Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Dlaczego warszawiacy nienawidzili powstańców? Oblicze 1944 roku, o którym wciąż się milczy

Przedłużające się powstanie było gehenną dla setek tysięcy mieszkańców Warszawy. Na zdjęciu ofiary bombardowania "Adrii".

fot.Eugeniusz Lokajski/domena publiczn Przedłużające się powstanie było gehenną dla setek tysięcy mieszkańców Warszawy. Na zdjęciu ofiary bombardowania „Adrii”.

Powstanie Warszawskie stworzyło piekło na ziemi. Za wojenną codzienność, brutalność Niemców, cynizm Rosjan, bezradność aliantów i za porażkę dostało się powstańcom. Bo Warszawa za swoje bohaterstwo zapłaciła życiem, zdrowiem i majątkiem jej mieszkańców.

Powstańcy nieśli ze sobą śmierć i zniszczenie. A przynajmniej tak mogli czuć cywile, którzy w zdecydowanej większości nie byli w konspiracji i po prostu chcieli doczekać wyzwolenia. We wtorek 1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17 nagle i niespodziewanie wciągnięto ich w wir wydarzeń, który z siłą huraganu rozbił cały otaczający ich świat, przynosząc śmierć i cierpienie.

Powstańcy mogli znaleźć satysfakcję z prowadzenia otwartej walki: „Tu był jeden z punktów najzaciętszej walki. Domy bliżej Grzybowskiej stoją, te naokoło nas to albo puste ściany, albo kupy gruzu. Barykady naprawdę »czołgoszczelne«. Wysokie z pięć metrów, najeżone szynami i żelastwem, i zaraz spadające w wąski, bardzo głęboki, chyba na trzy – cztery metry, dół. Na takich barykadach Ukraińcy niemało krwi stracili, Niemcy kupę czołgów – a nam przybyło Virtuti i rang”, wspominał powstaniec Janusz Rola-Szadkowski.

„Od miotaczy min – wybaw nas Panie”

Za to mieszkańcy stolicy z każdym tygodniem walk byli coraz bardziej psychicznie wyczerpani i w większości chcieli, by otaczający ich horror się zakończył. Okupacja przyniosła im głód, niedostatek i niemiecki terror, ale dopiero tłumienie powstania zgotowało Warszawie i jej mieszkańcom prawdziwe piekło na ziemi.

W trakcie powstania Niemcy i ich sojusznicy odpuścili się potwornych zbrodni na mieszkańcach Warszawy. Na zdjęciu ofiary rzezi Woli.

fot.domena publiczna W trakcie powstania Niemcy i ich sojusznicy odpuścili się potwornych zbrodni na mieszkańcach Warszawy. Na zdjęciu ofiary rzezi Woli.

Początek cywilnej litanii powstańczej, która stworzył wspólnie z kolegą poeta Miron Białoszewski głosił:

Od bomb i samolotów — wybaw nas, Panie,
Od czołgów i goliatów — wybaw nas, Panie,
Od pocisków i granatów — wybaw nas, Panie,
Od miotaczy min — wybaw nas, Panie,
Od pożarów i spalenia żywcem — wybaw nas, Panie,
Od rozstrzelania — wybaw nas, Panie,

Śmierć mogła przyjść pod różnymi postaciami. Niemcy i ich wschodni sojusznicy rozstrzeliwali warszawiaków w bramach i na placach, często bez rozróżnienia płci czy wieku, wrzucali granaty do piwnic, gdzie chowali się cywile, rabowali ludzi i mieszkania, gwałcili i mordowali kobiety, dobijali lub palili żywcem rannych, wieszali lekarzy i pielęgniarki.

Artykuł powstał między innymi na podstawie wspomnień Janusza Roli-Szadkowskiego zatytułowanych "Z Błyskawicą na Tygrysy" (Wydawnictwo Poznańskie 2017).

Artykuł powstał między innymi na podstawie wspomnień Janusza Roli-Szadkowskiego zatytułowanych „Z Błyskawicą na Tygrysy” (Wydawnictwo Poznańskie 2017).

