Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

8 wielkich Polaków, o których prawdopodobnie nigdy nie słyszałeś

Stanisław Ulam, ojciec bomby termojądrowej (fot. Olgierd Budrewicz). Zdjęcie z książki Marka Boruckiego pod tytułem „Wielcy zapomniani. Polacy, którzy zmienili świat”, część 2 (Wydawnictwo Muza 2016).

Stanisław Ulam (fot. Olgierd Budrewicz). Zdjęcie z książki Marka Boruckiego pod tytułem „Wielcy zapomniani. Polacy, którzy zmienili świat”, cz. 2 (Wyd. Muza 2016).

Naród bohaterów czy… naród niewdzięczników? Możemy się pochwalić setkami geniuszy i odkrywców. Dlaczego więc tak rzadko to robimy? Poniżej ośmiu ludzi, o których osiągnięciach raczej nie wiedziałeś. A powinieneś.

Jak zawsze wszystkie pozycje w zestawieniu TOP10 zostały oparte na publikowanych przez nas artykułach. Tym razem postanowiliśmy ukazać sylwetki mało znanych, a wielce zasłużonych Polaków.

Czy słyszałeś o…

8. …człowieku, któremu zawdzięczamy większość wiedzy o Księżycu?

Mieczysław Bekker urodził się w 1905 roku. Studiował na Politechnice Warszawskiej. Wojenna zawierucha rzuciła go najpierw do Francji. Następnie w 1942 roku zaproszono go do Kanady, gdzie pracował w Biurze Badań Broni Pancernej. Tam zapoczątkował pracę nad pojazdami typu „off-road” przeznaczonymi do poruszania się poza wyznaczonymi drogami w dowolnym terenie. W 1956 roku przeniósł się do USA, gdzie kontynuował swoje dzieło.

Załoga Apollo 17 przed startem i legendarny pojazd Lunar Roving Vehicle, dzieło Bekkera. Od lewej Harrison Schmitt, Ronald Evans. W pojeździe siedzi Eugene Cernan (źródło: domena publiczna).

Załoga Apollo 17 przed startem i legendarny pojazd Lunar Roving Vehicle, dzieło zespołu Bekkera. Od lewej Harrison Schmitt, Ronald Evans. W pojeździe siedzi Eugene Cernan (źródło: domena publiczna).

W 1961 roku zatrudnił się w General Motors. Z ramienia firmy stanął do ogłoszonego w tym samym roku przez NASA konkursu na łazik księżycowy i pokonawszy ponad osiemdziesiąt innych firm – wygrał. Projekt Lunar Roving Vehicle został zrealizowany w zaledwie siedemnaście miesięcy. Doświadczenie i wiedza Bekkera przydały się w opracowaniu kół, które nie grzęzłyby w księżycowy pyle.

Trzy pojazdy, które skonstruował kierowany przez polskiego inżyniera zespół, poleciały na Księżyc w misjach Apollo 15, 16 i 17. Łaziki świetnie spełniły swoje zadania, docierając do miejsc, gdzie człowiek w ciężkim skafandrze nigdy by nie doszedł. Przełożyło się to na większy zakres badań i lepsze zbiory próbek. Bez łazika nasza wiedza naukowa o Księżycu byłaby mniejsza o 70 procent (przeczytaj więcej na ten temat).

7. …geniuszu pary ze Śląska?

Józef Bożek był mechanikiem i konstruktorem pochodzącym ze Śląska Cieszyńskiego. Studiował mechanikę i matematykę w Brnie, a potem w Pradze. Tam skonstruował większość swych wynalazków. Wśród nich znalazły się między innymi maszyna do szlifowania zwierciadeł, elewator czy liczne protezy rąk i nóg dla inwalidów wojennych.

Replika zasilanego parą pojazdu Józefa Bożka (źródło: domena publiczna).

Replika zasilanego parą pojazdu Józefa Bożka (źródło: domena publiczna).

W 1815 roku, prawdopodobnie nie wiedząc nic o lokomotywie George’a Stephensona, zbudował pierwszy na kontynencie europejskim powóz z napędem parowym, a dwa lata później łódź z podobnym silnikiem.

