promo do 70

Nie było ciekawszego lokatora w Pałacu Prezydenckim!

Autor: | 26 stycznia 2016 | 25,550 odsłon

Marcin Lubomirski - człowiek, którego biografią można by obdzielić kilka osób (źródło: domena publiczna).Generał i więzień, bohater i zdrajca, bigamista, frankista, szuler i mason. Na większość tych określeń zasłużył przed trzydziestką. Walczył w trzech armiach, miał pięć żon, na jego balach tańczyła cała Warszawa. Przyniósł hańbę Rzeczypospolitej, ale jedno trzeba przyznać – zdecydowanie dodawał jej kolorytu.

Biografia tego człowieka to właściwie gotowy scenariusz na hollywoodzki przebój. Gdyby film o nim rzeczywiście powstał, zaczynałby się tak: jest rok 1800. W przytułku w Trzęsówce, zapomnianej przez Boga i ludzi podkarpackiej wsi, stary nędzarz postanawia opowiedzieć swoją historię. Wszyscy są w szoku, gdy odziany w łachmany żebrak oznajmia trzęsącym się głosem: Jestem książę Marcin Lubomirski i miałem życie tak niesamowite, jak niesamowity był wiek XVIII…

Na początku nic nie zapowiadało komplikacji, które go czekały. Potomek magnackiej rodziny, jedyny syn miecznika koronnego Antoniego Lubomirskiego, miał ułatwiony start. Nauki pobierał w Collegium Nobilium pod okiem samego Stanisława Konarskiego. Potem wyjechał do Luneville we Francji. Nastoletni Marcin robił tam furorę. Jak pisał jeden z biografów: nosił strój polski, który podnosił jego urodę wobec innej młodzieży w opiętych niemieckich sukniach, z upudrowanymi głowami.

Nauka Marcina Lubomirskiego zaczęła się całkiem niepozornie - od Collegium Nobilium. Akwarela Zygmunta Vogla z 1788 roku (źródło: domena publiczna).

Nauka Marcina Lubomirskiego zaczęła się całkiem niepozornie – od Collegium Nobilium. Akwarela Zygmunta Vogla z 1788 roku (źródło: domena publiczna).

Wreszcie trafił do Paryża, gdzie szastał kasą na lewo i prawo. I to aż do czasu, gdy rozwścieczony ojciec kazał go ściągnąć na łono ojczyzny.

Akurat w tym czasie trwał w Rzeczpospolitej bunt hajdamaków, ukraińskich rozbójników grasujących na terytorium Prawobrzeżnej Ukrainy. Młody książę miał okazję wykazać się odwagą w walce, a że pochodził z dobrej rodziny, otrzymał nominację na generała-majora. Miał zaledwie 18 lat i wspaniałą karierę przed sobą. Ale wtedy na jego drodze pojawiła się ona…

Przecudnej urody Litwinka i wojna na dwa fronty

Lubomirski był przekonany, że Anna Wyleżyńska, osiemnastoletnia przecudnej urody Litwinka, jest miłością jego życia. Niestety, Wyleżańska była zaledwie córką cześnika, a powiedzenie „szlachcic na zagrodzie równy wojewodzie” nie znajdowało zastosowania, gdy w grę wchodził ożenek magnata. Rodzina nigdy nie zgodziłaby się na taki mezalians.

Ród Lubomirskich od kilku pokoleń należał do magnaterii, a zadomowił się w niej tak dobrze, że ślub z córką cześnika był nie do pomyślenia. Na obrazie Jerzy Sebastian Lubomirski, pradziadek Marcina (źródło: domena publiczna).

Ród Lubomirskich od kilku pokoleń należał do magnaterii, a zadomowił się w niej tak dobrze, że ślub z córką cześnika był nie do pomyślenia. Na obrazie Jerzy Sebastian Lubomirski, pradziadek Marcina (źródło: domena publiczna).

Dlatego Lubomirski zebrał dwustu ludzi, porwał dziewczynę i w grudniu 1757 roku wziął z nią ślub.

Wyklęty przez ojca i odcięty od rodzinnego majątku, książę musiał utrzymywać się z wojaczki. Wprawdzie Rzeczpospolita nie brała w tamtym czasie udziału w żadnym konflikcie, ale tuż za jej zachodnimi granicami trwała wojna siedmioletnia. Lubomirski zaciągnął się więc do pruskiej armii, walczącej z Rosjanami. Wystawił nawet dwa regimenty. Jednak Prusacy nie zaspokoili jego ambicji – nie chcieli mu płacić, nie zaoferowali też dowództwa. Podziękował zatem za taką współpracę i zaoferował swoje usługi Rosjanom.