Cywile jako żywe tarcze

Na tereny objęte powstaniem spadały niemieckie pociski artyleryjskie i bomby lotnicze, miny, a także 1,5-tonowe pociski z moździerzy 600 milimetrów, które potrafiły przebić się przez kilka pięter kamienicy i eksplodować w piwnicy. Nie oszczędzano kościołów czy szpitali. Cywilów używano jako żywe tarcze do osłaniania atakujących Niemców. Wychodzącym na ulice zagrażali niemieccy „gołębiarze” i ostrzał z broni ręcznej. Swoje żniwo zbierały głód, pragnienie, rany i choroby.

Łącznie, jak się szacuje, w czasie powstania zginęło około 150 tysięcy cywilnych warszawiaków – kilkadziesiąt tysięcy z nich zamordowano na Woli, tysiące zginęły w gruzach piwnic na Starym Mieście. Ponad 50 tysięcy trafiło do obozów koncentracyjnych, 150 tysięcy – na roboty przymusowe do Niemiec. „Resztę – w większości chorych, starców, kobiety i dzieci – rozproszono po terenach Kielecczyzny i Krakowskiego. Transporty te odbywały się w bardzo ciężkich warunkach, o głodzie i chłodzie”, pisał Władysław Bartoszewski. Opustoszałe miasto zrabowano i metodycznie zamieniano w morze ruin.

Czy wiesz, że ...

...niektóre oddziały Armii Czerwonej poruszały się po Polsce na saniach? Poza czołgami i saniami nie było innych pojazdów. Olbrzymie sanie Sowieci zrabowali z polskich dworów i gospodarstw, które napotykali po drodze podczas „wyzwalania” naszego kraju.

...w pierwszych miesiącach II wojny światowej Departament Stanu USA wyłożył łącznie 80 milionów dolarów na pomoc dla Polski? Inicjatorem powstania tzw. Commission for Polish Relief był były prezydent Stanów Zjednoczonych, Herbert Hoover. Pieniądze posłużyły na zakup żywności, lekarstw i ubrań dla dotkniętych okupacyjną biedą Polaków. 

...feldmarszałek Fedor von Bock zaproponował utworzenie antysowieckiej armii rosyjskiej walczącej u boku Wehrmachtu? Jego memorandum spotkało się jednak ze zdecydowaną odmową szefa Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu, a Wilhelm Keitel nie miał odwagi przedstawić tego pomysłu Hitlerowi.

...nie wszyscy wierzą, że Hitler i Ewa Braun zginęli w berlińskim bunkrze? Niektórzy uważają, że mogli  wydostać się z oblężonego miasta tajnym tunelem. Następnie wsiedli na pokład samolotu, który zawiózł ich do Danii. Dalej, już na pokładzie łodzi podwodnej, przedostali się do Ameryki Południowej, ulubionej przez nazistów części świata.

Komentarze (136)

  1. Anonim Odpowiedz

    O ja pierdziu … gamoń z Lublina pisze o Warszawie, pod niemiecki jurdieldt (przekażcie, że nie fanatyczna Wa-wa zapamięta tego „publicystę historycznego” ;)

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Zaiste, wielkie to „bohaterstwo” oskarżać i obrażać innych kryjąc się pod anonimowością. O błędach ortograficznych w tym komentarzu nie będę pisał – każdemu mogą się zdarzyć – choć w dwóch linijkach dwa błędy to dużo. Natomiast chciałbym sprostować, że nie jestem z Lublina. I przypomnieć, że o Warszawie mogą pisać nie tylko warszawiacy.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

      • wszelag Odpowiedz

        Dziękuję za ten tekst. Proszę nie przejmować się gwałtownymi reakcjami, to efekt szoku, że historia nie jest czarno-biała. Nie mogę sobie przypomnieć gdzie czytałem, że na Woli mieszkańcy obrzucali powstańców z okien doniczkami. Spotkał się Pan może z takimi relacjami?

