Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Sześć największych odkryć i wynalazków Nikoli Tesli. Czy znałeś je wszystkie?

Nikola Tesla na serbskim banknocie 100-dinarowym.

Nikola Tesla na serbskim banknocie 100-dinarowym.

Żył na przełomie XIX i XX wieku, gdy rodziła się nowoczesność. Uosabiał postęp, a wiele z jego genialnych pomysłów stanowi podstawę nieodzownych dzisiaj technologii. Był – jak wprost o nim mówiono – „władcą piorunów”. Ale przecież nie tylko!

1. Prąd przemienny

Jednym z największych osiągnięć Tesli było znalezienie praktycznego zastosowania dla prądu przemiennego.

Wynalazca skonstruował wielofazowy silnik elektryczny, wykorzystujący własności tego prądu do stworzenia efektu wirującego pola magnetycznego, wprowadzającego urządzenie w ruch obrotowy. Napęd taki był bardziej efektywny od stosowanych do tej pory silników prądu stałego, cechował się także znacznie mniejszą awaryjnością.

Sam prąd przemienny umożliwiał przesyłanie energii na duże odległości, z uwagi na możliwość łatwego podnoszenia napięcia za pomocą transformatorów, co przekładało się na mniejsze straty, wynikające z oporu przewodów elektrycznych.

Szeroka publiczność nie od razu jednak przekonała się do systemu zaproponowanego przez Teslę. Jednym z jego głównych przeciwników był Thomas Alva Edison – jego dawny pracodawca i rywal, opierający swoje rozwiązania techniczne na prądzie stałym (przeczytaj więcej o Edisonie i jego oszustwach w innych naszym artykule). Najważniejszym argumentem wyciąganym przez przeciwników było większe zagrożenie dla życia, występujące przy porażeniu prądem przemiennym.

Obydwa systemy były stosowane równolegle jeszcze w okresie międzywojnia. Ostatecznie jednak to rozwiązanie zaproponowane przez Teslę odniosło zwycięstwo. Dzisiaj prąd przemienny występuje we wszystkich gniazdkach elektrycznych w naszych domach.

Generator prądu przemiennego, 1891. Najbardziej znany patent Nikoli Tesli.

Generator prądu przemiennego, 1891. Najbardziej znany patent Nikoli Tesli.

2. Transformator rezonansowy

Nikola Tesla nie bez powodu bywa nazywany „władcą piorunów”. Przydomek ten serbski wynalazca zawdzięcza jednemu ze swoich największych wynalazków – zaprezentowanemu w 1891 roku transformatorowi rezonansowemu, potocznie zwanemu także cewką Tesli.

Jest to rodzaj powietrznego transformatora, w którym obydwa uzwojenia pracują na tej samej, wysokiej częstotliwości rezonansowej. Pozwala to na uzyskanie bardzo wysokich napięć elektrycznych, mierzonych nawet milionami woltów. W efekcie urządzenie może generować niezwykle widowiskowe wyładowania elektryczne.

Inspiracją do napisania artykułu była najnowsza książka poświęcona niezwykłej rywalizacji pomiędzy Edisonem i Teslą, która ukazała się właśnie nakładem wydawnictwa WAM (Graham Moore, "Ostatnie dni mroku", Kraków 2017).

Inspiracją do napisania artykułu była najnowsza książka poświęcona niezwykłej rywalizacji pomiędzy Edisonem i Teslą, która ukazała się właśnie nakładem wydawnictwa WAM (Graham Moore, „Ostatnie dni mroku”, Kraków 2017).

Tesla używał tego wynalazku w trakcie swoich publicznych prezentacji i odczytów, wzbudzając zachwyt publiczności.

Widowiskowość urządzenia sprawiła, że dość szybko zainteresowali się nim twórcy kultury popularnej. Było ono wykorzystywane we wczesnych filmach fantastycznonaukowych oraz w kinie grozy, do tworzenia efektu wyładowań atmosferycznych. Cewki Tesli używali także artyści sceniczni, zachwycający publiczność sztuczką polegającą na dotykaniu wyładowań generowanych przez urządzenie – prąd przemienny o wysokich częstotliwościach nie powoduje bowiem zwykle efektu szoku elektrycznego, może za to wywołać bolesne oparzenia. Ich profesja wiązała się jednak ze śmiertelnym ryzykiem, gdyż awaria urządzenia w trakcie pokazu mogła doprowadzić do śmiertelnego porażenia.

