Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Krakowska historyczka i publicystka, współzałożycielka „Ciekawostek historycznych”. Autorka ponad 200 artykułów popularnonaukowych. Autorka "Okupacji od kuchni" i "Piękna bez konserwantów". W 2017 roku ukazała się jej najnowsza książka "Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski".

Najnowsze publikacje:

Obraz "W Café La Mie", Henri de Toulouse-Lautrec (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.05.2018

10 naprawdę dziwacznych faktów z historii alkoholu, o których nie miałeś pojęcia

Kara śmierci dla każdej kobiety, która napiła się wina, dziwacznie zorganizowana prohibicja u Azteków, imprezowe nawyki Józefa Stalina i tajniki organizowania pubów w średniowieczu. Czego jeszcze nie wiedziałeś o piciu i pijaństwie?

Rita Gorgonowa w środku. (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 26.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Czy Gorgonowa rzeczywiście zabiła?

Wytrawny dziennikarz cofa się w czasie do początku lat trzydziestych. To wówczas doszło do najsłynniejszej zbrodni przedwojennej Polski. Gdyby wierzyć ówczesnym gazetom, wymiar sprawiedliwości miał do czynienia z morderczynią gorszą od Lady Makbet i macochy Kopciuszka razem wziętych. A...

Radzieckie snajperki w chwili wytchnienia. W środku Roza Szanina (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 21.05.2018

Najbardziej mordercze kobiety II wojny światowej. Żołnierki, które kładły trupem dziesiątki i setki wrogów

Gdy armia z każdym dniem traciła tysiące żołnierzy, a szanse na zwycięstwo bladły, nadszedł czas na kroki prawdziwie desperackie. Dla  dowódców jednym z nich było dopuszczenie do bezpośredniej walki kobiet. Te nie tylko doskonale sprawdziły się w nowej...

Zakrwawiony młotek (fot. Marcin Wichary, lic. CCA 2.0 Generic)

rekomendacja | 20.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Tropem seryjnego zabójcy z czasów stanu wojennego

Milicja przez długi czas niespecjalnie martwiła się tym, że na wybrzeżu kolejne kobiety padają ofiarą seryjnego mordercy, który atakuje je by zaspokoić swoje chore żądze. Stróże porządku zajęci byli zwalczaniem „solidaruchów”, a tymczasem „Skorpion” wyruszał na swoje polowania.

Ambasada polska (fot. Bidgee, lic. CC BY-SA 3.0)

rekomendacja | 06.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Prawdziwa gra toczy się za kulisami

Oglądając serwisy informacyjne słyszymy o akcjach wojskowych, czy oglądamy uściski rąk na oficjalnych spotkaniach. Prawdziwa gra o wpływy, pieniądze i ludzkie życie toczy się jednak gdzie indziej. Teraz możemy zajrzeć za jej kulisy.

Polscy zesłańcy na Sybir (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 29.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Śmierć, zbrodnie, gwałty i głód. Jak naprawdę wyglądała zsyłka na Sybir?

Na Syberię, na białe niedźwiedzie, na Sybir, na katorgę. Nie ważne, jak nazywano karę zsyłki, każdy wiedział, o co chodzi. Na dalekiej Syberii, za kręgiem polarnym, więźniów nie czekało nic dobrego.

Rosenberg w Kijowie (fot. Bundesarchiv, Bild 146-1994-006-30A, lic. CC-BY-SA 3.0)

rekomendacja | 22.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Odciski jego palców są na wszystkich ciemnych sprawkach Trzeciej Rzeszy

Nie jest tak znany na świecie jak Göring, Himmler, czy Goebbels. Tymczasem był jednym z najbardziej zaufanych ludzi Hitlera, który wyznaczał mu kolejne odpowiedzialne zadania. Działał za kulisami, organizował kradzież dzieł sztuki, to on podsunął Hitlerowi koncepcję istnienia...