        • Mateusz Drożdż

          Bardzo dziękuję za słowa wsparcia! :) Co prawda z opisami rzucania doniczkami w powstańców nie spotkałem się, ale nie wykluczam, że mogły mieć miejsce. W literaturze poświęconej Powstaniu i konspiracji w Warszawie można znaleźć różne rzeczy, które udowadniają, że historia nie jest czarno-biała, a bohaterowie nie są kryształowi, tylko ludźmi z krwi i kości. I że łatwiej historię oceniać po latach niż współtworzyć w chwilach naprawdę dramatycznych.
          Pozdrawiam,
          Mateusz Drożdż

        • Anonim

          O rzucaniu doniczkami w powstanców pisał m.in Sebastan Pawlina w „Praca w dywersji. Codzienność żołnierzy Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej” . Chodzilo jednak nie o Wolę tylko o Stare Miasto.

      • Mariusz Szanser Odpowiedz

        Po pierwsze argument ad persona jest żałosny, ale takich to czasem mamy warszafiaków.
        Po drugie, ale najważniejsze. Znam naoczne relacje cywilów i w tym artykule się potwierdzają ich słowa. Ludność Warszawy z każdym dniem dostrzegła beznadziejność oporu i swoista złość narastała z każdym kolejnym dniem.
        I trudno się dziwić, skoro na dzień dobry „żołnierze” nie mieli czym walczyć i słowa w stylu „Panie poruczniku, z czym do ludzi” najlepiej wyrażały ogląd sytuacji.

        • Nasz publicysta | Anna Dziadzio

          Panie Mariuszu, zgadzam się z Panem w stu procentach. Argumenty ad persona wystawiają świadectwo temu, kto ich używa. Bardzo dziękujemy (w imieniu Redakcji i Autora), że postanowił Pan odnieść się do tego, bądź co bądź, już odległego wpisu, podzielić się z nami swoim doświadczeniem i opinią o tekście. Pozdrawiamy.

    • erzet Odpowiedz

      Ale my naprawdę w Polsce kpimy z warszawiaków i ich betonowej wsi. Ile tam było? 1/3 powróciła? Reszta to napływ do fabryk. Mamy to wasze powstanie w poważaniu i wasze narzekania o stratach i ofiarach drażni normalnych ludzi z prowincji (dla was to pewnie przytyk – być z prowincji). W czasie wojny ofiary i straty w mieniu były powszechne. Rozwalenie 80% mieszkańców wsi czy miasta lub zupełne zniszczenie do fundamentów było tak częste, nie mówąc o utracie ziem za Bugiem i hekatombą, która tam się działa, że martyrologia powstańców, którzy nie mogli niczego osiągnąć i niczego nie osiągnęli, ale oprócz własnego życia zmarnowali tysiące żywotów innych – jest wyłącznie drażniące. Dziś w Warszawie nic już nie ma. No – jest jeszcze na cokole wasza Bufetowa. Aspiracje przyjezdnych wieśniaków i przerost formy nad treścią, w sumie pośmiewisko. Do takiego Lublina, Zamościa, Sandomierza nie przyjeżdżajcie albo sprzątajcie po sobie.

      • Fff Odpowiedz

        Ty (***) Warszawiakom to ty mozesz stopy co najwyzej lizac

        [Redakcja dokonała edycji postu z powodu użycia wulgaryzmów. Podpowiadamy: bez „mięsa” też da się dyskutować]

        • Amilkar

          Powstanie skazało całe miasto i tysiące ludzi na totalny holocaust, ten kto odpowiada za jego wybuch powinien stanąc przed sądem wojennym za zbrodnie. Erzet zgadzam się totalnie z Tobą, to miasto powinno sie raz na zawsze obudzic ze snu i wreszcie pojąć że jest tylko dziwką w rękach zydowskich wlascicieli z zachodu i wschodu, jak wiekszosc „Polski” Polska jako państwo nie istnieje od 1792 r. Daje się nam tylko ładna nazwe i ładnych panów zebysmy ju nie kwiczeli ze niepodleglosci nie mamy.

