abdykował.

Wstydliwego epizodu, kiedy to wojska pod komendą Sobieskiego ruszyły na własną stolicę nikt nie sportretował. Możemy sobie tylko wyobrażać, że wyglądało to mniej więcej tak.... (na ilustracji bitwa wiedeńska pędzla Juliusza Kossaka).

Wstydliwego epizodu, kiedy to wojska pod komendą Sobieskiego ruszyły na własną stolicę, nikt nie sportretował. Możemy sobie tylko wyobrażać, że wyglądało to mniej więcej tak…. (na ilustracji bitwa wiedeńska pędzla Juliusza Kossaka).

Michał Korybut Wiśniowiecki nie zgodził się, więc Jan Sobieski wprowadził do stolicy 14 chorągwi wojska, które nie stroniło od gwałtów i rabunków. Żołnierze napastowali też bezradną gwardię królewską. Malkontenci ogłosili manifest, w którym deklarowali, że przybyli do Warszawy, aby usunąć króla. Wśród oskarżeń znalazły się zarzuty nieodpowiedniego stroju królewskiego, złego traktowania królowej oraz… nieprzystojnych zabaw z chłopcami.

Plany stronnictwa Jana Sobieskiego przerwała nieoczekiwana śmierć Karola. Prymas Prażmowski miał powiedzieć, że: wolałby, iżby połowa Ojczyzny mojej zginęła niźli jeden kawaler de Longueville. Sobieski nie wiedział, że był to dla niego najlepszy możliwy rozwój sytuacji. Niedługo został królem i bohaterem narodowym (przeczytaj więcej na ten temat).

9. Husaria upadła przez… kozły?

W epoce husarii wykorzystywano do obrony przed konnicą wozy jadące w rzędzie, obsadzone uzbrojonymi ludźmi. Gdy tabor zatrzymywał się, wozy spinano łańcuchami i kopano wokół rowy. Moskwicini jeszcze w XVII wieku chętnie używali ścian z desek z otworami strzelniczymi, które chroniły ludzi także w czasie marszu.

Kozły hiszpańskie były równie skuteczne co stacjonarne kobylice (na ilustracji), a dzięki swej konstrukcji i niewielkiej masie można je było przenosić po polu bitwy. Rysunek ze zbiorów Radosława Sikory.

Kozły hiszpańskie były równie skuteczne co stacjonarne kobylice (na ilustracji), a dzięki swej konstrukcji i niewielkiej masie można je było przenosić po polu bitwy. Rysunek ze zbiorów Radosława Sikory.

W zachodniej Europie wymyślono co innego. Tak zwane kozły hiszpańskie, dzięki swej konstrukcji i niewielkiej masie, można było przenosić po polu bitwy. Nie dawały się też roztrącać tak, jak to można było uczynić z szeregiem wbitych w ziemię krótkich pik.

Kozły hiszpańskie zostały użyte przez Szwedów w bitwie pod Kliszowem w 1702 roku. Powstrzymały szarżę polskich husarzy i pancernych. To nie ogień zmodernizowanej broni palnej, jak chcą wierzyć niektórzy, lecz właśnie kozły pozwoliły piechocie skutecznie stawić czoła husarzom (przeczytaj więcej na ten temat).

8. Zwycięstwo pod Kircholmem zostało dobrze wyzyskane

O bitwie pod Kircholmem zwykle mówi się w kategorii niewykorzystanego zwycięstwa. A gdyby nazwać tę bitwę odsieczą Rygi – bo tym w istocie była – od razu perspektywa ulegnie zmianie. W 1605 roku dzisiejsza łotewska stolica była drugim miastem Rzeczpospolitej. Zwycięstwo nad Szwedami sprawiło, że Ryga została ocalona.

Mimo olbrzymiej przewagi liczebnej, Szwedzi przegrali pod Kircholmem. A Polacy wykorzystali swe zwycięstwo. Obraz „Po bitwie pod Kircholmem” Januarego Suchodolskiego (źródło: domena publiczna).

Mimo olbrzymiej przewagi liczebnej, Szwedzi przegrali pod Kircholmem. A Polacy wykorzystali swe zwycięstwo. Obraz „Po bitwie pod Kircholmem” Januarego Suchodolskiego (źródło: domena publiczna).

