Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Codzienność

Co jadano na ucztach w starożytnym Rzymie, jakich kosmetyków używały średniowieczne Polki i jak spędzali czas wolny XIX-wieczni miliarderzy? Życie w dawnych wiekach bez tajemnic.

Powstanie Warszawskie. Fotografia ze ślubu sanitariuszki Alicji Treutler „Jarmuż” i plut. pchor. Bolesława Biegi „Pałąka”, 13 sierpnia 1944 r. Zdjęcie z książki "Wielka Księga Armii Krajowej" (Znak Horyzont 2015).

artykuł | 22.07.2017 | Autor:

„Ksiądz się uparł i to nas zgubiło”. Najtragiczniejsze wesela w okupowanej Polsce

Zamiast nocy poślubnej, czekało ją ciężkie przesłuchanie; gestapowiec gasił papierosa na jej nodze, wybito jej zęby. Zmasakrowaną kobietę nad ranem gestapowcy zawlekli do domu, spodziewali się, że będzie tam czekał na nią mąż. Zastali tylko siostrę Haliny, która...

materiał promocyjny | 06.07.2017 | Autor:

Jak wyglądałoby Twoje życie, gdybyś mieszkał w średniowiecznym zamku?

W średniowiecznych warowniach, dzisiaj wyglądających pusto i posępnie, kiedyś tętniło życie. Zewsząd było słychać śmiechy ludzi zabawianych przez minstreli tańczących carole albo bawiących się w zamaskowanego kapturnika… Bezpieczeństwo wszystkim zapewniała wiecznie czujna załoga twierdzy.

Na średniowiecznym stole nie znaleźlibyśmy wielu naszych ulubionych dań. Na ilustracji fragment arrasu przedstawiającego bankiet.

artykuł | 05.07.2017 | Autor:

10 oczywistych potraw, których NIE znalazłbyś na średniowiecznym stole

Schabowy z ziemniakami? Zupa pomidorowa? A może kompot z truskawek? Zapomnij. Tych typowo polskich potraw średniowiecze zupełnie nie znało. I nie tylko ich!

konkurs | 03.07.2017 | Autor:

Jak naprawdę wyglądało życie w średniowiecznym zamku?

Salony kąpielowe, wystawne uczty, polowania i turnieje znane ze średniowiecznych rysunków właśnie ożyły. A to wszystko dzięki książce Josepha i Frances Gies „Życie w średniowiecznym zamku”, którą możecie wygrać w naszym konkursie.

Tak w kąpieli wyglądała bliska krewna naszej królowej Jadwigi, królowa Neapolu Joanna.

artykuł | 28.06.2017 | Autor:

Higiena średniowiecznych królowych. Czy nasze władczynie śmierdziały?

Święty Hieronim nauczał, że „ten, kogo chrzest oczyścił, nie musi się kąpać raz drugi”. Nakłaniał kobiety, by w trosce o swoje dusze psuły przyrodzoną krasę „rozmyślnym zaniedbaniem”. Za jego radą poszło wiele średniowiecznych arystokratek. Czy polskie władczynie też...

Podczas Powstania lekarze, pielęgniarki, sanitariuszki wykazali się ogromnym heroizmem. Dyżurowali przy łóżkach szpitalnych po 48 godzin bez przerwy. Na zdjęciu szpital w gmachu PKO przy ulicy Świętokrzyskej.

artykuł | 22.06.2017 | Autor:

Szpitale śmierci. Bolesna prawda o służbie zdrowia w Powstaniu Warszawskim

Operacje wykonywane w piwnicznych salach, które trzęsły się od wybuchających dookoła bomb. Zabiegi chirurgiczne bez znieczulenia. Chorzy leżący pokotem na podłodze. Czy trafiwszy do powstańczego szpitala, można było wyjść z niego z życiem?

