Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Krakowska historyczka i publicystka, współzałożycielka „Ciekawostek historycznych”. Autorka ponad 200 artykułów popularnonaukowych. Autorka "Okupacji od kuchni" i "Piękna bez konserwantów". W 2017 roku ukazała się jej najnowsza książka "Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski".

Najnowsze publikacje:

Hitler z Goebbelsami (fot. Bundesarchiv, Bild 183-1987-0724-502, Heinrich Hoffmann, CC-BY-SA 3.0)

rekomendacja | 19.02.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Dzieci nazistów

Czy to możliwe, że człowiek, który miał na rękach krew milionów, a na sumieniu niewyobrażalne cierpienia połowy świata był dla kogoś ukochanym wujkiem? Co to znaczy być dzieckiem nazisty i czy można obwiniać je o grzechy ojca?

Karol Kot w czasie wizji lokalnej. Fragment okładi książki Przemysława Semczuka "M jak morderca", która ukazała się nakładem wydawnictwa Świat Książki

artykuł | 18.02.2019

Karol Kot. Brutalny morderca o twarzy grzecznego chłopca

Fantazjował o torturowaniu kobiet, gwałceniu trupów i mazaniu się ich krwią. Atakował osoby słabsze od siebie – kobiety i dzieci – i rzucał się na nie z nożem. Zaszlachtował z zimną krwią małego chłopca. Karol Kot, najsłynniejszy morderca...

Cmentarz Wołkowo w Leningradzie. Każdego dnia w mieście umierały tysiące ludzi (fot. RIA Novosti archive, image #216, Boris Kudoyarov, lic. CC-BY-SA 3.0)

artykuł | 10.02.2019

Statystyka kanibalizmu w Leningradzie. Ilu ludzi zjedzono w oblężonym mieście?

Kiedy w 1941 roku Niemcy nie zdołali zdobyć Leningradu szturmem, Oberkommando der Wehrmacht postanowiło, że zmusi miasto do kapitulacji morząc je głodem. Niemcy nie spodziewali się, że leningradczycy mimo wszystko przetrzymają oblężenie. Tylko jakim kosztem?

Leningradczycy na Prospekcie Newskim (fot. domen publiczna)

rekomendacja | 10.02.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Pamiętnik z oblężonego Leningradu

W relacjach z oblężonego Leningradu jest coś co wciąga i nie pozwala przestać myśleć o tym. Życie mieszkańców miasta zamkniętego w śmiertelnym pierścieniu jest niczym wypadek drogowy – człowiek nie potrafi powstrzymać się przed patrzeniem. Alexis Peri pozwala...

Kobiety i dzieci czekające na eksterminację w 1944 roku. Po uśmierceniu ich ciała odzierano z resztek godności, wyrywając im dla zysku złote zęby (fot. domena publiczna)

ciekawostka | 04.02.2019

Złoto dentystyczne w Auschwitz. Ile ton kruszcu naziści pozyskali z zębów mordowanych więźniów?

Ten proceder wzbił się na wyżyny obrzydliwości. Nazistowscy zwyrodnialcy urządzili sobie w Auschwitz kopalnię złota, choć nie wbili w tym celu ani jednego kilofa.

Pracownice Arlington Hall (fot. `)

rekomendacja | 03.02.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Zapomniane superszyfrantki

Wiedza przeciętnego człowieka na temat kryptologii w czasie drugiej wojny światowej ogranicza się, przy dobrych wiatrach, do świadomości, że Niemcy używali Enigmy. A co z istnieniem tysięcy niezwykle utalentowanych kobiet szyfrantek, które zmieniły oblicze wojny?

Victor Capesius, zdjęcie powojenne.

artykuł | 27.01.2019

Victor Capesius. To on pilnował, żeby w Auschwitz nie zabrakło Cyklonu-B

Przed wojną: uprzejmy przedstawiciel handlowy koncernu Bayer, który nadskakiwał swoim żydowskim klientom. A potem? Człowiek, który bez mrugnięcia okiem wysyłał ludzi do gazu. I osobiście wydawał rozkaz wrzucania do komór Cyklonu-B.

Elżbieta Bawarska i Franciszek Józef (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 26.01.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Na cesarskim tronie

Przez niemal tysiąc lat Austrią władali członkowie dynastii Habsburgów, stopniowo czynią z niej jedno z najważniejszych europejskich państw. Nie mogliby dokonać tego, gdyby nie ich niezwykłe żony. W cieniu cesarskiego tronu monarchinie prowadziły własną grę, częstokroć niestety tragiczną.

