Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Mateusz Drożdż

Mateusz Drożdż

Ekonomista, urzędnik samorządowy, publicysta historyczny. Specjalizuje się w historii lotnictwa, okresie obu wojen światowych oraz dziejach Krakowa i krakowian. Współpracownik „Gazety Krakowskiej”, „Dziennika Polskiego”, miesięcznika „Nasza Historia” i miesięcznika społeczno-kulturalnego „Kraków”. Autor książek: „Szachownica z pawim piórem” (2013) i „Małopolska w ogniu Wielkiej Wojny” (2015), 3 artykułów naukowych i ponad 400 artykułów prasowych o tematyce historycznej.

Najnowsze publikacje:

Ilu Polaków w latach 1914-1918 założyło mundury koloru Feldgrau?

artykuł | 04.11.2018

Polscy żołnierze kajzera. Ilu Polaków służyło w armii niemieckiej w czasie I wojny światowej?

Pochodzili z Wielkopolski, Śląska, Pomorza, Warmii i Mazur. W 1914 roku ubrano ich w mundury w kolorze feldgrau, na głowy wciśnięto pikielhauby i wysłano na wojnę. Przyjeżdżali na front, walczyli, czasem ginęli. Zastępowali ich kolejni. Ilu? Nie sposób...

Piloci Dywizjonu 303 na zdjęciu wykonanym jesienią 1940 roku. Drugi od lewej Jan Zumbach.

artykuł | 06.08.2018

Bitwa o Anglię. Jak ostatni bastion wolnego świata oparł się Hitlerowi?

Była to jedna z tych batalii, które przesądziły o losach świata. Wydawało się, że Hitler ma zwycięstwo niemal w kieszeni i tylko krok dzieli go od panowania nad Wyspami Brytyjskimi. Na szczęście udało się go odeprzeć. A Polacy...

Toczące się na świecie konflikty rokrocznie pochłaniają tysiące istnień.

artykuł | 17.03.2018

Krwawe konflikty ostatnich 50 lat, o których prawdopodobnie nigdy nawet nie słyszałeś

Nie wszystkie wojny są w telewizji i internecie równie nagłaśniane, co konflikty w Iraku czy Afganistanie. Choć są mniej „medialne”, w nich także giną dziesiątki tysięcy ludzi. Miliony cierpią z ich powodu biedę i głód. Sprawdźcie, czy rzeczywiście znacie...

Nocny bój pod Rafajłową, stoczony przez legionowy 3 Pułk Piechoty.

artykuł | 14.02.2018

Wszystko dla wolnej Polski. Najbardziej krwawe bitwy Legionów podczas I wojny światowej

Polscy legioniści wyruszali na wojnę wierząc, że konflikt między zaborcami pomoże wskrzesić niepodległą Polskę. Walczyli dzielnie, ale koszt bohaterstwa okazał się olbrzymi. Lista poległych, rannych, zaginionych i wziętych do niewoli rosła. Które potyczki przyniosły największe straty?

Premier Ignacy Jan Paderewski pozyskał w USA potężnych sojuszników sprawy polskiej. Kto zasłużył się najbardziej?

artykuł | 14.01.2018

Najwyższa pora im podziękować. Pięciu obcokrajowców, którzy pomogli Polsce wywalczyć niepodległość

„Można Polakom wybaczyć, że wierzą, iż w 1918 roku sami wywalczyli sobie niepodległość. Tak jednak nie było” – pisał Norman Davies. I miał rację. Kto pomógł nam w stworzeniu wolnej Polski? I czy zapamiętaliśmy ich zasługi?

Johny Kentowski w czasie Bitwy o Anglię. W tle widoczny znak Dywizjonu 303.

artykuł | 26.08.2017

Słynnym Dywizjonem 303… dowodził Kanadyjczyk. Jak do tego doszło?

Dla Anglików był obcy, a jego rozrywki – hokej, baseball i strzelanie do grzechotników – nie były na Wyspach w poważaniu. Znaczenie dystansu kulturowego poznał jednak dopiero, gdy dostał przydział do Dywizjonu 303. I zaczął latać z Polakami.

Przedłużające się powstanie było gehenną dla setek tysięcy mieszkańców Warszawy. Na zdjęciu ofiary bombardowania "Adrii".

artykuł | 14.06.2017

Dlaczego warszawiacy nienawidzili powstańców? Oblicze 1944 roku, o którym wciąż się milczy

Powstanie Warszawskie stworzyło piekło na ziemi. Za wojenną codzienność, brutalność Niemców, cynizm Rosjan, bezradność aliantów i za porażkę dostało się powstańcom. Bo Warszawa za swoje bohaterstwo zapłaciła życiem, zdrowiem i majątkiem jej mieszkańców.

