Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

XIII-wieczny Kraków. Wirtualna rekonstrukcja prezentowana przed kilkoma laty na wystawie Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.

ciekawostka | 31.05.2012 | Autor:

Kiedy Kraków stał się miastem? 30 lat wcześniej!

Przed paroma laty Kraków hucznie obchodził 750 rocznicę lokacji miasta. Według tradycji to na mocy dokumentu wydanego w 1257 roku książęcy (a później królewski) gród stał się pełnoprawnym miastem. Tyle tylko, że ta tradycja nie do końca zgadza...

Polscy lotnicy w Anglii. Skąd oni się tam wzięli?

artykuł | 31.05.2012 | Autor:

Polak potrafi! Jak polscy piloci uciekali z rumuńskiej niewoli?

Polscy lotnicy zdobyli rozgłos na prawie każdym froncie wojny z Hitlerem. Jednak aby odnieść swe liczne zwycięstwa w starciach powietrznych, musieli najpierw przedrzeć się na Zachód. Dla niejednego z nich pierwszym etapem było wydostanie się z rumuńskich obozów,...

Ilustracja z "Ewangeliarza Płockiego", wykonanego na zlecenie Władysława Hermana.

artykuł | 31.05.2012 | Autor:

Czy Władysław Herman był zupełnym nieudacznikiem?

To jeden z tych władców, wobec których historia i historycy nie mieli litości. Popychadło możnych, pachołek Niemców, najzwyklejszy figurant bez żadnych zasług. Tak zapamiętano w Polsce Władysława Hermana, panującego w latach 1079-1102. Zdaniem profesora Kazimierza M. Barańskiego – zupełnie niesłusznie.

recenzja | 31.05.2012 | Autor:

Gen ryzyka w sobie miał… O Jerzym Turowiczu (Joanna Podsadecka)

Zbiór wywiadów to zwykle forma łatwa dla autora i bardzo trudna dla wydawcy. Wysyp tego rodzaju książek udowadnia, że prosto jest nagrać parę (często dość przypadkowych) rozmów na wybrany temat. Trudniej udowodnić, że te rozmowy mają autentyczną wartość...

artykuł | 30.05.2012 | Autor:

Pierwszy prawdziwy komputer w dziejach? Niezwykły wynalazek z XIX wieku

Projekt pierwszego komputera wcale nie powstał w latach 40. XX wieku. Maszynę, która swoimi możliwościami dorównywała komputerom konstruowanym po II wojnie światowej zaprojektował już w pierwszej połowie XIX stulecia pewien szalony brytyjski matematyk. Niewiele brakowało, a rewolucja informatyczna...

recenzja | 30.05.2012 | Autor:

Zborowski (Jacek Komuda)

Stało się. W deszczu, który siekł podówczas okrutnie, i w błocie rozchlapywanym pod końskimi kopytami narodził się nowy bohater. Nie sposób go porównywać ni z Małym Rycerzem ni z Jurko Bohunem. Jest jeden i niepowtarzalny. Ma tylko szablę...

Vladimir Meciar w 1992 roku. Ambicji mu nie brakowało...

artykuł | 29.05.2012 | Autor:

Dlaczego Czechosłowacja się rozpadła?

W 1990 roku nikt nie podejrzewał, że w przeciągu dwóch lat państwo czechosłowackie, którego tradycje sięgały początków XX wieku, zniknie z mapy Europy, robiąc miejsce dla Czech i Słowacji. O co poszło? O ambicje dwóch polityków i… myślnik...

Edward VII na sztywno...

artykuł | 28.05.2012 | Autor:

Król brytyjski jedzie na wakacje

Edward VII (1841-1910) nie był typowym królem. Niemal całe życie spędził pod kloszem, jako niezbyt ceniony syn wielkiej władczyni: królowej Wiktorii. Sam został monarchą dopiero w wieku 60 lat. Spadło na niego multum nowych obowiązków, ale wcale nie...

recenzja | 28.05.2012 | Autor:

Zdarzyło się w Marienbadzie (Krystyna Kaplan)

Powoli zbliża się sezon urlopowo-wakacyjny. Niedługo w stronę kurortów i atrakcyjnych miejscowości turystycznych ruszą sznury samochodów, a w pociągach zabraknie nawet miejsc stojących. Ponad sto lat temu było podobnie. Wyruszmy zatem na wakacje z jego wysokością Edwardem VII,...

