Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Krakowska historyczka i publicystka, współzałożycielka „Ciekawostek historycznych”. Autorka ponad 200 artykułów popularnonaukowych. Autorka "Okupacji od kuchni" i "Piękna bez konserwantów". W 2017 roku ukazała się jej najnowsza książka "Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski".

Najnowsze publikacje:

Kresy pamiętamy (fot. Bladyniec, lic. CCA SA 4.0 I)

rekomendacja | 22.07.2018

 Najciekawsza książka tygodnia. Pożegnanie z mitem Kresów

W polskiej mitologii narodowej urosły do rangi pełnej cudów Atlantydy, której oderwanie od kraju był niczym wyrwanie serca Rzeczypospolitej. Wiele rodzin ma własną opowieść o kresowych miastach i miasteczkach, w których przed wojną mieszkała. A jak ma się...

Mistrz fryzjerów Antoine Cierplikowski przy pracy (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

ciekawostka | 21.07.2018

Jak często twoja prababka myła włosy? (I czy w ogóle to robiła?)

Przedwojenne porady odnośnie mycia włosów mogą się wydawać ekscentryczne, a nawet odpychające. Niesłusznie. Jest w nich zaskakująco dużo słuszności. Jak często dawniej myto włosy? I dlaczego warto robić tak samo?

Na zdjęciu osadnik wojskowy z rodziną (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 17.07.2018

Jak można było przetrwać rzeź wołyńską? Tym Polakom się to udało

Kiedy pogrążoną we śnie wieś otaczał tłum uzbrojonych i zdeterminowanych oprawców, mieszkańcy mieli niewiele czasu. Zaraz rozlegały się pierwsze strzały i rozdzierające ciemność krzyki. Jeśli chcieli przeżyć, musieli działać natychmiast. Ci ludzie zdołali ocalić życie i ujść cało...

Bitwa pod Kostiuchnówką. Spieszony 1 Pułk Ułanów Legionów Polskich w okopach (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 14.07.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Pozdrowienia z frontu wschodniego. Za kilka miesięcy zginę

Ze wszystkich możliwych opisów walk na wojennych frontach najbardziej sugestywne są zawsze te pozostawione przez żołnierzy. Jerzy Pałosz opowiada o okropnościach pierwszej wojny światowej oddając głos właśnie jej uczestnikom.

Dziewczyny z Wołynia (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

rekomendacja | 10.07.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Kobiety, które przeżyły Wołyń

Gdy mordercy przychodzili, by zabić ich rodziny miały po kilka, kilkanaście lat. Małe, przerażone dziewczynki, które jakimś cudem przetrwały piekło. Jak im się to udało? I czy udało im się wyrzucić wspomnienie piekła spod zamkniętych powiek?

Rodzina Janiny Wójcik, jednak z bohaterek książki Anny Herbich (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 08.07.2018

Co działo się z ciałami Polaków pomordowanych na Wołyniu?

Historie osób, które zdołały przetrwać rzeź wołyńską pełne są trupów i niewyobrażalnej ludzkiej tragedii. Gdy ocaleni uciekali, musieli pozostawić za sobą ciała swoich bliskich. Co działo się ze zwłokami ludzi, którzy zginęli z rąk ukraińskich nacjonalistów?

Amerykańscy astronauci (fot. NASA, domena publiczna)

rekomendacja | 03.07.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Kosmiczni kowboje. Jeden na czterech zginie

Czy reportaż o lotach w kosmos może sprawić, że odłożysz swój obiad, bo nagle straciłeś apetyt? Jak najbardziej. Wystarczy poczytać opisy śmierci pilotów i smrodu ciała „spalonego do stopnia utrudniającego identyfikację”. Kogo Ameryka poświęciła, by dotrzeć w kosmos?

Na zdjęciu Stefan i Stanisława Bojko wraz z dziećmi Rozalią i Edwardem. Z rzezi wołyńskiej ocalała tylko dziewczynka (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 01.07.2018

Dzieci Wołynia. Co działo się z sierotami po zamordowanych Polakach?

Tragedia Wołynia jest wprost niewyobrażalna. Polacy ginęli pod ciosami oprawców bez względu na wiek – starcy, dorośli, a nawet niemowlęta. Czasem jedynymi ocalałymi członkami rodziny były dzieci. Jaki los spotykał polskie sieroty ocalone z rzezi wołyńskiej 1943 roku?

artykuł | 30.06.2018

Najbardziej bezwzględne kobiety despotów. Gorsze od krwawych tyranów, którym umilały życie?

