Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Władza

Premier Ignacy Jan Paderewski pozyskał w USA potężnych sojuszników sprawy polskiej. Kto zasłużył się najbardziej?

artykuł | 14.01.2018 | Autor:

Najwyższa pora im podziękować. Pięciu obcokrajowców, którzy pomogli Polsce wywalczyć niepodległość

„Można Polakom wybaczyć, że wierzą, iż w 1918 roku sami wywalczyli sobie niepodległość. Tak jednak nie było” – pisał Norman Davies. I miał rację. Kto pomógł nam w stworzeniu wolnej Polski? I czy zapamiętaliśmy ich zasługi?

Nagrobek Władysława Łokietka w katedrze wawelskiej. Rysunek z początku XIX wieku.

artykuł | 11.01.2018 | Autor:

Śmierć Władysława Łokietka. Jak umierał król, który zjednoczył Polskę?

Relacji jest kilka i nie mogłyby się bardziej od siebie różnić. Czy w chwili śmierci Łokietek groził synowi hańbą, jeśli ten okaże się nieudacznikiem czy przeciwnie – błagał doradców, by „ukochali” Kazimierza tak samo, jak ojca?

Prezydent USA, Franklin Roosevelt, był jednym z głównych architektów powojennego ładu. Czy mógł wywalczyć coś więcej dla Polski?

artykuł | 10.01.2018 | Autor:

Zdrada Roosevelta. Dlaczego Amerykanie wydali Polskę na pastwę Stalina?

Dzięki poparciu Amerykanów Polska mogłaby odrodzić się większa i silniejsza. Ale pielgrzymki naszych premierów i ministrów za ocean były skazane na porażkę. Dlaczego?

Kazimierz Wielki na obrazie pędzla M. Bacciarellego.

artykuł | 08.01.2018 | Autor:

Gdy Kazimierz Wielki zasiadł na tronie, Polska była na skraju upadku. Jak król uratował kraj przed katastrofą?

Do starcia, które zdecydowało o losach Polski nie doszło na polu bitwy, ale w pałacowych komnatach, w toku potajemnych negocjacji. Kazimierz Wielki zgodził się zapłacić kwotę, za którą można było kupić 20 zamków, 60 miasteczek, albo… 40 000...

Jak określić możliwość przeprowadzenia wywiadu z przyszłym ludobójcom? Czy był to dla polskiego dziennikarza powód do dumy, czy przeciwnie - przeżycie, które na zawsze okryło go hańbą? Na ilustracji fragment niemieckiego propagandowego plakatu.

artykuł | 04.01.2018 | Autor:

Jedyny polski dziennikarz, któremu Hitler udzielił wywiadu

26 stycznia 1935 roku pierwsza strona „Gazety Polskiej” wyglądała zupełnie inaczej niż zwykle. Obok dumnego portretu Führera widniał nagłówek: „Wywiad u Kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera”. Rozmowę przeprowadził Kazimierz Smogorzewski – jedyny polski dziennikarz, któremu dyktator udzielił wywiadu.

Uwięzienie przywódców NSZZ „Solidarność” i KSS "KOR" w latach 1981–1984 to jedna z najgłośniejszych spraw politycznych doby PRL. Czy znamy kulisy tego słynnego procesu? Na ilustracji fragment okładki z książki prof. Andrzeja Friszke "Sprawa jedenastu".

artykuł | 04.01.2018 | Autor:

To był jeden z najgłośniejszych procesów politycznych PRL-u. Co powinieneś o nim wiedzieć?

To miał być pokazowy triumf partii. Oczekiwano, że wraz z końcem postępowania, kresu dobiegnie też historia uciążliwej opozycji. Cała sprawa okazała się jednak kompromitującą porażką rządzących. Jak to możliwe, że nie udało im się wygrać ustawionego z góry...

Niejedna Pierwsza Dama miała ogromny wpływ na swojego męża. Ta kobieta, gdy mąż leżał złożony chorobą, podejmowała samodzielnie najważniejsze decyzje w państwie.

artykuł | 03.01.2018 | Autor:

Pierwsza kobieta, która rządziła Stanami Zjednoczonymi. Władza była w jej rękach, a ty nigdy o niej nie słyszałeś

Wojna już się skończyła, ale w Białym Domu tylko pozornie zapanował spokój. Schorowany i częściowo sparaliżowany prezydent nie był w stanie podejmować nawet najprostszych decyzji. Bezkrólewie skrzętnie tuszowano. Tak jak fakt, że przez szereg tygodni państwem rządziła Pierwsza...

Zygmunt August jako dziecko na drzeworycie z 1521 roku. Z prawdziwym wyglądem królewicza portret ten niewiele ma wspólnego. Zygmunt August miał wówczas zaledwie roczek

artykuł | 31.12.2017 | Autor:

Zygmunta Augusta koronowano za życia ojca, co nie zdarzyło się nigdy wcześniej w dziejach Polski. W jaki sposób doszło do tej unikalnej ceremonii?