Warszawska restauracja Sowa & Przyjaciele przy ul. Gagarina 2 (róg Czerniakowskiej) – jedno z miejsc, w których nagrywano polityków (fot. Adrian Grycuk, lic. CC BY-SA 3.0 pl)

rekomendacja | 20.01.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Czy wszyscy jesteśmy podsłuchiwani?

Gdy byli szpiedzy otwierają usta czasami zaczyna się robić niebezpiecznie. Uchylenie przez nich zaledwie rąbka tajemnicy może zjeżyć włos na głowie. Jak się okazuje, nawet we wnętrzu własnego domu nie jesteśmy w stu procentach chronieni. Czego mogą się...

Fragment maszyny Purple pozyskany w ambasadzie Japonii w Berlinie w 1945 roku (fot. Daderot, lic. CC0)

artykuł | 18.01.2019

Japońska enigma (Purple). Zapomniana maszyna szyfrująca, która zmieniła losy II wojny światowej

O sławnej Enigmie na pewno słyszałeś. Ale czy wiesz także o jej japońskim odpowiedniku? Choć Amerykanie złamali jego kod, nie uchroniło ich to przed najgorszym. Ale depesze „purpurowe” i tak stały się dla nich jednym z najcenniejszych źródeł...

Maria Teresa na koniu (fot. domena publiczna)

artykuł | 16.01.2019

Najpotężniejsza Niemka w dziejach i kobieta, która rozerwała Polskę na strzępy. Prawdziwa historia Marii Teresy

Kiedy dochodziła do władzy wszystko zdawało się pracować przeciwko niej – pokój zawarty niedawno z Turkami był upokarzający, skarbiec świecił pustkami, a zastępy wrogów czyhały na jej tron. Ona się jednak nie poddała, pokonała przeciwników i zbudowała potężne...

Julia Pirotte, praca własna (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 12.01.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Kto wykreował naszą rzeczywistość?

Autorki tej książki wytaczają ciężkie działa. Nie o to chodzi, że używają form żeńskich nazw zawodów (fotografki, ilustratorki, architektki, graficzki, scenografki, ikony i rewolucjonistki), co  niektórych natychmiast wytrąca z równowagi. One burzą nasze postrzeganie rzeczywistości.

Człowiek niosący globus (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 05.01.2019

Najciekawsza książka tygodnia. Palcem po historycznej mapie

Nie zanosi się niestety, byśmy w najbliższym czasie zyskali możliwość przenoszenia się w czasie i podróżowania po dziewiczych lądach razem z ich odkrywcami. Skoro ta ewentualność nam nie grozi, możemy podróżować palcem po historycznej mapie. A skoro tak,...

Szarża Krakusów na Rosjan w Proszowicach w 1846 (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 29.12.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Polska do boju!

Przywykliśmy do tego, że często wciskany jest nam kit o zwycięstwach moralnych, czy porażkach, które wale porażkami nie były. Zamiast przyjmować takie bajanie za dobrą monetę, lepiej skupmy się na prawdziwych wygranych. A tych, jak pokazuje ta książka,...

Kraków. Żołnierz niemiecki i młoda kobieta w dorożce (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.12.2018

Kolaborantki w okupowanej Polsce. Można je było łatwo rozpoznać po… stroju

Drobne szczegóły potrafiły powiedzieć wszystko. Która kobieta sypiała z Niemcem, robiła interesy z władzami okupacyjnymi, albo robiła nielegalne interesy? Wystarczyło spojrzeć na…

Stół wigilijny. A co znajduje się na Waszym (fot. Przykuta, lic. GNU FDL)

artykuł | 23.12.2018

Najdziwniejsze tradycyjne potrawy wigilijne

Wielkimi krokami zbliża się najbardziej uroczysta kolacja w roku. Już za kilka dni połamiemy się opłatkiem i zasiądziemy do elegancko nakrytych stołów, a na nich będzie czekało ogromne bogactwo potraw. Niektóre z nich… bardzo dziwne.