Obraz z serii poświęconej mnichom i piwu, autor Eduard von Grützner (zdjęcie domena publiczna).

artykuł | 21.06.2017 | Autor:

Ile piw dziennie byli w stanie wypić średniowieczni Polacy?

Bolesława Chrobrego nazywano piwożłopem. Królowa Jadwiga wypijała ponad dwa litry browaru dziennie. Zygmunt Stary zaczynał dzień od piwnej polewki, a kończył dwoma solidnymi kuflami. Czy dawniej Polacy mieli mocniejszą głowę?

Średniowieczne luksusy na jednej ilustracji. Małżeństwo Henryka VI, króla Anglii, z Małgorzatą Andegaweńską, The Shrewsbury Book, Rouen, 1444–45.

artykuł | 15.06.2017 | Autor:

Naprawdę żyli jak królowie. Osiem luksusów, których nie spodziewałbyś się w średniowiecznym zamku

Ogrzewanie podłogowe i bieżąca woda. Potrawy gotowane na mleku migdałowym i doprawiane szafranem. Może jednak życie pana na średniowiecznym zamku nie było tak barbarzyńskie, jak sugerują popularne filmy? Czy dzisiejsi milionerzy mają czego zazdrościć krezusom sprzed tysiąca lat?

Bezpieka za wszelką cenę chciała zdobyć haki na artystów. Na zdjęciu Krzysztof Klenczon i Czesław Niemen.

artykuł | 13.06.2017 | Autor:

Jak bezpieka inwigilowała artystów w PRL-u?

Podsłuchiwano ich, śledzono, otaczano tajnymi współpracownikami, cenzurowano utwory… Wachlarz środków stosowanych przez SB wobec peerelowskich artystów był o wiele szerszy, niż by ci się wydawało. Czy Twojego ulubionego piosenkarza też śledzono? Czy zbierano brudy na ludzi, na których...

artykuł | 11.06.2017 | Autor:

Brygida tak kochała piwo, że zamieniała w nie brudną wodę po kąpieli. Poznaj sylwetki 5 świętych patronów piwa!

Mikołaj wskrzeszał piwoszy, którzy przed śmiercią nie zdążyli uiścić rachunku za wypitego browara. Brygida zamiast rozmnażać wino, multiplikowała beczki ze złotym trunkiem. A Łukasz apostoł? Był lekarzem, więc wiedział, że na każdą dolegliwość najlepszy jest schłodzony kufel.

materiał promocyjny | 10.06.2017 | Autor:

Poznaj sekrety średniowiecza. Co naprawdę działo się w mrocznych warowniach?

Miejsca schadzek, polowania, wystawne uczty znane ze średniowiecznych rysunków właśnie ożyły! Od władcy i jego pani przez rycerza, halabardnika zasypiającego przy bramie, aż po pomocnika kuchennego i jego psa. Wreszcie możemy dowiedzieć się, jak wyglądała codzienność za murami...

Na ilustracji frament obrazu Martena van Cleve Starszego "Wnętrze kuchni".

materiał promocyjny | 08.06.2017 | Autor:

Z kuchni królowej Bony. Przedsmak Jarmarku Świętojańskiego

Od 9 do 18 czerwca, w dziesięciu krakowskich restauracjach, będzie można spróbować dań inspirowanych kuchnią czasów królowej Bony. Szefowie kuchni wybranych lokali nie poskąpią drogocennego szafranu, korzeni i oraz sprowadzanych kiedyś ze słonecznej Italii produktów.

Gdanisko w estońskim zamku Vao vasallilinnus. Toaleta królewska na Wawelu wyglądała podobnie.

artykuł | 06.06.2017 | Autor:

Jak załatwiali się polscy królowie?

Kiedy w XVI w. Henryk Walezy został pierwszym elekcyjnym królem Polski, nastąpiło zderzenie dwóch odmiennych kultur. Francuski monarcha był zaskoczony wieloma obyczajami, a także wspaniałością renesansowej królewskiej rezydencji na Wawelu. Ogromne wrażenie zrobiły na nim toalety i kanalizacja...