To właśnie z Theresienstadt miały co dwa tygodnie odchodzić transporty 1200 Żydów do Szwajcarii (fot. Hans Weingartz; lic. CC ASA 3.0).

artykuł | 26.05.2012 | Autor:

Tysiąc dolarów za życie Żyda

Pisaliśmy już kiedyś o tym, jak Heinrich Himmler chciał wymienić milion Żydów za 10 000 alianckich ciężarówek. I nie był to wcale jedyny przypadek, kiedy Reichsführer-SS próbował „przehandlować” więźniów obozów koncentracyjnych. Kolejny miał miejsce na przełomie 1944 i 1945 r....

recenzja | 26.05.2012 | Autor:

Pijana wojna. Alkohol podczas II wojny światowej (Kamil Janicki)

Na półkach księgarń znajdziemy setki książek poświęconych II wojnie światowej. Czy można jeszcze w ogóle napisać o czymś, co nie było wielokrotnie wałkowane przez rodzimych i zagranicznych autorów? Okazuje się, że tak! „Pijana wojna” Kamila Janickiego rzuca mocny...

recenzja | 26.05.2012 | Autor:

„Zatruty pokój. 1945 – wojna, która się nie skończyła” (Gregor Dallas)

Przyciągnęła mój wzrok. Zaczęło się od okładki, bo jest na niej jedna z bardziej wymownych fotografii, pokazujących zachowanie żołnierzy Armii Czerwonej w końcowym okresie wojny. Jednak w edycji zachodniej, na okładce jest zdjęcie ze starszą kobietą, z przerażeniem...

konkurs | 23.05.2012 | Autor:

Rozwiązanie konkursu: Afgańcy

Lepiej późno niż wcale, czyli czas na rozwiązanie zaległego konkursu. Afganistan, a właściwie książka "Afgańcy. Ostatnia wojna imperium", zdobyta.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę "Historia Ukrainy do 1795 roku" Natalii Jakowenko (PWN 2011).

konkurs | 22.05.2012 | Autor:

Rozwiązanie konkursu: Na zielonej Ukrainie

Uszli już na Sicz i przystali do braci zaporoskiej. Po drodze najechali redakcję "Ciekawostek" i porwali ze sobą Natalię Jakowenko. No dobrze, właściwie to nie ją we własnej osobie, a trzy egzemplarze "Historii Ukrainy" jej autorstwa.

A oto nagroda: książka "Leningrad. Tragedia olężonego miasta" Anny Reid, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego.

konkurs | 22.05.2012 | Autor:

Rozwiązanie konkursu: Oblężone miasto

Zamiast rozwodzić się nad szczegółami okrutnego oblężenia Leningradu, wolimy rozdawać książki. Czas na rozwiązanie konkursu.

artykuł | 18.05.2012 | Autor:

Dyktator na emeryturze. Ostatnie lata Nikity Chruszczowa

W historii Związku Radzieckiego tylko raz zdarzyło się, że przywódca partii i państwa ustąpił ze stanowiska, a na dodatek przeżył. Wszyscy inni rządzili do śmierci (Stalin, Breżniew, Czernienko) lub do aresztowania i potajemnej egzekucji (Beria). Jak wyglądało życie...

Ledwo wywieziono Żydów, a rozpoczął się szaber...

artykuł | 18.05.2012 | Autor:

Niemcy mordowali Żydów. A Polacy? Rabowali wszystko, co po nich zostało

W imię najszczytniejszych haseł Boskich i ludzkich zaklinamy was rodacy, byście nie poniżali się do roli szakali – apelowała 18 września 1942 roku redakcja „Biuletynu Informacyjnego”, czyli organu prasowego Armii Krajowej. Niewielu jej posłuchało. Mieszkańcy miast i wiosek...