Gdy miliony cierpiały pod butem ich mężczyzn, te kobiety bawiły się, wydawały fortunę, lub przekonywały świat, że wszystko jest w jak najlepszym porządku. Co więcej, nie tylko wiernie stały u boku dyktatorów, ale i same potrafiły ubrudzić ręce...

Nellie Bly (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.06.2018

W 80 dni dookoła świata? Ta kobieta pobiła wynik bohatera książki o ponad tydzień i ustanowiła niesamowity rekord

W świecie, w którym nie istniały telefony komórkowe, GPS i loty samolotem, Nellie Bly postanowiła udowodnić, że okrąży glob szybciej niż bohater powieści „W 80 dni dookoła świata”. Nikt nie wierzył, że jej się uda, tymczasem reporterka ukończyła...

Ewa Braun i Hitler (fot. Bundesarchiv, B 145 Bild-F051673-0059, lic. CC-BY-SA)

rekomendacja | 24.06.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Czy można pokochać potwora?

Ewa Braun żyła w centrum wydarzeń, które ukształtowały to, jak dziś wygląda Europa. Trwała u boku człowieka, który podpalił kontynent i wymordował miliony. Jaka była ona sama i jakie było jej życie na co dzień dowiadujemy się dzięki...

Transport Żydów z siedleckiego getta do obozu w Treblince (fot. domena publiczna).

rekomendacja | 18.06.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Jak to jest unicestwić człowieka całkowicie?

Wszyscy się na to złapaliśmy. Jak doszło do tego, że zabijanie Żydów w czasie drugiej wojny światowej kojarzy nam się z Auschwitz. Tymczasem akcja „Reinhardt”, będąca częścią tak zwanego ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej rozegrała się gdzie indziej. Czy...

Snajperki Masza Poliwanowa i Natasza Kowszowa. Obie zginęły na froncie (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 10.06.2018

Jak stworzyć maszynę do zabijania? Tak szkolono kobiety, które miały za zadanie uśmiercać wrogów bez mrugnięcia okiem

Gdy te młode, kilkunastoletnie dziewczęta po raz pierwszy trafiały do szkoły snajperów, nie były pewne, czy w ogóle będą w stanie pociągnąć za spust. Ciężki trening, zarówno psychiczny, jak i fizyczny zmieniał je jednak w istoty wyzute z...

Jedna z aktorek-emigrantek Lena Żeligowska w filmie "Szpieg w masce" (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 10.06.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Nasze eksportowe piękności – utracone talenty

Gdy w 1939 roku wybuchła wojna, zawalił się świat wielu osób, zarówno tych zwyczajnych, jak i znanych z pierwszych stron gazet. Przedwojenne gwiazdy z pobudek patriotycznych nie chciały występować dla okupanta. Wiele z nich zdecydowało się na emigrację,...

Taja Kisielowa, Muza Bułatowa, Bella Morozowa - radzieckie snajperki (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

rekomendacja | 04.06.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Snajperki – najbardziej wystrzałowe dziewczyny drugiej wojny światowej

Zapomnijcie o bohaterach-mężczyznach, którzy dumnie prężą pierś pełną orderów na paradach rocznicowych. Oni już zostali docenieni. Teraz pora na bohaterki, które zbijały więcej wrogów niż niejeden weteran. Drobne dziewczęta z karabinami snajperskimi były prawdziwym postrachem Niemców. Najwyższy czas...

Obraz "W Café La Mie", Henri de Toulouse-Lautrec (fot. domena publiczna)

artykuł | 26.05.2018

10 naprawdę dziwacznych faktów z historii alkoholu, o których nie miałeś pojęcia

Kara śmierci dla każdej kobiety, która napiła się wina, dziwacznie zorganizowana prohibicja u Azteków, imprezowe nawyki Józefa Stalina i tajniki organizowania pubów w średniowieczu. Czego jeszcze nie wiedziałeś o piciu i pijaństwie?

Rita Gorgonowa w środku. (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 26.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Czy Gorgonowa rzeczywiście zabiła?

Wytrawny dziennikarz cofa się w czasie do początku lat trzydziestych. To wówczas doszło do najsłynniejszej zbrodni przedwojennej Polski. Gdyby wierzyć ówczesnym gazetom, wymiar sprawiedliwości miał do czynienia z morderczynią gorszą od Lady Makbet i macochy Kopciuszka razem wziętych. A...