W walkach o Monte Cassino setki Polaków walczyło w mundurach Wehrmachtu. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 18.05.2017

Ilu Polaków zginęło broniąc Monte Cassino?

Pamiętamy o rodakach, których bohaterski szturm doprowadził do przełamania ufortyfikowanej Linii Gustawa. Co jednak z tymi Polakami, którzy stanęli do walki u boku Niemców, w obronie Monte Cassino? Było ich dużo więcej, niż mógłbyś podejrzewać.

Bitwa pod Warną pędzla Stanisława Chlebowskiego.

artykuł | 07.05.2017

Nasi górą. Pięć bitew, w których spuściliśmy łomot Turkom

Polacy z pełną powagą traktowali rolę obrońców przedmurza chrześcijaństwa. Zamiast wspominać Warnę i inne porażki, warto powiedzieć o triumfalnych potyczkach. Bo nasi przodkowie przynajmniej pięciokrotnie pokazali, że „Pohańca” można pobić. I to tak, by mu aż w pięty...

Czy alianci dali się zaskoczyć atakiem 1. stycznia?

artykuł | 13.04.2017

Polacy na kacu gromią Luftwaffe. Ostatnia wielka bitwa powietrzna biało-czerwonych orłów

W pierwszy dzień 1945 roku ruszyła ostatnia wielka ofensywa niemieckiego lotnictwa na froncie zachodnim. Zaatakowano też polską bazę pod Gandawą. Polaków było o połowę mniej niż napastników i większość cierpiała z powodu kaca. Wynik był przesądzony… Szczątki niemieckich...

artykuł | 04.04.2017

Ile samolotów NAPRAWDĘ zestrzelili polscy lotnicy w czasie II wojny światowej?

W powietrzu łatwo o pomyłkę. Czy samolot naprawdę został zestrzelony? Czy można przypisać zwycięstwo sobie, czy należy je z kimś podzielić? Odpowiedź na część wątpliwości znajduje się w archiwach wrogów. Ale to dopiero początek wojennej arytmetyki…

Niewinnie zaczynająca się kiła prowadziła do wyniszczenia organizmu. Ramon Casas i Carbó, na plakacie reklamującym kuracje dla syfilityków, przedstawił chorobę jako czającego się za plecami węża (źródło: domena publiczna).

artykuł | 09.03.2017

Czy chciałbyś zachorować na syfilis? Oni o tym marzyli… i podobno mieli dobre powody!

Ta wyniszczająca choroba czyni w organizmie straszliwe spustoszenie. Prowadzi do zapalenia opon mózgowych, zmian osobowości, choroby psychicznej lub zapalenia tętnic. Na skórze tworzą się przez nią ohydne owrzodzenia. Zapada się chrząstka w nosie. Ale nie wszystkich to zraża....

Na współczesnych okrucieństwa, których dopuszczały się wojska napoleońskie, robiły wielkie wrażenie. Francisco Goya rozstrzeliwanie jeńców po skierowanym przeciw Francuzom powstaniu w Madrycie w 1808 roku uwiecznił na obrazie "Trzeci maja" (źródło: domena publiczna).

artykuł | 15.02.2017

Ten krwawy tyran doprowadził do śmierci milionów ludzi. Nadal uważa się go za bohatera

Ma na sumieniu 3 miliony ofiar. Uważał, że „wojsko tworzy się po to, żeby można było zabić żołnierzy”, i lekką ręką wysyłał własne zastępy na śmierć. W swoim imperium przywrócił niewolnictwo, a wybuchające przeciw jego władzy bunty topił...

artykuł | 31.01.2017

Co sto lat temu musiały znosić Polki, aby móc studiować

Jeszcze na początku XX wieku neurolog z Lipska, Paul Julius Möbius dowodził, że kobiety, mające mniejsze głowy i mózgi, niż mężczyźni, nadają się tylko do „zawodu” matki. Uniwersyteckiej karierze kobiet sprzeciwiały się przepisy prawa, obyczaje i… ich własne...

Nie ma waluty, której nie da się podrobić... ale pewnie nie ma też oszusta, którego nie da się złapać (źródło: domena publiczna).

artykuł | 17.01.2017

Jak dawniej fałszowano pieniądze? (Nie)zawodne sposoby naszych dziadków i pradziadków

Banknoty i monety, marki, dolary, złotówki, a nawet okupacyjne „młynarki” i „rumki” z łódzkiego getta. Każdą walutę da się podrobić. Przed wojną zajmowali się tym kanciarze i oszuści. W jej trakcie – dosłownie wszyscy, z Armią Krajową na...

artykuł | 14.01.2017

Jakim szefem był Adolf Hitler?