Jeden z budynków krakowskiego szpitala dla umysłowo chorych. Fotografia przedwojenna.

ciekawostka | 02.05.2017 | Autor:

„Największe powodzenie miała Frydzia”. Pielęgniarka wyznaje, jak bawiono się w przedwojennych psychiatrykach

Nikt nie trzymał pacjentów w klatkach, nie poprawiał im humoru przez lobotomię ani nie faszerował lekami uspokajającymi. Umysłowo chorzy mieli rozrywek pod dostatkiem. I często bawili się razem z… personelem medycznym.

Wielkanocne bazie w zrujnowanej Warszawie.

artykuł | 16.04.2017 | Autor:

Jak wyglądała pierwsza powojenna Wielkanoc?

Mieszkańcy Kresów opuszczali rodzinne strony. Warszawiacy wracali do zrujnowanych domów. Ale także w tych niepewnych czasach nie było mowy o Wielkanocy bez pisanek. I świątecznego śniadania, nawet, jeśli szynkę zastąpiły… radzieckie konserwy.

W getcie każdy kawałek, nie tylko mięsa, ale jakiegokolwiek jedzenia, był na wagę złota.

ciekawostka | 07.04.2017 | Autor:

Żyd jedzący wieprzowinę? Taka sytuacja jest możliwa

Wojna znosi wiele zasad, także religijne restrykcje dotyczące jedzenia. Był taki okres w historii Polski, w którym wieprzowina zniknęła z listy zakazanych żydowskich produktów. A dostawami mięsa duńskich świń zajął się… ogród zoologiczny.

Widok skrajnej biedy na ulicach międzywojennej Warszawy był codziennością (źródło: domena publiczna).

artykuł | 27.03.2017 | Autor:

Morderstwa, bezdomność, deprawacja. Jak żyły dzieci w przedwojennej Warszawie?

Paryż północy? Na pewno nie. Nawet nie Praga. Polska stolica była uznawana, na równi z Londynem i Neapolem, za najbardziej zabłocone miasto Europy. Poza reprezentacyjnym centrum żyło się ciężko. Patologia biedakolonii degenerowała wszystkich. Ale najwięcej przegrały, jak zwykle,...

O Maryjczykach mówi się, że są ostatnimi "autentycznymi" poganami w Europie. Co nie znaczy, że w Europie poganie są na wymarciu... Ilustracja przedstawia maryjski symbol religijny (źródło: domena publiczna).

artykuł | 24.03.2017 | Autor:

Ostatni poganie Europy. W tej krainie wyznawcy tradycyjnych kultów przetrwali tysiąclecia, aż do dzisiaj

Rodzimowierstwo przeżywa bezprecedensowy renesans. Niewiele jest jednak miejsc, w których wiara przodków przetrwała. A nie tylko – została po czasie, w wątpliwy zresztą sposób, zrekonstruowana. Zdaniem wielu specjalistów ta społeczność to ostatni taki przykład.

To, że zdarzały się jednostki szukające szczęścia w ZSRR, jest w głównej mierze zasługą świetnie działającej radzieckiej propagandy (źródło: domena publiczna).

artykuł | 17.03.2017 | Autor:

Ucieczki z ZSRR to nic zaskakującego… ale dlaczego setki osób uciekały DO Związku Radzieckiego?!

W czasach zimnej wojny normą były masowe ucieczki mieszkańców bloku wschodniego do krajów kapitalistycznych. Zabiedzeni desperaci potwierdzali przewagę zachodu nad wschodem. Ale zdarzali się też tacy, którzy porzucali kapitalistyczny raj dla ojczyzny światowego proletariatu. Co nimi kierowało?