Radzieckie snajperki w chwili wytchnienia. W środku Roza Szanina (fot. materiały prasowe wydawnictwa Znak Horyzont)

artykuł | 21.05.2018

Najbardziej mordercze kobiety II wojny światowej. Żołnierki, które kładły trupem dziesiątki i setki wrogów

Gdy armia z każdym dniem traciła tysiące żołnierzy, a szanse na zwycięstwo bladły, nadszedł czas na kroki prawdziwie desperackie. Dla  dowódców jednym z nich było dopuszczenie do bezpośredniej walki kobiet. Te nie tylko doskonale sprawdziły się w nowej...

Zakrwawiony młotek (fot. Marcin Wichary, lic. CCA 2.0 Generic)

rekomendacja | 20.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Tropem seryjnego zabójcy z czasów stanu wojennego

Milicja przez długi czas niespecjalnie martwiła się tym, że na wybrzeżu kolejne kobiety padają ofiarą seryjnego mordercy, który atakuje je by zaspokoić swoje chore żądze. Stróże porządku zajęci byli zwalczaniem „solidaruchów”, a tymczasem „Skorpion” wyruszał na swoje polowania.

Ambasada polska (fot. Bidgee, lic. CC BY-SA 3.0)

rekomendacja | 06.05.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Prawdziwa gra toczy się za kulisami

Oglądając serwisy informacyjne słyszymy o akcjach wojskowych, czy oglądamy uściski rąk na oficjalnych spotkaniach. Prawdziwa gra o wpływy, pieniądze i ludzkie życie toczy się jednak gdzie indziej. Teraz możemy zajrzeć za jej kulisy.

Polscy zesłańcy na Sybir (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 29.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Śmierć, zbrodnie, gwałty i głód. Jak naprawdę wyglądała zsyłka na Sybir?

Na Syberię, na białe niedźwiedzie, na Sybir, na katorgę. Nie ważne, jak nazywano karę zsyłki, każdy wiedział, o co chodzi. Na dalekiej Syberii, za kręgiem polarnym, więźniów nie czekało nic dobrego.

Rosenberg w Kijowie (fot. Bundesarchiv, Bild 146-1994-006-30A, lic. CC-BY-SA 3.0)

rekomendacja | 22.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Odciski jego palców są na wszystkich ciemnych sprawkach Trzeciej Rzeszy

Nie jest tak znany na świecie jak Göring, Himmler, czy Goebbels. Tymczasem był jednym z najbardziej zaufanych ludzi Hitlera, który wyznaczał mu kolejne odpowiedzialne zadania. Działał za kulisami, organizował kradzież dzieł sztuki, to on podsunął Hitlerowi koncepcję istnienia...

Stare Kiejkuty. Za tymi zasiekami z drutu kolczastego szpiedzy komunistycznej Polski uczyli się, jak rozpracowywać wszystkich wrogów (fot. screen z Google Street View)

artykuł | 20.04.2018

Odsłaniamy tajemnice ośrodka w Starych Kiejkutach. To tam szkolono najlepszych szpiegów komunistycznej Polski

Kiedy zaczynali, polski wywiad był gdzieś na szarym końcu stawki i nikt się z nim nie liczył. W końcu lat 70. wywiad cywilny PRL-u wyrósł na prawdziwą potęgę, plasując się tuż za służbami z USA i ZSRR. Wszystko...

rekomendacja | 15.04.2018

Najciekawsza książka tygodnia. Przez całe tysiąclecia najważniejszy surowiec był ludziom absolutnie niepotrzebny

Aż trudno sobie wyobrazić, że ropa, o którą toczy się w rzeczywistości niejedna współczesna wojna, jeszcze całkiem niedawno uważana była w gruncie rzeczy za zbędny produkt ziemi. Korzystano z niej co najwyżej do smarowania osi wozów i leczenia...

artykuł | 11.04.2018

Zapomnij o Hansie Klossie i Bondzie. Temu polskiemu szpiegowi sprzed wojny nie dorastali do pięt

Pora skończyć z niezdrową fascynacją najsłynniejszym agentem Jej Królewskiej Mości i z wytworem komunistycznej kinematografii, który mawiał do Brunera „Nie ze mną te numery”. Po co zajmować się fikcyjnymi postaciami, skoro Polska miała szpiega, który nie dość, że...