Odtąd rabował pruskie kontyngenty, biorąc prowizję w wysokości dwudziestu procent. Po pewnym czasie było mu już wszystko jedno, kogo okrada. Zaczął grasować także po polskiej stronie granicy. Mówiąc wprost, książę pan z samych Lubomirskich został rozbójnikiem.

Lubomirskiemu wcale nie robiło różnicy, czy walczy po stronie pruskiej, czy ją łupi... Na obrazie atak pruskiej piechoty podczas bitwy pod Dobromierzem w 1745 roku (autor: Carl Röchling, domena publiczna).

Lubomirskiemu wcale nie robiło różnicy, czy walczy po stronie pruskiej, czy ją łupi… Na obrazie atak pruskiej piechoty podczas bitwy pod Dobromierzem w 1745 roku (autor: Carl Röchling, domena publiczna).

Dobra passa skończyła się w grudniu 1759 roku. Książę wraz z żoną i kompanami wpadł w ręce wojsk koronnych. Lista zarzutów pod adresem dwudziestojednoletniego generała-majora była długa. Porwanie szlachcianki, dezercja, wstąpienie do obcej armii, okradanie kupców, zabicie jednego z nich… Może gdyby ojciec użył swoich wpływów, udałoby się wykręcić. Ale Antoni Lubomirski nie chciał się angażować w obronę syna.

Wyrok brzmiał: wydalenie z wojska, pozbawienie wszystkich stopni i dożywotnie więzienie. Mogło być jednak gorzej – czterech z czternastu sędziów głosowało za karą śmierci.

Zamknęli go z jedną żoną, z więzienia wyszedł z dwiema…

Pan Lubomirski trafił do twierdzy, panią Lubomirską zamknęli w klasztorze. Dopiero po jakimś czasie ojcu księcia zmiękło serce i wstawił się za synem. Dożywocie zamieniono na 15 lat zamknięcia.

Początkowo eks-generała więziono w Białymstoku, ale rodzina Lubomirskich tak wstydziła się krewniaka, że wywieziono go za granicę. Tak w 1763 roku książę wylądował w twierdzy w Budzie na Węgrzech.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Michael Morys-Twarowski - Absolwent prawa i amerykanistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, na tej samej uczelni obronił doktorat z historii. Współautor 3 monografii i kilkudziesięciu publikacji naukowych, poświęconych głównie historii Śląska Cieszyńskiego. W lutym 2016 ukazała się jego najnowsza książka pod tytułem "Polskie Imperium". Stały współpracownik Polskiego Słownika Biograficznego. Publikuje m.in. w "Focusie Historia".

Okupacja
Komentarze do artykułu (5)
  1. „Ród Lubomirskich dopiero od kilku pokoleń należał do magnaterii”. Ród Lubomirskich herbu Szreniawa bez Krzyża swoje początki bierze od Szreniawitów (lub Drużynnnitów) żyjących jeszcze w czasach pogańskich i zawsze blisko związanych z dworem panującym. Pierwszym Lubomirskim był Piotr, żyjący w XV w. i robiący duże pieniądze na żupach solnych. A magnatami zostali wtedy kiedy powstała magnateria, czyli w XVI w. W czasach Marcina może to było kilka pokoleń, ale nie „dopiero” tylko aż. Wcześniej nie dało się.

    • Rozumiem Panie Zbigniewie. Pisząc te słowa miałam raczej na myśli, że dopiero na przełomie XVI/XVII wieku Lubomirscy stali się czymś więcej, niż tylko bogatymi szlachcicami, Zyskali znaczenie polityczne, jakiego wcześniej nie odgrywali, weszli do tej najwyższej grupy możnych, w której dotychczas ich nie było. Ale faktycznie takie sformułowanie może budzić wątpliwości znającego temat czytelnika, dlatego je poprawiłam.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...



…zabójca Cezara Marek Juliusz Brutus zginął z rąk własnego przyjaciela? Po przegranej bitwie z Oktawianem Augustem Brutus poprosił niejakiego Stratona, aby go zabił, co ten uczynił przebijając jego bok.

knychala

przedostatnią egzekucję w Polsce wykonano na seryjnym mordercy? Joachim Knychała, nazywany „Wampirem z Bytomia”, został powieszony 28 października 1985 roku.

jew_killings_in_ivangorod_1942-600x414

…zgodnie z najnowszymi ustaleniami historyków w czasie Holokaustu zginęło 5,5 miliona Żydów? W samym tylko obozie Auschwitz-Birkenau zamordowano ponad 900 tysięcy starozakonnych.