Obecnie cewki Tesli są częstym tematem projektów miłośników amatorskiej elektroniki. Wraz z nastaniem ery półprzewodników zyskały także jeszcze jedną „rozrywkową” funkcję – prąd przemienny w obwodzie cewki może być modulowany częstotliwością akustyczną, w wyniku czego dźwięki generowane przez wyładowania mogą tworzyć muzykę.

Nikola Tesla na tle swojego słynnego wynalazku.

Nikola Tesla na tle swojego słynnego wynalazku.

3. Bezprzewodowy transfer energii elektrycznej

Transformator rezonansowy generuje nie tylko imponujące wyładowania elektromagnetyczne, ale także silne, zmienne pole elektromagnetyczne. Nikola Tesla w trakcie swoich eksperymentów z dużymi sukcesami wykorzystywał je do przesyłania energii elektrycznej na niewielkie odległości. Zachwycał publiczność zapalając żarówki niepodłączone do sieci elektrycznej, a szklane rurki wypełnione rozrzedzonymi gazami szlachetnymi jarzyły się w pobliżu transformatora.

Wynalazcy nie udało się co prawda spełnić swojego największego marzenia o bezprzewodowym przesyłaniu energii na duże odległości, ale zaznaczyć należy, że opisane eksperymenty stanowią kamień węgielny wielu rozwiązań, z których korzystamy na co dzień.

Nikola Tesla na okładce magazynu "Time" oraz poświęcony mu artykuł na pierwszej stronie "New York Timesa".

Nikola Tesla na okładce magazynu „Time” oraz poświęcony mu artykuł na pierwszej stronie „New York Timesa”.

Popularne ładowarki bezprzewodowe, stosowane w nowoczesnych telefonach komórkowych wykorzystują zmienne pole elektromagnetyczne do przesyłania energii. W ten sposób zasilana jest także elektronika zainstalowana wewnątrz kart zbliżeniowych RFID, wykorzystywanych m.in. przy autoryzacji transakcji elektronicznych.

4. Radiotechnika i zdalne sterowanie

O ile wskazanie konkretnej osoby będącej „wynalazcą radia” nie jest możliwe, o tyle nie ulega wątpliwości, że Nikola Tesla bardzo przyczynił się do rozwoju młodej radiotechniki, za sprawą eksperymentów nad techniką prądów szybkozmiennych.

W 1898 roku uzyskał patent na zdalnie sterowany model łodzi. Jeszcze w tym samym roku wynalazca zachwycił publiczność zgromadzoną w Madison Square Garden w Nowym Jorku, prezentując prototyp urządzenia. Łódka pływała w niewielkim basenie, skręcając, przyspieszając i zwalniając wedle woli wynalazcy, wyrażanej ruchami dźwigni na pulpicie nadajnika. Część zwiedzających zareagowała niedowierzaniem, uznając prezentację za sprytną sztuczkę iluzjonistyczną – szeroka publiczność nie była jeszcze świadoma eksperymentów z nowym wynalazkiem, jakim było radio.

Zdalnie sterowana łódź Nikoli Tesli i jej prezentacja w Nowym Jorku.

Zdalnie sterowana łódź Nikoli Tesli i jej prezentacja w Nowym Jorku.

Prezentacja Tesli otworzyła nowe możliwości przed dziedziną inżynierii zwaną telemechaniką i zajmującą się zdalnym sterowaniem urządzeniami. Do tej pory wykorzystywano w tym celu połączenia przewodowe, co mocno ograniczało użyteczność takich rozwiązań. Wynalazkiem oczywiście szybko zainteresowało się wojsko, widząc w nim spory potencjał militarny – rozpoczęto eksperymenty nad zdalnie sterowanymi torpedami czy samolotami.

Proces ten w sto lat później zaowocował stworzeniem zdalnie sterowanych dronów, wykorzystywanych powszechnie przez wszystkie znaczące armie świata.

Działającą replikę wspomnianego modelu łodzi można obecnie obejrzeć w Muzeum Nikoli Tesli w Belgradzie.

Patent Tesli na zdalnie sterowaną łódź.

Patent Tesli na zdalnie sterowaną łódź.