Wynalazki powstały w podobnym czasie, ale to Stephenson przeszedł do historii dzięki lepszej sytuacji finansowej, przyczyniając się do rozwoju kolejnictwa. Bożek nie miał tyle szczęścia. Umarł w biedzie i osamotnieniu (przeczytaj więcej na ten temat).

6. …telekomunikacyjnym wizjonerze?

Julian Ochorowicz, urodzony w 1850 roku, był prawdziwym człowiekiem renesansu – filozofem, psychologiem, pedagogiem, lekarzem, radioelektrykiem, pisarzem, twórcą parapsychologii, teoretykiem pozytywizmu, organizatorem turystyki i wypoczynku, fotografikiem.

Julian Ochorowicz był pierwowzorem postaci Juliana Ochockiego w „Lalce”, powieści swojego przyjaciela Bolesława Prusa (źródło: domena publiczna).

Julian Ochorowicz był pierwowzorem postaci Juliana Ochockiego w „Lalce”, powieści swojego przyjaciela Bolesława Prusa (źródło: domena publiczna).

Ochorowicz interesował się między innymi elektroakustyką, czyli przetwarzaniem fal głosowych na prąd elektryczny i odwrotnie. Pracował nad udoskonaleniem wynalazku Bella, z niemałymi sukcesami. Skonstruowane przez siebie telefony pokazywał w całej Europie, łącząc się nawet z miejscowościami oddalonymi o ponad trzysta kilometrów.

Razem z Janem Szczepanikiem, zwanym „polskim Edisonem”, pracował we Lwowie nad prototypem telewizora, na bazie stworzonych przez siebie konstrukcji wykorzystujących selen. Uczony doszedł do wniosku, że jeżeli elektryczność może wywoływać ciepło i światło – to i odwrotnie, światło i ciepło mogą wytwarzać elektryczność (przeczytaj więcej na ten temat).

5. …polskim królu fryzjerów?

Zanim stał się „mistrzem Antoinem de Paris”, do którego ustawiały się w kolejce największe ówczesne gwiazdy, był tylko Antkiem Cierplikowskim. Zaledwie siedemnastoletni ubogi chłopiec z Sieradza wybrał się na podbój Paryża z jedną nędzną walizką w ręku. W ciągu kilku lat wywrócił branżę fryzjerską do góry nogami. Dyktował kobietom z całego świata, jak mają strzyc, czesać i farbować włosy, narzucał trendy w makijażu i kreował wizerunek gwiazd srebrnego ekranu.

Antoine Cierplikowski szokował nie tylko fryzurami strzyżonych i czesanych kobiet, ale także swoimi strojami. Tutaj w kostiumie perskiego księcia.

Antoine Cierplikowski szokował nie tylko fryzurami strzyżonych i czesanych kobiet, ale także swoimi strojami. Tutaj w kostiumie perskiego księcia.

To on wymyślił cięcie, jakiego nie oglądał dotąd świat. Słynna fryzura à la garçonne („na chłopczycę”) podbiła Paryż, zapewniła aktorce Ève Lavallière triumfalny powrót na szczyt, a Cierplikowskiemu – tłumy klientek. Rok 1909 do dzisiaj uznaje się za przełomowy w historii mody.

Spod jego nożyczek pochodziła fryzura Coco Chanel. Czesał też Brigitte Bardot, do której miał wyraźną słabość i jako jednej z niewielu kobiet nie proponował krótkich włosów. Wśród jego słynnych klientek znalazły się też między innymi Eleonora Roosevelt i Wallis Simpson (przeczytaj więcej na ten temat).

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Komentarze (2)

  1. Pazdzioch Odpowiedz

    wszystko spoko ino Ślązoki to nie poloki więc nie można podawać Ślązaka jako przykład i nazywać go polakiem tym bardziej, że Śląsk rzadko był w rękach polaków a dodatkowo polacy oszukali Ślązaków odbierając im ich prawa i traktując jak powietrze

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.