Rudolf Weigl przy pracy (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 23.12.2018

Najciekawsza książka tygodnia. To on pokonał mordercę milionów

Profesor Rudolf Weigl znany jest biologom na całym świecie. To jemu udało się stworzyć pierwszą skuteczną szczepionkę przeciwko tyfusowi. Nieodzownym elementem jego pracy były… wszy. Nie chodzi tu wcale o to, że wciąż się drapał, a raczej o...

Kartka bożonarodzeniowa wydana przez Krakowski Komitet Okręgowy Towarzystwa Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych w 1937 roku (fot. NAC, domena publiczna)

artykuł | 21.12.2018

Boże narodzenie w przedwojennej Polsce. Jak wtedy przygotowywano się do świąt?

Z radia atakuje nas świąteczna muzyka, a gdziekolwiek się nie obejrzymy szczerzą się do nas ubrane jak w reklamie coca coli Mikołaje. Zanim jednak wpadniemy w szał gotowania, pieczenia i sprzątania, warto się zatrzymać i sprawdzić, jak do...

Sprzedaż karpia w Krakowie w 1932 roku (zdjęcie pochodzi z książki "Dwudziestolecie od kuchni" autorstwa Aleksandry Zaprutko-Janickiej)

artykuł | 18.12.2018

Od kiedy w Polsce jada się karpia na Wigilię?

W szczycie przedświątecznej gorączki zewsząd atakują nas reklamy z barszczem, choinką i karpiem, który urasta niemal do rangi symbolu Gwiazdki. Tymczasem, wbrew temu, co próbują nam od lat wcisnąć marketingowcy, karp na wigilijnym stole jest stosunkowo młodym wynalazkiem.

Adela Kowalska, amerykańska miss polonii z okresu międzywojnia (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 16.12.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Piękna jak Polka

Opowiadanie o historii tylko z perspektywy pól bitew i zakulisowych politycznych gier sprawia, że widzimy dzieje połowicznie. Dopiero gdy zajrzymy do życia prywatnego uczestników wielkich wydarzeń możemy je zrozumieć. A nieodłącznym elementem codzienności jest przecież moda.

Bronisław Piłsudski i jego bardziej znany brat Józef po prawej (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 09.12.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Nie TEN Matejko

Gdy mówimy Matejko, Norwid, czy Mickiewicz, od razu wiadomo, o kogo chodzi. Jak gdyby była tylko jedna osoba nosząca takie nazwisko. Zapominamy przy tym, że ci słynni ludzie mieli całe, czasami całkiem spore, rodziny. Jak to jest być...

rekomendacja | 03.12.2018

Najciekawsza książka… targów książki historycznej, a właściwie to nawet pięć

Spacerując pomiędzy stoiskami ponad dwustu wystawców na XXVII Targach Książki Historycznej w Warszawie od zatrzęsienia ciekawych pozycji można dostać zawrotu głowy. Niełatwo było wybrać najciekawsze publikacje, jednak dla Was podjęliśmy się tego zadania. Oto one.

Lucyna Ćwierczakiewiczowa (fot. domena publiczna, koloryzacja Aleksandra Zaprutko-Janicka)

artykuł | 25.11.2018

„365 obiadów za 5 złotych”. Najpopularniejsza polska książka XIX wieku

Ciężko uznać ją za literaturę najwyższych lotów, jednak stała się kamieniem milowym polskiej codzienności XIX stulecia. To na niej uczyły się całe pokolenia kobiet, a nowoczesne podejście do tematu uratowało niejednego od miażdżycy i zawału. Czy na pewno...

Kreml (fot. Bluesnap, lic. CC0)

rekomendacja | 24.11.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Pikantne sekrety Kremla

Patrząc na potężną twierdzę, która od wielu wieków rzuca długi cień na Moskwę i Plac Czerwony, niejeden człowiek zadaje sobie pytanie o to, jakie tajemnice skrywa. My już wiemy, że są nie tylko mroczne, ale i pikantne.

Iwan IV Groźny (fot. domena publiczna)

artykuł | 22.11.2018

Iwan Groźny był delikatnym i kochającym mężem. Czy tyranem stał się dopiero, gdy bojarzy zamordowali jego żonę?

Iwan IV Groźny siał postrach wśród poddanych, a do historii przeszedł jako największy tyran swojej epoki. Potwór w ludzkiej skórze jednocześnie był jednak kochającym mężem. Choć kochającym tylko swoją pierwszą żonę, zgładzoną przez zdradzieckich poddanych.