Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Kontrowersje

Czy Jagiełło był jednym z najlepszych polskich królów czy bezwzględnym mordercą i kryptopoganinem? Bona Sforza – świetna władczyni czy trucicielka odpowiedzialna za śmierć własnej synowej? Generał Jaruzelski – bohater czy zdrajca? Na „Ciekawostkach historycznych” nie boimy się zadawać ryzykownych pytań.

Wszyscy chorzy psychicznie podlegali w III Rzeszy przymusowej sterylizacji. Nazistowska eugenika zakładała całkowitą eliminacje "ułomności" z procesu dziedziczenia.

artykuł | 25.05.2018 | Autor:

Przymusowe sterylizacje. Kto w III Rzeszy mógł zostać nimi objęty?

Historycy latami milczeli o ustawie, którą naziści wprowadzili już po kilku miesiącach swoich rządów. Jej bezpośrednim celem była eliminacja ludzi uważanych przez hitlerowców za „małowartościowych”. I nie chodziło wcale o Żydów.

Biegun południowy to najbardziej wysunięty na południe punkt na Ziemi. Dla śmiałków, którzy zdecydowali się go zdobyć okazał się lodowym piekłem.

artykuł | 17.05.2018 | Autor:

Ślepota śnieżna, szkorbut i zatrucie ołowiem. Jak NAPRAWDĘ wyglądała droga na biegun?

Na przełomie XIX i XX wieku wciąż nieodkrytymi terenami pozostawały skute lodem bieguny: północny i południowy. Na tych, którzy postanowili je zdobyć czekało piekło. Ekstremalnie niskie temperatury, choroby, a w końcu próba charakteru, gdy należało rozważyć zjedzenie towarzysza...

artykuł | 14.05.2018 | Autor:

Czy to był najbardziej zapijaczony naród średniowiecznej Europy? (podpowiedź: oczywiście NIE chodzi o Polaków)

Tak pod kątem produkcji napojów wyskokowych, jak i skali ich spożycia, jeden średniowieczny kraj bił na głowę wszystkie inne. Czy domyślacie się o jakim państwie mowa?

Fragment mapy administracyjnej kraju autorstwa Eugeniusza Romera. Plan z 1920 roku obejmuje tereny, które po pokoju ryskim pozostały poza obszarem Polski

artykuł | 13.05.2018 | Autor:

Przedwojenna Polska mogła być o wiele większym krajem. Dlaczego endecja się temu sprzeciwiała?

Politycy prawicy – twierdzący, że walczą o wielką Polskę – jednocześnie otwarcie sprzeciwiali się rozciąganiu granic Rzeczypospolitej na całe niegdyś należące do niej terytorium. Dlaczego walczyli o to, by duża część Kresów pozostała poza Polską?

Czy można być kolonialistą i ksenofobem, nawet o tym nie wiedząc?

artykuł | 01.05.2018 | Autor:

Używasz tych określeń? Jeżeli tak, to uważaj, bo mogą cię uznać za polskiego imperialistę

Czy można być kolonialistą i ksenofobem, nawet o tym nie wiedząc? Zdaniem niektórych, jak najbardziej. Wystarczy… poprawnie używać języka polskiego.

Sympatia Polaków do człowieka, który wymordował ich tysiące? Stalina nie tylko lubiano, ale i kochano. Na ilustracji fragment plakatu propagandowego.

artykuł | 23.04.2018 | Autor:

Dlaczego Polacy pokochali Stalina?

Kazał więzić i torturować. Przesiedlał całe narody, skazał na śmierć miliony ludzi. Zniewolił nasz kraj oraz pozbawił go połowy terytorium. Trudno sobie wyobrazić, by ta odrażająca postać mogła budzić czyjąkolwiek sympatię. A jednak byli Polacy, którzy Józefa Stalina...

Kobiety, które trafiły do obozowych domów publicznych, dopiero po wielu latach zdecydowały się opowiedzieć swoją historię.

artykuł | 22.04.2018 | Autor:

Musiały oddawać swoje ciała w Buchenwaldzie i Auschwitz. Jak po wojnie traktowano kobiety, które pracowały w obozowych domach publicznych?

Były nagrodą i zachętą do pracy dla innych więźniów. Codziennie musiały przyjmować nawet po dziesięciu „klientów”. Gdy zachodziły w ciążę, zmuszano je do aborcji lub odbierano im dzieci. Te kobiety przeszły w obozach prawdziwe piekło. Ale do niedawna...

Fragment obrazu Wojciecha Kossaka pt. Bitwa pod Olszynką grochowską.

artykuł | 21.04.2018 | Autor:

Czy polskie powstania narodowe miały jakikolwiek sens? Miażdżące refleksje poznańskiego historyka

O powstaniach listopadowym i styczniowym wciąż mówimy z nabożnym respektem. Nie powiodły się, ale przecież nasi przodkowie gotowi byli złożyć ofiarę krwi w nierównym boju. Czy wolno nam ich krytykować? Historyk Marek Rezler nie boi się odpowiadać twierdząco....