Nawet samemu królowi pomysł koronacji syna, Zygmunta Augusta, gdy on wciąż żyje wydawał się absurdem. Poddani też nie chcieli słyszeć o żadnej elekcji vivente rege. Kto w takim razie przepchnął całą sprawę? I właściwie po co?

Władysław Gomułka na trybunie. Widać, że uwielbiał tłumy. Zwłaszcza te, które wiwatowały na jego cześć. Na emeryturze z pewnością mu tego brakowało...

ciekawostka | 26.12.2017 | Autor:

Co Władysław Gomułka robił na emeryturze?

Przez czternaście lat rządów Władysław Gomułka zdążył przyzwyczaić się do władzy. Po tym jak w grudniu 1970 roku doszło do krwawej pacyfikacji strajków na Wybrzeżu, został odsunięty na boczny tor. Jak odnalazł się na politycznej emeryturze?

Władysław Łokietek na rysunku Marka Szyszki. Ilustracja publikowana za zgodą autora

artykuł | 18.12.2017 | Autor:

Jak wyglądała koronacja Władysława Łokietka?

20 stycznia 1320 roku Polska na powrót stała się królestwem. W krakowskiej katedrze rozegrała się jedna z najbardziej niezwykłych uroczystości w dziejach tego miejsca. Jak dokładnie wyglądała ceremonia koronacji Władysława Łokietka?

materiał promocyjny | 16.12.2017 | Autor:

Jak polską komunizację widziano na Kremlu? Poznaj historię zdominowania Polski przez ZSRR

Churchill twierdził, że „skomunizować Polskę to czyste szaleństwo”. Stalin miał powiedzieć, że „komunizm pasuje Polsce jak siodło krowie”. Zatem jak to możliwe, że PRL powstał i przetrwał niemal pół wieku?

Wydać rozkaz wymordowania tysięcy ludzi? Stalinowi tego typu decyzje przychodziły wyjątkowo łatwo. Na ilustracji fragment sowieckiego plakatu propagandowego.

artykuł | 14.12.2017 | Autor:

Dlaczego Stalin postanowił zamordować wszystkich polskich komunistów?

Rozdyskutowani liberałowie, trockiści, agenci wywiadu i Żydzi – tak Józef Stalin postrzegał polskich komunistów. Komunistycznej Partii Polski nie znosił od samego początku. Gdy już stał się potężny, doprowadził do jej rozwiązania, a polskim towarzyszom zgotował naprawdę krwawą łaźnię.

konkurs | 12.12.2017 | Autor:

Ambitne i pełne majestatu. To one uczyniły z Polski mocarstwo

Broniły władzy swoich najbliższych. Wydawały decyzje polityczne, dające świadectwo przenikliwości. Dowodziły wojskiem i nie pozwalały, by ktokolwiek traktował je jak marionetki. To właśnie o tych królowych przypomina książka „Damy polskiego imperium”, która jest nagrodą w naszym konkursie.

Rodzina w rozkwicie potęgi. Na tym obrazie Bernharda Strigela z 1515 roku cesarz Maksymilian I stoi z synem Filipem i żoną Marią (oboje w rzeczywistości już nie żyli), a siedzą jego wnukowie Ferdynand i Karol oraz przybrany syn Ludwik Jagiellończyk.

artykuł | 11.12.2017 | Autor:

Hegemoni Europy. W jaki sposób Habsburgowie stali się najpotężniejszą dynastią kontynentu?

Z Europy chcieli uczynić swój prywatny folwark i prawie im się to udało. Zdobywali swoje ziemie przez małżeństwa i wojny, ale nie cofali się też przed fałszerstwami i łapówkami. Jak naprawdę wyglądała budowa habsburskiego imperium? 

materiał promocyjny | 07.12.2017 | Autor:

Historia III Rzeszy. Wszystko, co powinieneś wiedzieć o nazistowskim szaleństwie

Jak to się stało, że Hitler doszedł do władzy? Jakimi metodami złamał opozycję? Czym przekonał do siebie Niemców, którzy pod jego wodzą rozpętali prawdziwe piekło na ziemi, mordując miliony ludzi? Na te i wiele innych pytań odpowiada Richard...

Józef Piłsudski po aresztowaniu przez Ochranę w 1900 roku.

ciekawostka | 05.12.2017 | Autor:

Józef Piłsudski zamierzał popełnić samobójstwo. Wiemy co dokładnie zaplanował

Przygotował narzędzie, wybrał miejsce, a nawet ułożył plan B – na wypadek gdyby nie udało mu się zabić już za pierwszym razem. Dlaczego Józef Piłsudski chciał popełnić samobójstwo? Jak planował odebrać sobie życie?

artykuł | 03.12.2017 | Autor:

W Krakowie nadal go kochają. Czy ten habsburski cesarz rzeczywiście zrobił dla Polaków coś dobrego?