Pracy papierkowej unikał jak ognia. Kontrahentów i podwładnych męczył wielogodzinnymi monologami. Bywał kapryśny: jednym wręczał kwiaty, innych z miejsca aresztował. Jak wielu najgorszych szefów miał poczucie, że wszystko mu wolno. Także w biurze.

artykuł | 29.12.2016

Jak imprezowała królowa Jadwiga?

Setki wyszukanych potraw na stołach, dwie kapele, wyborne piwa i wina. Na dworze Jadwigi i Jagiełły wiedziano, jak powinna wyglądać udana zabawa!

Polscy pilocie myśliwcy w trakcie II wojny światowej pokazali na co ich stać. Grafika autorstwa Adama Pietrzyka.

artykuł | 14.12.2016

Ci cholerni Polacy. 7 największych asów polskiego lotnictwa, o których wstyd nie pamiętać!

Razem strącili niemal setkę wrogich samolotów, zebrali kolekcję orderów, codziennie igrali ze śmiercią. Jeden latał maszyną z oznaczeniami SS. Drugiego omijały pociski. Trzeci wylądował u Niemców. Zwyczajnie wstyd nie znać ich życiorysów.

artykuł | 08.12.2016

Samolot Czerwonego Krzyża? Zestrzelić! Dlaczego Alianci mordowali bezbronnych sanitariuszy?

Konwencja genewska? Dżentelmeni za sterami? Zapomnij. Podczas bitwy o Anglię nikt nie myślał o konwenansach. Wyskoczyłeś z samolotu? Machasz białą flagą? Utop się w kanale. Albo zadzwoń po U-Boota.

artykuł | 07.12.2016

Naród wyjątkowo grzecznych rasistów. Dlaczego Brytyjczycy od zawsze nami gardzą?

„Won!”, „Wynocha do domu!”, „Szumowiny!”, „Robactwo!” – krzyczy brytyjska ulica, przypominając o dwóch haniebnych produktach Made in England. Ksenofobia i rasizm wcale nie są nowym wytworem wyspiarskiej kultury. Czy pogardę i poczucie wyższości oni mają we krwi?

W epoce nowożytnej egzekucja często stawała się krwawym spektaklem (źródło: domena publiczna).

artykuł | 05.12.2016

Rzeczpospolita Bezlitosna. Na te pięć sposobów uśmiercano przestępców w dawnej Polsce

W czasach pozbawionych telewizji, internetu i brukowców, gawiedź musiała szukać taniej rozrywki przy… miejskim szafocie. Egzekucja zbrodniarza to była dla plebsu zabawa lepsza od najnowszej tureckiej telenoweli. I tylko zakończenie spektaklu o wiele zbyt łatwo dało się przewidzieć.

Wawel we wczesnym średniowieczu. Fragment ilustracji z książki "Damy ze skazą" (wizualizacja autorstwa Marcina Orkisza).

artykuł | 04.12.2016

Pierwszy pałac na Wawelu powstał 1000 lat temu. Miał nawet… ogrzewanie podłogowe!

Dla współczesnych był symbolem książęcej władzy, luksusu i łacińskiej kultury. Budził zawiść i respekt. Do dzisiaj nie przetrwał po nim żaden widoczny ślad. Nie znaczy to jednak, ze o krakowskiej rezydencji pierwszych Piastów nic nie można powiedzieć.

artykuł | 10.11.2016

Anglicy już podczas II wojny światowej byli ekspertami od Exitów. Weź z nich przykład!

Jeżeli właśnie dostałeś się do niewoli, to wcale nie oznacza, że wojna dla Ciebie się skończyła, nie będzie Twojego nazwiska w książkach, czy w Wikipedii. Pamiętaj tylko o kilku zasadach. Wyczekuj bomb i dżdżystych dni, nie zaniedbuj gimnastyki...

artykuł | 05.11.2016

Czy w 1944 roku w Krakowie mogło wybuchnąć drugie powstanie warszawskie?

Walki na krakowskim Rynku Głównym, walące się wieże kościoła Mariackiego i Barbakan trafiony z Nebelwerfera? Wawel zburzony przez Niemców, by ukarać Polaków za wzniecenie powstania? To wszystko mogło się wydarzyć.

Od kiedy istnieje biurokracja petent zawsze jest na przegranej pozycji (źródło: domena publiczna).

artykuł | 02.11.2016

Jak urzędnicy w przedwojennej Polsce traktowali zwykłych ludzi?

Nakazują, egzekwują, pobierają opłaty, każą opisywać sprawy i czekać na odpowiedź, która nadejdzie pocztą w terminie (lub nie). Trudno darzyć urzędników sympatią, a często nawet – trudno ich zrozumieć. Ale dawniej było o wiele, wiele gorzej.