      • Lilii Odpowiedz

        Porażające ….ile musi być w człowieku małości i kompleksów żeby wytworzyć takie plwociny….to Twoje świadectwo ….bezdennie smutne

      • Wierzbno Odpowiedz

        To nie przyjeżdżaj, durniu, do Warszawy. I sam po sobie sprzątaj, prostaku. Prawdziwy, rodowity warszawiak ma klasę.

        • Anamarka

          No po Twoim komentarzu to raczej dajesz przykład potwierdzający wypowiedź erzet-a.

      • KK Odpowiedz

        Widzisz, matołku, powstanie w stolicy wywołali tacy właśnie prowincjusze jak Ty: Bór-Komorowski (pochodzący zza Buga), Okulicki (pochodzący z Galicji), Chruściel (z Podkarpacia), Jankowski (z Podlasia). To właśnie tym wojskowym dyletantom stolica ‚zawdzięcza’ zniszczenie i potworne cierpienia. Na szczęście my, prawdziwi warszawiacy, odbudowaliśmy i wciąż ją odbudowujemy. My mieszkamy w coraz piękniejszym mieście, a takich jak Ty tylko skręca z zazdrości. PS. A od Pani Hanny Gronkiewicz-Waltz to Ty się odstosunkuj, prowincjonalny gamoniu.

        • donald

          Do KK:Bór-Komorowski winny?Okulicki winny?A Niemcy niewinni?Oj,biedny Ty,biedny..mam w rodzinie Warszawiaków z dziada-pradziada-szkoda słów.Czołem Wielkiej Polsce!

        • ROMAN1930

          Rzekł matoł do matoła:
          chylę przed tobą czoła.
          Bo widzisz matole,
          Ja z innymi wolę.

        • Nasz publicysta | Anna Dziadzio

          Drogi Romanie, bardzo cenimy prywatną twórczość naszych czytelników. Ale jednak poezja bardziej nadaje się na serwisy poetyckie niż portal historyczny ;) Pozdrawiamy.

        • sss

          ściślej – odbudowali realnie Warszawę ludzie z pogardzanych przez ciebie prowincji, a koszt odbudowy ponosił cały kraj,

  2. Pacyf Odpowiedz

    I właśnie dlatego nie należy gloryfikować wojny. Wojna to głupota. Korzystanie z uroków życia to mądrość.

  3. Anonim Odpowiedz

    „Czytaj dalej” – co to ma być? Po co mam to co chwilę klikać? Jakbym nie chciał czytać to bym nie czytał a ja chcę czytać a nie chcę co chwilę klikać. Patologia jakaś..

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Oczywiście, ale Rosjanie byli za Wisłą, a z Niemcami było trudno porozmawiać. Mieli więc pretensje do tych, których mieli pod ręką – do powstańców.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  4. Anonim Odpowiedz

    Do czego nas Niemcy doprowadzili… Wiadomo było Niemcom, że cywile dotkliwiej odczują powstanie. Jak potoczyły się losy powstania nikogo nie dziwi. Dziwi za to autora sytuacja, że ludzie zaczynają w momencie kryzysu tracić morale. Powstańcy chcieli walczyć z Niemcami widząc ich bezwzględność, a cywile w tym czasie umierali z głodu. Kolejna tragedia za którą Niemcy odpowiadają. Procesy w RFN niemieckich zbrodniży pokazały jaką niską ten nasz sąsiedni naród ma moralność. Może autorze o tym napiszesz dosadnie artykuł???

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Proszę zauważyć, że w artykule Niemcy występują – także w zbrodniczej roli, jaką odegrali. Co do powojennych procesów niemieckich zbrodniarzy, w tym i Heinricha Reinefahrta – to może kiedyś i taki artykuł zostanie opublikowany.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

      • Anonim Odpowiedz

        Heinrich Reinefahrt jest jak najbardziej ciekawym przykładem powojennych rozliczeń zbrodniarzy nazistowskich. Z ciekawością przeczytam o nim artykuł. Również pozdrawiam Panie Mateuszu i czekam na dalsze artykuły.