Biura główne kanalizacji i wodociągów w Łodzi. Przedwojenna pocztówka... bo łódzkie wodociągi mogły istnieć tylko na pocztówkach.

ciekawostka | 11.03.2017 | Autor:

W 1939 ta polska metropolia miała niemal 700 000 mieszkańców. Ale wciąż nie miała… bieżącej wody!

Wacław Wojewódzki nie mógł liczyć na uprzejmość przyjaciół. Nikt już nie witał się z nim mówiąc „dzień dobry” ani „dobry wieczór”. Wszyscy pytali od razu: „Kiedy będzie woda?!”. Trudno im się dziwić. Pan dyrektor od lat kierował przedsiębiorstwem Kanalizacji...

Niewinnie zaczynająca się kiła prowadziła do wyniszczenia organizmu. Ramon Casas i Carbó, na plakacie reklamującym kuracje dla syfilityków, przedstawił chorobę jako czającego się za plecami węża (źródło: domena publiczna).

artykuł | 09.03.2017 | Autor:

Czy chciałbyś zachorować na syfilis? Oni o tym marzyli… i podobno mieli dobre powody!

Ta wyniszczająca choroba czyni w organizmie straszliwe spustoszenie. Prowadzi do zapalenia opon mózgowych, zmian osobowości, choroby psychicznej lub zapalenia tętnic. Na skórze tworzą się przez nią ohydne owrzodzenia. Zapada się chrząstka w nosie. Ale nie wszystkich to zraża....

Złodzieje nie zawsze porozumiewali się za pośrednictwem tajemniczych znaków... (Światowid, 1929).

ciekawostka | 08.03.2017 | Autor:

Sto lat temu to były zakazane słowa, dla wtajemniczonych. Dzisiaj używa ich każdy. O jakie wyrazy chodzi?

Sekretne terminy, którymi posługiwali się złodzieje, bandyci, ludzie marginesu. U schyłku XIX wieku pomysłowy lwowski policjant postanowił zebrać je i opublikować. Niektóre brzmią dzisiaj… zaskakująco znajomo!

U schyłku XIX wieku niezwykle popularnym środkiem odurzającym by absynt. Na ilustracji fragment obrazu Alberta Maignana "Zielona Muza" (źródło: domena publiczna).

artykuł | 03.03.2017 | Autor:

Czym szprycowali się nasi pradziadkowie?

Eter, morfina, wino zmieszane z kokainą… Substancje psychotropowe cieszyły się na przełomie XIX i XX wieku ogromną popularnością. W ich użyciu przodowali artyści, twierdząc, że rozszerzają percepcję i wspomagają wyobraźnię. Ale to nie znaczy, że nie sięgali po nie...

artykuł | 19.02.2017 | Autor:

280 milionów płodów. Jedyny kraj, w którym przeprowadzano aborcję na przemysłową skalę

Tylko w 1987 roku dokonano tam ponad sześciu milionów legalnych aborcji. Skrobanki były ogólnodostępne, bezpłatne, gwarantowane przez państwową służbę zdrowia. W przeciwieństwie do antykoncepcji. Dlaczego kobietom łatwiej było usunąć ciążę, niż się przed nią zabezpieczyć?

Auschwitz kojarzy się przede wszystkim z ogromnym cierpieniem. Więźniowie znajdowali jednak sposoby, by zapewnić sobie chwile wytchnienia. Na tyle, na ile pozwalały nieludzkie warunki... (fot. Antony Stanley, lic. CC BY-SA 2.0).

artykuł | 12.02.2017 | Autor:

„Czysty surrealizm i makabreska”. Czy istniało coś takiego, jak… rozrywka w Auschwitz?

„Na głowie kapelusz – czyli miska, w ręku ciupaga – czyli chochla. Tańczył, krzesał, drobił, chodził, pokrzykiwał, podśpiewywał”. Czy to obrazek z góralskiego teatrzyku? Nie. To relacja z zabawy zorganizowanej… w obozowym baraku w Auschwitz.