5. Promienie X

Niewielu ludzi zdaje sobie sprawę z tego, że Nikola Tesla był jednym z pionierów rentgenologii. Eksperymentując z rurkami Crookesa (rodzaj szklanej bańki z zatopionymi dwiema elektrodami, z której wypompowano powietrze) podłączonymi do źródła wysokiego napięcia, zaobserwował emisję przenikliwego promieniowania, niewidzialnego dla ludzkiego oka.

Eksperymenty te były wykonane niezależnie od podobnych prób, podejmowanych przez niemieckiego fizyka Wilhelma Roentgena, powszechnie uznawanego za odkrywcę promieni X, będących rodzajem wysokoenergetycznego promieniowania elektromagnetycznego.

W kolejnych latach, już po opublikowaniu pracy Roentgena, Tesla prowadził dalsze prace w tej dziedzinie, stając się jednym z pionierów fotografii rentgenowskiej.

Nikola Tesla był także jednym z odkrywców promieni rentgenowskich.

Nikola Tesla był także jednym z odkrywców promieni rentgenowskich.

6. Turbina talerzowa

W 1913 roku Tesla opatentował bezłopatkową turbinę talerzową – był to setny amerykański patent, uzyskany przez uczonego. Urządzenie składało się z zespołu metalowych tarcz, umieszczonych w niewielkich odległościach jedna od drugiej. Tarcze te były wprawiane w ruch przez ciecz pod ciśnieniem, poruszającą się w przestrzeniach między nimi.

Na liście patentów Tesli znajdują się także liczne udoskonalenia istniejących urządzeń. Wynalazca zajmował się głównie tematyką elektryczności. Eksperymentował z różnymi metodami jej wytwarzania i dystrybucji, pracował nad udoskonaleniami istniejących silników elektrycznych czy źródeł światła. Jednocześnie nie stronił od innych wyzwań – w późniejszym okresie życia zainteresował się chociażby techniką lotniczą, uzyskując nawet patent na rodzaj samolotu, wyposażony w zespół ruchomych śmigieł, mających umożliwiać pionowy start i lądowanie.

Bibliografia:

  1. Cheney Margaret, Uth Robert, Tesla: Master of Lightning, New York 1999.
  2. US Patent 433702 A, Electrical transformer or induction device, Google Patents.
  3. US Patent 1061206 A, Turbine, Google Patents.
  4. US Patent 1655113 A, Method of aerial transportation, Google Patents.
  5. US Patent 1655114, Apparatus for aerial transportation, Google Patents.
  6. Wróblewski Andrzej Kajetan, Historia Fizyki. Od czasów najdawniejszych do współczesności, PWN, Warszawa 2009.

Sprawdź, gdzie kupić „Ostatnie dni mroku”:

Czy wiesz, że ...

…pierwowzorem stereotypowego fryzjera geja był polak Antoni Cierplikowski? Żona tego króla fryzjerów musiała patrzeć, jak trwonił pokaźny majątek na utrzymanków.

...najsłynniejszy diament świata, Koh-i-noor, wcale nie spodobał się Brytyjczykom, gdy zobaczyli go po raz pierwszy na wystawie w 1851 roku? Zanim uzyskał nowy szlif, dziennikarze pisali, że „jest w tym kamieniu coś odpychającego, bo im bardziej się go podświetla, tym mniej jest skłonny do pokazywania swojej wspaniałości”. 

...jedyna polska cichociemna generał Elżbieta Zawacka będąc dzieckiem nie umiała powiedzieć ani słowa po polsku? Było to bezpośrednim tego, że mieszkała na ziemiach zaboru pruskiego, gdzie jej rodzinę poddawano germanizacji.

Komentarze (24)

  1. rechot historii Odpowiedz

    Niezły artykuł. Tylko szkoda, że nie wiem co to jest kultura makerska („Prywatnie pasjonat starych i nowych technologii, zaangażowany w kulturę makerską.”) czyżby to było coś od maku?