        • Mateusz Drożdż

          Reinefahrt był znany jako Heinz, ale w dokumentach miał chyba oficjalnie wpisane Heinrich Friedrich. Ale faktycznie, najczęściej występował i w czasie wojny, i w czasach powojennych, jako „Heinz”, więc zgadzam się, że tak należy go nazywać.
          Pozdrawiam,
          Mateusz Drożdż

    • drstrach Odpowiedz

      Ale to dowództwo AK powinno pomyśleć o konsekwencjach przed rozpętaniem tej zawieruchy, a nie już w jej trakcie. Moja rodzina należy do tej 1/3, która wróciła, przez całe życie byłem wychowywany w kulcie powstania ale patrząc na powstanie poprzez suche fakty, to jego wywołanie było zbrodnią.

  5. emma Odpowiedz

    Dlaczego nie mówi się o prawdziwych powodach dla których wojska rosyjskie nie pomogły powstańcom? Dlaczego nie podaje się prawdziwych danych ilu cywili zginęło lub zostało wywiezionych do niemieckich obozów zagłady przez całkowicie nie przygotowane powstanie?
    Pytań jest wiele ale odpowiedz najczęściej podkreśla bohaterstwo powstańców co jest niezaprzeczalne ale jak określić mocodawców tego powstania, wystawiających ludzi do walki bez szans wygrania i jako mięso armatnie?

    • Jakub Odpowiedz

      Napisz coś więcej o prawdziwych powodach braku pomocy ZSRR. Oficjalna wersja jest taka, że Stalinowi bardziej przydało się zniszczenie AK przez Niemców, żeby samemu potem nie musieć się z nimi bić. Tyle przynajmniej aktualna wersja historii. Były jakieś inne, wojskowe czy jeszcze innego typu przyczyny?

    • as Odpowiedz

      przecież jest cała masa publikacji na ten temat WTF
      nikt nie wie o jakich ‚prawdziwych powodach’ napisałaś więc pozostają domysły. na przyszłość możesz to napisać wtedy inny internauta jest w stanie realnie odnieść się do twojego wpisu.

  6. marko1605 Odpowiedz

    O Powstaniu Warszawskim pisano nawet prace doktorskie.Było i wiemy jak się skończyło.Nie jestem warszawiakiem,jestem z Podkarpacia,ale podziw dla młodych powstańców towarzyszy mi całe życie.Ich odwaga i determinacja i na koniec dla większości śmierć.Zostawmy politykę,popatrzmy na postawę,kogo dzisiaj byłoby na to stać?Proszę o chwilę zadumy,nie oczekuję odpowiedzi.

    • Dzej Odpowiedz

      Nikogo na to nie stać i nigdy nie było. Mój ulubiony gen. Patton, znany z wielu barwnych wypowiedzi, powiedział kiedyś, że wojna nie polega na oddaniu życia za Ojczyznę Ale na sprawieniu aby inny skurczybyk oddał swoje życie za własną.
      I to jest to. Powstanie było bez sensu, prawdopodobnie inspirowane przez Stalina, a używanie argumentu o bohaterstwo powstańców jest śmieszne. Przecież nikt tego nie neguje, ale ich śmierć była bez sensu. Nie dała Polsce nic, przecież oprócz zniszczenia stolicy straciliśmy dziesiątki tysięcy młodych zdolnych najbardziej patriotycznych ludzi. Na prawdę Polska byłaby innym krajem gdyby ta masa ludzi włączyła się w odbudowę państwa bez względu na jego charakter.