Aż trudno uwierzyć, że Polacy Hitlera... lubili. Mało tego, niektórzy wręcz go podziwiali. Na ilustracji fragment nazistowskiego plakatu propagandowego.

artykuł | 18.04.2018 | Autor:

Kto w przedwojennej Polsce podziwiał Hitlera?

Polacy Adolfa Hitlera lubili, choć była to sympatia przewrotna i nieco kapryśna. Trochę też wstydliwa. Co prawda, czasem śmiano się z Kanclerza. Wzbudzał on dreszcz niepokoju, a jednocześnie… fascynował i inspirował. Kogo oraz czym?

Kapo z obozu Salaspils na terenie okupowanej Litwy.

artykuł | 15.04.2018 | Autor:

Bez nich obozy koncentracyjne nie mogłyby funkcjonować. Kim byli kapo?

Choć sami byli więźniami, przebiegłością i okrucieństwem przebijali nawet esesmanów. Mogli bez konsekwencji znęcać się nad innymi uwięzionymi, okradać ich, a nawet zabijać. Jak zdobywali swoją pozycję i co otrzymywali w zamian za lojalną wysługiwanie się hitlerowcom?

Dom publiczny w Auschwitz mieścił się na piętrze bloku nr 24.

artykuł | 13.04.2018 | Autor:

W Auschwitz funkcjonował dom publiczny. Dlaczego tak trudno nam o tym mówić?

Naziści otworzyli dom publiczny w Auschwitz w 1943 roku, licząc na to, że ta dodatkowa „motywacja” skłoni więźniów do bardziej efektywnej pracy. Ale, jak wszystko w obozowej rzeczywistości, lagrowy burdel jedynie pozorował normalność.

Leżą zabici: Kazimierz Torbicz "Kazik" (z lewej) i Edward Taraszkiewicz "Żelazny" (z prawej). W środku siedzi Stanisław Marciniak "Niewinny", skazany na karę śmierci, zamordowany wraz z Józefem Domańskim "Łukaszem" 12 stycznia 1953 r. w więzieniu na Zamku w Lublinie (fot. domena publiczna).

artykuł | 05.04.2018 | Autor:

Tak ubecja pastwiła się nad żołnierzami wyklętymi. Najbardziej brutalne tortury stosowane przez polską bezpiekę [18+]

Przypalanie, wyrywanie włosów i paznokci, miażdżenie genitaliów oraz palców, rany zadawane wszystkim, co tylko wpadło w ręce. Chociaż brzmi to jak sceny z horroru, tak wyglądały realia życia byłych AK-owców w powojennej Polsce.

artykuł | 02.04.2018 | Autor:

Sto tysięcy niewolników rocznie? To europejskie państwo przez 300 lat przodowało w handlu żywym towarem

Kilkadziesiąt milionów zmarłych i nawet dziesięć milionów ludzi dostarczonych w niewolę – tak wygląda bilans trzystu lat kolonialnej aktywności tego europejskiego państwa. Imperium zbudowane na trupach? Niezupełnie. Handel niewolnikami wcale nie okazał się tak rentowny, jak myślano…

artykuł | 01.04.2018 | Autor:

Miejsce uczt i zabaw najbogatszych Żydów? Tak Niemcy przedstawiali życie w warszawskim getcie

Maj 1942 roku. W warszawskim getcie, jak co dzień, żniwo zbierały zatrważające warunki higieniczne, głód oraz choroby. Tym razem wydarzyło się coś jeszcze. Pojawili się Niemcy z kamerami w dłoniach. I tak rozpoczęła się produkcja jednego z najbardziej...

Co sprawilo, że Hemingway zgodził się zostać sowieckim szpiegiem?

artykuł | 23.03.2018 | Autor:

Stary człowiek i… Stalin. Czy wiedziałeś, że słynny Hemingway był agentem NKWD?

„Przed wyjazdem do Chin został zwerbowany do naszej pracy z pobudek ideologicznych”. Ta notatka na temat Hemingwaya pochodzi z poświęconej pisarzowi tajnej teczki NKWD. Dlaczego amerykański noblista zgodził się zostać sowieckim agentem i jak rozwinęła się jego współpraca...

Czy rzeczywiście starożytni widzieli w lesbijkach potwory? Na ilustracji obraz Édouard-Henri'ego Avrila "Safona i jej seksualne partnerki".

ciekawostka | 22.03.2018 | Autor:

Potwory, które należy zabić lub zoperować. Co starożytni Grecy i Rzymianie sądzili o lesbijkach? [18+]

Kobieta w łóżku z drugą kobietą? Starożytni Grecy i Rzymianie nie wyobrażali sobie seksualnego zaspokojenia bez użycia członka. Podczas gdy męski homoseksualizm uznawali za wynalazek bliski filozofii, lesbijstwo było dla nich niebezpiecznym wynaturzeniem.