  2. Naimad Odpowiedz

    Eh wy durnie patentowane, spiskowcy zasrani. Kwantowy generator energii elektrycznej pfff. Gdybyście mieli choć cień pojęcia o fizyce kwantowej… Naogladaliscie się filmów z żółtymi napisami na YouTube stworzonych właśnie dla takiego ciemnigrodu żądnego sensacji i spisku… Naiwne ułomy. Tesla nie miał pojęcia jak każdy w jego czasach o głębszej budowie materii a co dopiero o fizyce kwantowej. A dla podkreślenia idiotyzmu waszych spiskowych teorii, pragnę zaznaczyć fakt, że to Tesla przyczynił się do wynalezienia prądu zmiennego który to służy wielkim koncernom energetycznym do niewolenia waszych płytkich umysłów. To jest jakaś plaga idiotyzmu wszędzie spiskowcy i plaskoziemcy. Szok ile teraz półmózgow na świecie.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      @Naimad: Szanowny Panie, może się Pan dzielić swoją wiedzą, nie obrażając nikogo. Każdy ma prawo do własnego zdania – jeśli nie zgadza się Pan z komentarzami przedmówców proszę wyrażać to w sposób dojrzały. Nie trzeba przy tym wyzywać innych od „durniów i płaskoziemców”.

      • havo Odpowiedz

        Chłopie skąd Ty się urwałeś – to że nie miał wtedy napisane na wikipedii, nie oznacza że nie mógł chociażby intuicyjnie tego przeczuwać – poczytaj sobie o Demokrycie, który w zasadzie dał podwaliny pod to czym się tam brandzlujesz (fizyka kwantowa, Twój konik zapewne), a było to 400 p.n.e.

        Nie pozdrawiam.

        • Nasz publicysta | Anna Dziadzio

          @Drodzy Panowie – może trochę więcej powściągliwości w dyskusji? Słowna agresja nie wnosi nic nowego i nie jest ciekawa ani dla nas, ani dla innych komentatorów.

    • X Man Wolwerin Odpowiedz

      Co ty wiesz człowieku. Tesla wiedział więcej niż ty i dzisiejsi naukowcy A to że cześć patentów jest ukrywają nie wiem dlaczego co ty na to.

  3. Polak Odpowiedz

    Tesla byl geniuszem a edison do tesli byl nikim i tez oszustem edison powinien zniknac w dziedzinie nauki to zero w porownaniu do Pana Tesli

  4. Grzegorz Odpowiedz

    Bardzo dobry artykuł. Z jedym tylko nie moge sie zgodzic. W swietle obecnych dokumentow można jasno powiedzieć, że tesla wyprzedził Marconiego i to on jest zarowno odkrywca radia. Jak tez pionierem tej technologii.

    • Marek Więcek Odpowiedz

      Mogę zapytać jakie dokumenty ma Pan na myśli?
      Czyżby chodziło o słynną sprawę przed Sądem Najwyższym w 1943 roku? ;)

      • Anonim Odpowiedz

        Chodzi o trasformator Tesli użyty bez jego zgody przez Marconiego w radiu. To że Marconi początkowo wygrał zawdzięcza też pomocy Edisona.

    • Anonim Odpowiedz

      Tesla był Serbem urodzonym na terenie dzisiejszej Chorwacji. Wytłumacz dlaczego Chorwaci zniszczyli dom w którym się urodził. Co do Piłsudskiego jedno jest pewne nie był Polakiem. Jego matka była bogata Litwinka a ojciec no właśnie. Nazwisko Piłsudski pochodzi od majątku ziemskiego Piłsudy. Jego starszy brat używał nazwiska rodowego ojca Bronisław Ginet-Piłsudski. Natomiast Rosjanie twierdzą że ojcem Piłsudskiego był Żyd o nazwisku Salman.

  5. Obs Odpowiedz

    I ani słowa o samochodzie elektrycznym zasilany przez rezonator Tesli
    Ciekawe dlaczego? Czyżby walka duchow6 Tesli i Edisona trwała do dziś?

    • Filip Odpowiedz

      Czy można prosić o jakieś potwierdzenie tego, że to auto było zasilane rezonatorem Tesli? W wikipedii jest napisane „The Electric Auto that almost triumphed, Power Source of ’31 car still a mystery. „Dallas Morning News”, 1993-01-04.”

  6. Krzysztof Odpowiedz

    Einstein był urzędnikiem patentowym, Edison też na E dziwne, był złodziejem. Tesla był geniuszem i nadal jest poprzez swe wynalazki, które otaczają każdego człowieka bez względu czy się z tym zgadza i tego chce czy nie. Amen.

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.