Stare Kiejkuty. Za tymi zasiekami z drutu kolczastego szpiedzy komunistycznej Polski uczyli się, jak rozpracowywać wszystkich wrogów (fot. screen z Google Street View)

artykuł | 20.04.2018

Odsłaniamy tajemnice ośrodka w Starych Kiejkutach. To tam szkolono najlepszych szpiegów komunistycznej Polski

Kiedy zaczynali, polski wywiad był gdzieś na szarym końcu stawki i nikt się z nim nie liczył. W końcu lat 70. wywiad cywilny PRL-u wyrósł na prawdziwą potęgę, plasując się tuż za służbami z USA i ZSRR. Wszystko...

rekomendacja | 15.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Przez całe tysiąclecia najważniejszy surowiec był ludziom absolutnie niepotrzebny

Aż trudno sobie wyobrazić, że ropa, o którą toczy się w rzeczywistości niejedna współczesna wojna, jeszcze całkiem niedawno uważana była w gruncie rzeczy za zbędny produkt ziemi. Korzystano z niej co najwyżej do smarowania osi wozów i leczenia...

artykuł | 11.04.2018

Zapomnij o Hansie Klossie i Bondzie. Temu polskiemu szpiegowi sprzed wojny nie dorastali do pięt

Pora skończyć z niezdrową fascynacją najsłynniejszym agentem Jej Królewskiej Mości i z wytworem komunistycznej kinematografii, który mawiał do Brunera „Nie ze mną te numery”. Po co zajmować się fikcyjnymi postaciami, skoro Polska miała szpiega, który nie dość, że...

RQ-1 Predator w Iraku (fot. U.S. Air Force, Staff Sgt. Suzanne M. Jenkins, lic. domena publiczna)

artykuł | 10.04.2018

Jak naprawdę wygląda współczesna wojna? Wystarczy dżojstik by zabić człowieka

Aby zabić nie musisz być nawet w pobliżu. Co więcej, nie musisz przebywać nawet na tym samym kontynencie. Wystarczy dżojstik i żelazna psychika, by zabić z pomocą drona i by prowadzić żołnierzy, samemu nie będąc na polu walki....

Królik Wołoski ruiny cerkwi opuszczonej przez przesiedleńców (fot. APN-PL, lic. GNU FDL)

rekomendacja | 08.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Wyrwani z rodzinnych stron przesiedleńcy z akcji „Wisła”

Choć akcja „Wisła” trwała w latach 1947-1950 do tej pory ludność Polski odczuwa jej konsekwencje. Gdy ktoś wie, gdzie szukać i w którą stronę spoglądać, jego oczom ukazują się niezwykłe historie ludzi skrzywdzonych przez polskie władze.

Operatorzy Delty w helikopterze MH-60 Black Hawk w Syrii w 2015 roku (fot. domena publiczna)

artykuł | 31.03.2018

Byłem żołnierzem Delta Force. Co członek najbardziej elitarnej amerykańskiej formacji mówi o swoim szkoleniu i tajnej służbie?

W strukturach amerykańskiej armii jest jednostka, do której nie można się zgłosić. To jej przedstawiciele wyszukują najlepszych z najlepszych we wszystkich siłach zbrojnych, po to by stali się częścią supertajnego oddziału, którego najważniejszym zadaniem jest bezwzględne zwalczanie terrorystów.

Ukraiński znaczek ze Stepanem Banderą (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 31.03.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Bandera. Bohater, czy diabeł wcielony?

Nazwisko Stepana Bandery wywołuje u ludzi skrajne emocje. Jedni go nienawidzą, gardzą jego ideologią i dokonaniami, inni nie wiedzą, kim jest ten człowiek i o co tyle hałasu, jeszcze kolejni uważają go za swojego bohatera i stawiają mu...

rekomendacja | 25.03.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Jak naprawdę wygląda dzisiaj wojna?

Dzięki nowoczesnym technologiom nie trzeba być w samym oku wojennego cyklonu by walczyć. Zamiast tego można siedzieć w dusznym pomieszczeniu i tygodniami niemal nie oglądać słońca, a mimo to być panem życia i śmierci wielu ludzi.

Zapałki - reklama przedwojenna (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 17.03.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Polacy nie gęsi i swój własny język w grafice mają

Projekty okładek, plakatów, opakowań, czy znaczków były nieodłącznym elementem codzienności ludzi, którzy tworzyli naszą historię w międzywojniu, podczas okupacji i w pierwszych latach powojennych. Osadzone w tym kontekście tworzą niezwykłą opowieść, którą zdecydowanie warto poznać.

Anastazja Rączka, żona starszego sierżanta Władysława Grudzińskiego „Pilota”, żołnierza z oddziału Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja” (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 14.03.2018

Jak wyglądało życie kobiet, które związały się z żołnierzami wyklętymi? Poruszające historie o miłości i walce o Polskę

Ciągły strach, niepewność i tęsknota. Gdy ich mężczyźni znikali w leśnych ostępach, one musiały czekać. W każdej chwili spodziewały się najgorszych wiadomości, lub wściekłego łomotania do drzwi. Kobiety, które kochały wyklętych wiodły tragiczny żywot.