Leopold II nie wahał się wymordować milionów dla spełnienia własnych imperialnych korzyści.

artykuł | 18.03.2018 | Autor:

Krew 10 milionów ludzi na rękach. Ten europejski władca dla zaspokojenia własnych ambicji dokonał ludobójstwa na niewyobrażalną skalę

Zawody w strzelaniu do ludzi, miliony ofiar bezmyślnej zbrodni, tysiące obciętych dłoni za nieposłuszeństwo. Tak wyglądała codzienność XIX-wiecznego Konga. Kraju, w którym bezkarność uczyniła z ludzi potwory.

artykuł | 12.03.2018 | Autor:

Kto naprawdę zabił Rasputina?

Potraktowali go jak psa. Gdy trucizna zawiodła, bezlitośnie oddali w jego stronę kilka strzałów. Ostatni prosto w twarz. Zwłoki zrzucili z mostu. Komu udało się wyeliminować człowieka, który trząsł carską Rosją? Czy za spiskiem stali szpiedzy wrogiego mocarstwa?

artykuł | 24.02.2018 | Autor:

Zamurował własną córkę żywcem wraz z koniem… Jak traktowano kobiety w starożytnych Atenach?

Wolnościowe hasła demokratycznych Aten nie objęły kobiet. Widziano w nich zwierzęta i przedmioty. Traktowane niczym własny dobytek musiały spełniać wszystkie rozkazy mężów. Jeśli zostały ofiarami gwałtu uznawano je za cudzołożnice, jeśli się sprzeciwiały – nierzadko skazywane były na...

Cesarz zajmujący się wyłącznie rozrywkami i orgiami, a do tego chcący zmienić płeć? Nawet dla starożytnych to było za wiele. Na ilustracji fragment obrazu Lawrence Alma-Tademy "Róże Heliogabala".

ciekawostka | 20.02.2018 | Autor:

Ten rzymski cesarz zrobił burdel z dworu, kazał się wykastrować, a w końcu uformować sobie sztuczną waginę

Gdy tylko zasiadł na tronie, zaczął szokować swoich poddanych. Prowadził tak nieskrępowane życie seksualne, że zamiast władcą stał się w ich oczach prostytutką. W końcu postanowił zmienić płeć. Tego dla starożytnych Rzymian było za wiele…

Dwaj zakochani w sobie mężczyźni, którzy z żądzy zemsty za upokorzenie i zazdrości postanowili obalić ateńskiego tyrana. Na ilustracji fragment tzw. "Grupy Tyranobójców" (przedstawiająca słynną parę) uważanej za pierwszy pomnik historyczny w Atenach i symbol demokracji.

artykuł | 17.02.2018 | Autor:

Czy powstanie demokracji zawdzięczamy parze homoseksualistów?

Wszystko działo się w Atenach ponad dwa i pół tysiąca lat temu i początkowo wyglądało wyłącznie na dramat pewnej młodej panny. W rzeczywistości chodziło o homoseksualną zemstę, która zmieniła losy starożytnego świata…

Jadwiga Andegaweńska

ciekawostka | 15.02.2018 | Autor:

Czy królowa Jadwiga parała się czarną magią?

Pełna złych przeczuć Jadwiga Andegaweńska szukała wsparcia nie tylko w Kościele, ale też – w okultyzmie. W jej czasach nikogo to nie gorszyło.

Pański ucisk, chłopska krzywda - tak widzi się przede wszystkim relacje między polską szlachta a chłopstwem. Jednak i uciskani potrafili pokazać, że są belitośni. Na ilustracji fragment XIX-wiecznego francuskiego stalorytu przedstawiającego rzeź galicyjską.

artykuł | 12.02.2018 | Autor:

Bestialskie morderstwo na Wołyniu. Tak 250 lat temu chłopi rozprawiali się z polską szlachtą

Chociaż mogło to wyglądać na początek chłopskiej rewolucji, chodziło o osobisty interes. XVIII-wieczne chłopstwo było nie mniej bezlitosne niż polska szlachta. Za poniżenie kara była jedna: śmierć.

Wbrew obiegowej opinii Piłsudski wcale nie był twórcą Legionów. Ba ,nie był nawet ich dowódcą.

artykuł | 08.02.2018 | Autor:

Legiony Piłsudskiego to bujda. Józef Piłsudski nie był wcale ich dowódcą, twórcą ani nawet pomysłodawcą

Jeśli w czymś Piłsudski okazał się prawdziwym mistrzem, to w sztuce propagandy. Jego akolici skutecznie wmówili Polakom, że w pojedynkę odzyskał dla Polski niepodległość. Nie mogło być inaczej, bo przecież to Piłsudski stworzył słynne Legiony Polskie. Przynajmniej w...

Fragment pomnika upamiętniającego pomordowanych Żydów z Jedwabnego. Czy w tej sprawie wciąż można mieć jakiekolwiek wątpliwości?

artykuł | 07.02.2018 | Autor:

Kto był sprawcą zbrodni w Jedwabnem?

Po latach od odkrycia zbrodni w Jedwabnem, wciąż podnoszone są wątpliwości, co do jej sprawców. Pojawiają się wezwania, aby IPN wznowił śledztwo. Ale czy w tej sprawie jest jeszcze coś do odkrycia? Czy rzeczywiście wciąż nie wiemy kto...