  7. anonim Odpowiedz

    Nie dziwię się, że moja Babcia, która przeżyła Powstanie, nigdy nie chciała o tym rozmawiać. O tym, ze była ranna (zachował się wypis z szpitala) – napomykała. O tym, że jej mieszkanie zostało dokładnie obrabowane – wspominała z goryczą. Ocalałe fotografie (jeszcze sprzed I wojny), na których odbiły się podeszwy butów rabusiów, oczyścił mój Ojciec. Ocalał album z pocztówkami również sprzed I wojny, ze znaczkami(!) (dziś pewnie trafiłby do jakiegoś kolekcjonera, szczęśliwie to ja jestem obecnie jego posiadaczką), bo rabusie woleli inne przedmioty – biżuterię, piękne bibeloty, porcelanowy serwis, z charakterystycznym wzorem wykonanym z wtopionego srebra (jeden spodeczek udało się odzyskać od handlarza tuż po wojnie). To „tylko” straty materialne, ale z nimi wiązały się piękne wspomnienia dzieciństwa i młodości. Nic dziwnego, że Babcia – przecież warszawianka,podobnie jak jej syn a mój Ojciec od pokoleń, nie chcieli mieć nic wspólnego z tymi, którzy „uzupełnili straty ludnościowe rodowitych warszawiaków” i gardzą mieszkańcami innych miast… A Powstańcom – wieczna chwała; to nie Oni – cudna, ideowa młodzież – byli winni klęski…

  8. Koń Ed. Odpowiedz

    Merytoryczny w treści artykuł, wszystko jasne, czytelne i nie sposób się z tym nie zgodzić. Wielka szkoda, że szukając źródeł pan Mateusz nie trafił na książkę panów Marata i Wójcika pt.”Made in Poland”; będącej wywiadem rzeką z p. Stanisławem Likiernikiem, żołnierzem Kedywu; krytycznie ustosunkowanym do decyzji o wybuchu Powstania. Jest to o tyle dziwne, że p.Likiernik był pierwowzorem tytułowym – „Kolumbem” z powieści p.Bratnego. Książki wymienionej w bibliografii.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Faktycznie, na tę akurat książkę nie trafiłem. Ale bardzo chętnie zapoznam się z nią, bo nigdy dość wspomnień naocznych świadków. Dziękuję za zwrócenie mi uwagi na tę pozycję!
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  9. nosacz historii Odpowiedz

    Tak, czyli wychodzi z tego, że wszystkie powstania i zrywy wolnościowe przeciw zaborcom czy okupantom były bezsensu, gdyż we większości były przegrane, a do tego zawsze ginęli niewinni i ludność spotykały jeszcze większe represje…

    • sss Odpowiedz

      powstanie wielkopolskie było wygrane. Moim zdaniem nie o to chodzi że wszystkie zrywy są bez sensu lecz o to by wybrać odpowiedni moment i mierzyć siły na zamiary. Jeżeli ty wystąpisz przeciwko przeciwnikom silniejszym ale jednak dysponującym niewiele lepszym uzbrojeniem to ma to sens, ale czy mądrym nazwiesz rzucenie się z pistoletem na czołg? Jak już ktoś napisał; rzecz nie w tym by bohatersko umierać lecz by zniszczyć wroga. W powstaniu podobnie jak i w akcji burza na wschodzie (w której mój dziadek brał udział) kompletnie o tym nie myślano

    • Barbara Partyka Odpowiedz

      w pełni się zgadzam, ale i dzisiaj z nad klawiatury mamy obrońców, bo żeby wyjść i bronić swego zdania to już za duży wysiłek.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Bardzo proszę, Panie Tomaszu,
      Cieszę się, że mój artykuł spodobał się Panu.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  10. No back Odpowiedz

    Czyli co? Poddać się jak francuzi i układać się z niemieckim okupantem tworząc rząd typu vichi? Oddać Pragę poddając Czechy niemcom? Każdy szwab (niemiec) którego ukatrupili powstańcy przybliżył koniec wojny.

    • sss Odpowiedz

      porównaj straty niemieckie i polskie w powstaniu i się zastanów czy faktycznie zyskaliśmy więcej niż pogardzane przez ciebie Czechy lub Francja

  11. Boguslaw Kostka Odpowiedz

    Powstanie miało trwać 4-6 dni. Potoczyło się inaczej.Nawet nie po myśli przeciwników. Konsekwencje były nieprzewidywalne materialne polityczne nie mówiąc o ludności cywilnej.Winę ponoszą mniejszą czy większą wszystkie strony.Oby nigdy nie było w Polsce takich- Termopile.