Marian Bernaciak, ps. Orlik (fot. domena publiczna)

artykuł | 08.03.2018

Trzech żołnierzy wyklętych z których naprawdę możemy być dumni

Oskarża się ich o nadużycia, morderstwa i akty bandytyzmu. Nie każdy żołnierz wyklęty zasługuje jednak na słowa potępienia. Ta trójka to prawdziwi bohaterowie. Tacy, o których nie sposób powiedzieć jednego złego słowa.

Wielki głód na Ukrainie (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 03.03.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Gdy człowiek zjadał człowieka

Na zachodzie Europy, czy w Ameryce, mało kto o nim słyszał, a ludzi, którzy chcieli obnaży prawdę wyśmiewano, bo innym nie mieściła się w głowach skala tragedii. Poza tym Stalin przecież powtarzał, że wszystko jest dobrze. Tymczasem na...

Plakaciarka przy pracy (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 25.02.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Polska szkoła plakatu

Sztuki wizualne otaczają nas na każdym kroku, od zaprojektowanych sekwencji świateł, oświetlających perełki architektury, przez dizajn mebli i innych przedmiotów codziennego użytku, aż po grafiki. W tej materii Polacy mogą odczuwać dumę, w szczególności z polskiego plakatu, który...

Robotnicy wznoszą mur krakowskiego getta (fot.Bundesarchiv Bild 183-L25516, lic. CCA SA 3.0)

rekomendacja | 18.02.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Zanim Żydzi zniknęli na dobre z Krakowa

Jaka jest podstawowa różnica pomiędzy przedwojennym obrazem Krakowa, a tym współczesnym? W mieście niemal nie widać Żydów, choć dawniej spotykano ich prawie na każdym kroku. Tamten świat jednak już dawno został zamordowany.

Dziewczęta żegnają się z rodzinami przed wyjazdem na roboty do Rzeszy. Już za moment wyruszą w nieznane, gdzie czeka je ciężki los (fot. Bundesarchiv, Bild 183-B19867, lic. CC-BY-SA 3.0)

artykuł | 11.02.2018

Wojna zawsze najsilniej uderza w kobiety. 4 poruszające historie z II wojny światowej, które udowodnią Ci, że Polka potrafi znieść wszystko

To, z czym zmuszone były się zmagać, zniszczyłoby niejednego człowieka. One jednak stawiły czoła przeciwnościom. Nie myślały o sobie, ale o ludziach, dla których żyły – mężach, dzieciach, najbliższych. Warto przypomnieć ich heroiczne zmagania.

Katyń (fot. domena publiczna).

rekomendacja | 11.02.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Chłopak, który odkrył zbrodnię w Katyniu?

Czy w dzisiejszym spokojnym starszym panu, który mieszka w warszawskim domu kombatanta widać jeszcze tamtą iskrę? To jeden z tych ludzi, którzy jednym swoim życiorysem mogliby obdzielić cały batalion dzisiejszych chojraków, a jeszcze by zostało przygód.

Umierająca z wycieńczenia rodzina w czasie klęski głodu na początku lat dwudziestych (fot. domena publiczna)

artykuł | 04.02.2018

„Pogląd, że można jeść ludzkie mięso, z dnia na dzień się umacnia”. Kanibalizm w Związku Radzieckim [18+]

Polska placówka wywiadowcza „B. 18” działająca na Ukrainie donosiła 2 czerwca 1933 roku: „Ludzie zabiedzeni i wychudzeni. Najgorzej wyglądają dzieci. Śmierć z głodu jest powszechnym zjawiskiem. Ludożerstwo – na porządku dziennym”. Bolszewicki „raj” okazał się najprawdziwszym piekłem, w...

Zupełnie inna perspektywa w mówieniu o historii powstania 1944 roku - wydarzenia opisane przez żołnierza Wehrmachtu (fot. Bundesarchiv Bild 101I-313-1004-19A, lic. CC BY-SA 3.0 de)

rekomendacja | 03.02.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Żołnierz Wehrmachtu pisze pracę naukową o powstaniu warszawskim

Z całą pewnością rozlegną się głosy krytyki stwierdzające, że człowiek służący w „rycerskim” Wehrmachcie nie ma prawa opracowywać historii powstania warszawskiego. Wszak to jego towarzysze broni, jego rodacy równali naszą stolicę z ziemią. A może jednak warto sprawdzić,...