Kilka lat po Kircholmie hetman Chodkiewicz prowadził tajne rokowania z władzami Rewla, dzisiejszego Tallina, i ustalił już z nimi warunki przejścia pod panowania Rzeczpospolitej! Sęk w tym, że ta miała nowy kierunek ekspansji – Moskwę. Nie ma co ukrywać, Rosja dawała więcej możliwości niż północna Estonia.

Samą Rygę utraciliśmy w 1621 roku, gdy wojska Rzeczpospolitej pod Chocimiem stawiały opór wielkiej tureckiej armii. Szwedzi wbili nam wtedy nóż w plecy (przeczytaj więcej na ten temat).

7. Nasze wojska były znacznie mniejsze, niż sądzimy

Polskie armie wydają się znacznie większe, niż były w rzeczywistości. Stukonna rota husarii bowiem to taki oddział, na który ze skarbu państwa wypłacono sto stawek żołdu, a nie taki, który liczył stu kawalerzystów. Po pierwsze, oficerowie – zupełnie legalnie – pobierali dla siebie dodatkowe stawki żołdu. W efekcie przynajmniej co dziesiąty jeździec istniał tylko na papierze.

Podczas parady oddziały prezentowały się znakomicie... ale po dłuższej kampanii znacznie zmniejszały liczebność. Prezentacja husarii w Krakowie w 1605 roku na "Rulonie polskim" autorstwa Balthasara Gebhardta (źródło: domena publiczna).

Podczas parady oddziały prezentowały się znakomicie… ale po dłuższej kampanii znacznie zmniejszały liczebność. Prezentacja husarii w Krakowie w 1605 roku na „Rulonie polskim” autorstwa Balthasara Gebhardta (źródło: domena publiczna).

Po drugie, żołd nie przekładał się na realną liczbę żołnierzy, zwłaszcza gdy zalegano z jego wypłatą. Nie odejmowano wtedy rannych, chorych, niezdolnych do służby, zabitych ani dezerterów. Po dłuższej kampanii w stukonnej rocie husarii mogło zostać zaledwie 20 jeźdźców.

W bitwie pod Domanami w 1655 roku polski podjazd liczył etatowo od dwóch do dwóch i pół tysiąca jeźdźców, a realnie: nieco ponad tysiąc. Podczas walk ulicznych w Mohylewie w tym samym roku spośród pięciuset „etatowych” kawalerzystów w szranki stanęło zaledwie stu pięćdziesięciu. Ale nawet przetrzebione oddziały polskiej husarii raz po raz zwyciężały w boju (przeczytaj więcej na ten temat).

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Agnieszka WolnickaAgnieszka Wolnicka - Absolwentka stosunków międzynarodowych na UJ. Pasjonatka historii, szczególnie genealogii możnych panów każdej epoki historycznej. Uwielbia też badać losy niesamowitych kobiet, próbujących dojść do władzy. Na co dzień prowadzi fanpage „Ciekawostki z dziejów rodów panujących” i pracuje jako asystentka redakcji "Ciekawostek historycznych".

Zainteresowany? Zobacz inne listy TOP10.
Okupacja
Komentarze do artykułu (1)

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Samochody elektryczne - ciche, proste w obsłudze i nie śmierdziały.
…jeszcze na początku XX wieku na drogach można było spotkać samochody o napędzie parowym oraz elektrycznym i nie było wcale przesądzone, że przegrają one konkurencję ze śmierdzącymi i trudnymi w obsłudze automobilami spalinowymi.

Sztokholm-600x398
…w 1598 roku potrzeba było zaledwie 12 Polaków, aby opanować Sztokholm? Po dokonaniu tego niezwykłego wyczynu dowódca oddziału rotmistrz Samuel Łaski wysłał do króla Zygmunta III wiadomość: „Zająłem Sztokholm samodwunast”.

Tygrys na niemieckim plakacie propagandowym.
…choć potężnie opancerzony i uzbrojony Tygrys Królewski budził postrach amerykańskich żołnierzy, jeden z tych czołgów został zniszczony przez maleńki samochód pancerny? Niewykluczone jednak, że jego załoga pomyliła niemieckiego potwora z Pzkpfw IV.