Wieniawa - ambasador.

artykuł | 15.05.2012 | Autor:

Koń, koniak i… prezydentura. Wieniawa głową państwa?!

Ten, który kochał trzy rzeczy na „K”: konie, koniak i oczywiście kobiety, a honor polskiego wojska cenił sobie bardziej niż swój własny. Pierwszy birbant najjaśniejszej II Rzeczpospolitej był bohaterem niejednego skandalu. Największy wybuchł w 1939 roku. Bolesław Wieniawa-Długoszowski...

Trasa większośći "mareszy śmierci" prowadziła na zachód, ale w przypadku blisko siedmiu tysięcy więźniów jednej ze wschodniopruskich filii KL Stutthof wiodła w przeciwnym kierunku. Na ilustracji rysunek jednego z więźniów KL Stutthof M. Kuzniecowa.

artykuł | 14.05.2012 | Autor:

Śmiertelny marsz na wschód. Niemiecka zbrodnia w Palmnicken

Ostatnie miesiące wojny dla więźniów niemieckich obozów koncentracyjnych nierozerwalnie łączyły się z „marszami śmierci”. Trasa większości z nich prowadziła ze wschodu w głąb Rzeszy. Zdarzyło się jednak, że kierunek był odwrotny. Siedem tysięcy więźniów jednej ze wschodniopruskich filii...

Henryk III. Król, który uratował Polskę...

artykuł | 11.05.2012 | Autor:

Niemiecki król, który uratował Polskę

Zwykle o Niemcach pisze się jako o tych, którzy usilnie starali się rozebrać Polskę na kawałeczki. Tymczasem przynajmniej raz w historii zdarzyła się rzecz zupełnie odwrotna. To Niemcy ocalili Polskę przed unicestwieniem.

Tak wygląda 40 000 ton cukru... (Der Spiegel, 39/1973).

ciekawostka | 08.05.2012 | Autor:

Wielki skarb pod… Berlinem Zachodnim

Władze Berlina Zachodniego miały chyba coś ze smoków znanych z baśni i legend. Też na potęgę zbierały skarby! I nie ograniczyły się bynajmniej do złota czy kosztowności. W gigantycznych bunkrach i magazynach lądowało dosłownie wszystko, co miało jakąkolwiek...

ciekawostka | 07.05.2012 | Autor:

Film, który oduczył Francuzów komunizmu

Francuzi po II wojnie światowej zapałali zadziwiającą miłością do Związku Radzieckiego i komunizmu. Aż do lat 70. Francuska Partia Komunistyczna była jedną z głównych sił politycznych nad Sekwaną. W kolejnych wyborach zdobywała od 20 do prawie 30% głosów....

materiał redakcyjny | 07.05.2012 | Autor:

Polecamy: Debata poświęcona zakończeniu II wojny światowej

Czy 8 maja był dniem zwycięstwa czy klęski? W ostatnich dwóch latach na różne sposoby próbowaliśmy poruszać ten temat w "Ciekawostkach historycznych". Ale może lepiej posłuchać co mają do powiedzenia eksperci?

A oto nagroda: książka "Leningrad. Tragedia olężonego miasta" Anny Reid, która ukazała się nakładem Wydawnictwa Literackiego.

konkurs | 07.05.2012 | Autor:

Konkurs: Oblężone miasto

Czytam, czytam i nadziwić się nie mogę. Obok umierających na ulicach z głodu leningradczyków rumiane sprzedawczynie z piekarń. Ludzie kupujący sobie pozycję w partii kosztem tysięcy ludzkich istnień i porażająca bezmyślność. A to wszystko w jednej książce.

Widok mąki i świeżego białego pieczywa stał się dla Leningradczyków odległym wspomnieniem.

artykuł | 07.05.2012 | Autor:

Co jeść, gdy jeść nie ma co? Leningradzki survival

Całkiem niedawno pisaliśmy o mieszkańcach oblężonego Leningradu, którzy w desperackiej walce o życie nie cofali się przed kanibalizmem. Zanim jednak do tego doszło, władze miejskie starały się jakimś cudem wyżywić setki tysięcy głodujących. Kiedy kończyło się już praktycznie...