  12. Bombacjusz Odpowiedz

    Czy nikt już nie czyta „Pamiętników z Powstania Warszawskiego” Mirona Białoszewskiego, że takie coś stanowi dla niego novum?

  13. Anonim Odpowiedz

    Odkąd poznałem książkę Mirona Białoszewskiego, dawno temu, przestałem się bezkrytycznie zachwycać „powstańczą legendą”, która zdominowała nawet prace poważnych historyków,

  14. Beata Golembiowska Nawrocki Odpowiedz

    Gdy słyszy się – 200 tys.ofiar i całkowicie zrujnowane miasto, nie trzeba wielkiej wyobraźni, aby zobaczyć horror. Taki, jaki opisał autor artykułu, a tymczasem jest to tylko mały wycinek tego co się naprawdę działo. Był już prawie koniec wojny, Wyniszczeni Warszawiacy przeżyli okupację i wreszcie miał nastąpić jej kres. Tymczasem spadło na nich piekło. Słyszałam relacje ludzi, którzy patrzyli na śmierć prawie wszystkich swoich bliskich, widziałam matkę, której na jej oczach zabili trójkę maleńkich dzieci. Moim zdaniem Powstanie było głupotą, a dowódcy powinni stanąć przed sądem. Obowiązkiem wojskowych jest realistycznie oceniać siły wroga i przewidywać konsekwencje. Nie można szafować ludzką krwią.Chylę czoła przed Powstańcami. Ale Powstanie Warszawskie uważam za jedno z najtragiczniejszych i najmniej potrzebnych zrywów Polaków.

  15. fajkat Odpowiedz

    Kiedy moja warszawska część rodziny się spotykała to wspominała czasy przedwojenne, o powstaniu mówili też, ale mniej.
    Co do wspomnianego Likiernika – to chyba on przypomniał taką akcję kiedy porucznik AK wysłał grupę harcerzy na karabin maszynowy każąc im biec “rojem”, że dużo zginie ale ci co dobiegną, zwyciężą. No comments.
    Co do literatury – Białoszewskiego “Pamiętnik z powstania” to lektura bardzo przygnębiająca.

  16. fajkat Odpowiedz

    Dodam jeszcze to: Fff wyżej pisze: “Ty *** Warszawiakom to ty mozesz stopy co najwyzej lizac”
    Fff chyba należy do tej samej kategorii co szabrownicy.
    Dodam jeszcze jedną rzecz – poza gehenną ludności Warszawy przypomnę straty materialne związane z kulturą i historią – na przykład systematyczne palenie przez Niemców Biblioteki Narodowej z tysiącami niezbadanych jeszcze manuskryptów, druków. Podobnie Archiwum Akt Dawnych. I tyle innych. Strata nie do odrobienia. Straciliśmy część naszej historii. Ergo, wg Hitlera – przestaliśmy być narodem. Co widać,

  17. Liczyrzepa Odpowiedz

    Obecnie kompradorscy politycy POPiS-u wciągnęli Polaków w wojnę domową na Ukrainie! Ściągnęli nam UPAińców na głowę. Postępuje ukrainizacja kraju!
    Czy jest możliwość powstrzymania tych psychopatów? Jest! Szanowni Czytelnicy rozliczmy ich przy wyborach! Żeby nigdy więcej nie doszli do władzy!
    Ku przestrodze!

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Jeśli padają takie zarzuty i są one skierowane do mnie, to poproszę o konkretne przykłady owych „bzdur” i „kłamstw”.

        • Mateusz Drożdż

          Z mojej części rodziny nikt nie jest związany z Warszawą, z rodziny mojej Małżonki – tak. Żyli od początku okupacji i przeżyli Powstanie.