Do dzisiaj wspomina się go z sentymentem. W porównaniu z innymi władcami państw zaborczych może rzeczywiście wypada lepiej. Ale czy naprawdę zasłużył na aż tak dobrą opinię? Może po prostu panował tak długo, że polscy poddani pokochali go…...

Siermiężną rzeczywistość PRL-u ciężko było przetrwać. Kradzieże i szwindle były na porządku dziennym. Nie zawsze jednak dokonywali ich tylko obywatele... Na ilustracji fragment plakatu propagandowego z czasów PRL.

artykuł | 28.11.2017 | Autor:

Najsłynniejsze afery gospodarcze PRL-u

Oszukiwanie na kiełbasie, przekręty w garbarniach, przemyty złota i antyków. Gdy bohaterami gospodarczych szwindli byli obywatele, nie szczędzono najwyższych kar za zbrodnie „przeciwko państwu”. Ale jeśli szemrane interesy robili ludzie władzy, przekręty sprawnie tuszowano. Oto najsłynniejsze i największe...

Młody Hitler - komunista? Zdjęcie wykonane między 1920 a 1924 rokiem.

artykuł | 23.11.2017 | Autor:

Czy Hitler był w młodości komunistą?

Twórca nazizmu, czyli antykomunistycznej, antydemokratycznej i antysemickiej ideologii opłakujący lewicowego pacyfistę pochodzenia żydowskiego? A do tego służący pod sztandarami bolszewizującej Republiki Rad? Te karty swojego życiorysu Hitler starał się ukryć za wszelką cenę.  

materiał promocyjny | 23.11.2017 | Autor:

„Lenin w pociągu”. Podróż, która zmieniła losy świata i kosztowała życie milionów

Rok 1917. Pierwsza wojna światowa zdaje się nie mieć końca. W okopach giną miliony żołnierzy. Samoloty zrzucają bomby. Pierwsze czołgi sieją postrach wśród piechoty. Nieludzko cierpią ofiary gazów bojowych. Lecz zwrot na arenie wojennych zmagań dokona się dzięki...

Złoto Węgier. Floreny z XIV i XV stulecia.

artykuł | 21.11.2017 | Autor:

W tym europejskim kraju wydobywano jedną trzecią światowego złota. I dotąd nie miałeś o tym pojęcia

U schyłku średniowiecza jeden kraj zaspokajał nawet 80% europejskiego zapotrzebowania na złoto. Kraj, którym współrządziła Polka. I który niespodziewanie wyrósł do rangi niekwestionowanego mocarstwa.

Królowa Jadwiga. Rysunek Jana Matejki na podstawie pieczęci monarchini.

artykuł | 19.11.2017 | Autor:

Nieustępliwa królowa, która przeciwstawiała się samemu papieżowi. Nieznana twarz Jadwigi Andegaweńskiej

Święta królowa Jadwiga nie bała się przyznać, że ze strony hierarchii kościelnej Polacy mogą się spodziewać głównie niegodziwości. O działaniach Kościoła mówiła, że zakrawają na absurd. A cynizm i pazerność księży wypominała samemu papieżowi.

Nie jest znany żaden portret Jadwigi Kaliskiej. Powyżej tablica prezentująca stroje dworskie XIV stulecia. Można sobie wyobrażać, że podobnie ubierała się także polska królowa.

artykuł | 15.11.2017 | Autor:

Jadwiga Kaliska. Potężna polska królowa, która zrobiła z męża pantoflarza. Dlaczego o niej nie pamiętamy?

Władzy nie chciała oddać ani za życia męża, ani po jego śmierci. „Królowa może być tylko jedna” – mówiła otwarcie Jadwiga Kaliska. I nawet jako siedemdziesięcioletnia staruszka wciąż trzęsła polską polityką.

konkurs | 13.11.2017 | Autor:

Czym dla Niemców było nadejście III Rzeszy?

Dlaczego Republika Weimarska przerodziła się w III Rzeszę? Jak gromadzono składniki nazistowskiego triumfu i czego było potrzeba, by ze sobą współgrały? Tego wszystkiego dowiecie się z książki prof. Richarda J. Evansa, zatytułowanej „Nadejście Trzeciej Rzeszy”, która jest nagrodą w naszym konkursie.

Plakat propagandowy z okresu II wojnyświatowej (fot. domena publiczna).

artykuł | 10.11.2017 | Autor:

Ile rządów w czasie wojny uciekło do Wielkiej Brytanii?

Londyn nazywano małą Europą. Aż trudno uwierzyć jak wiele rządów i jak wielu władców schroniło się na Wyspach, by z oddali obserwować triumfalny pochód Hitlera. Zamiast jednoczyć się we wspólnej walce przeciw okupantowi, dawali popis haniebnego partyjniactwa i...