      • sss Odpowiedz

        Niech Pan się nie przejmuje jakimiś ogólnymi i absurdalnymi zarzutami. Tekst jest dobry i zwraca na problem (mi osobiście znany od bardzo dawna) tragedii zwykłych ludzi podczas powstania. Po prostu niektórzy ludzie chcą patrzeć na historię w kategoriach czarno – białe i z definicji nie dopuszczą do głosu ludzi, którzy krytykowali powstanie lub konkretne aspekty powstania. Nie jest żadną tajemnicą, że ludność cywilna w ogóle nie była do powstania przygotowana. Podobnie i same dowództwo nie przygotowało porządnie zaplecza – ten aspekt był poruszany przez wielu Ak-owców. Nie trzeba wielkiej wyobraźni by przewidzieć co się stanie jak na miesiąc lub więcej zamkniemy na niewielkim obszarze dużą ilość ludzi bez dostaw jedzenia, ubrań, prądu, gazu, wody – nawet nie trzeba wojny by sytuacja stała się dramatyczna, a jak do tego dołożymy pożary, naloty, bombardowania itp. to mamy makabrę.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Rozumiem, że ta uwaga została skierowana do mnie. No, cóż można odpowiedzieć na taki zarzut? Chyba tylko to, aby ci, którzy tak uważają, mieli w swojej pamięci to, że arkę wykonali amatorzy, zaś wysoko wykwalifikowani specjaliści zbudowali Titanica…

  18. goral Odpowiedz

    Winnym wybuchu PW były resztki sanacyjnych panów w Londynie. Wybuch PW nie był przypadkowy. Kilka dni wcześniej ogłoszono Manifest Lipcowy, który nie uwzględniał sanacji w nowym rządzie Polski.
    PW miało pokazać, że sanacja przeczekująca wojnę na salonach w Londynie ma wpływ na wydarzenia w kraju. To nic, że poświęci ok. 200 tyś Polaków – dla sanacji to nie wielka cena za próbę utrzymania władzy.

    • Leszek1 Odpowiedz

      Winnym wybuchu Powstania byl Okulicki „Niedzwiadek”, ktory z wlasnej inicjatywy nawiazal wspolprace z NKWD podczas pobytu w sowieckim wiezieniu w 1939 roku. Manifest Lipcowy nie mial najmniejszego wplywu na date wybuchu. Sanacja, w ciagu bardzo krotkiego okresu niepodleglosci Polski, duzo wiecej zrobila dla Kraju niz dlugoletnia okupacja Polski przez Sowietow. Szczegolnie w strefie moralnej i etycznej. Od 1944, przez dlugie lata, systematycznie zabijala fizycznie i duchowo Polakow. Obecne spoleczenstwo jest przesycone Sowieticusami w rodzaju szanownego pana „gorala” – najprawdopodobniej ze wzgorz Golan.

  19. voyt3x.77 77 Odpowiedz

    Zapominamy o wielu skutkach jakie podniosło za sobą powstanie. Ale też co by się wydarzyło gdyby to nie było. W chwili wkroczenia Sowietów doszło by do czystek na masową skalę wśród członków AK jak i wśród cywilów. Po wyzwoleniu Warszawy NKWD urządziła sobie na terenie KL Warschau więzienie dla jeńców niemieckich i członków AK i działał on aż do 1956 roku. No i najważniejsze wielu opozycjonistów w czasie PRL jako wzór do naśladowania obrali sobie powstańców Warszawy.

    Jedyne zastrzeżenie do autora jakie mam to wrzucenie do jednego worka razem z szabrownikami mieli oni dość „trudne” życie w powstańczej Warszawie kara śmierci wykonana od razu czesto poprzez samosądy.
    Chętnie za to przeczytał bym o nich w kontekście całego okresu IIWŚ i okupowanej Polski i okresu powojennego. Bo z tego co się troszkę orientuje to na ziemi lubuskiej był z nimi bardzo duży problem.

    • sss Odpowiedz

      Moim zdaniem, wielokrotnie podnoszony argument, że „gdyby nie powstanie to doszłoby do sowieckich czystek”, przepraszam, ale jest absurdalny bo do czystek i tak doszło, tyle, że sowieci mieli ułatwione zadanie bo dzięki powstaniu pozostało przy życiu mniej Ak-owców, a ludność cywilna miała jedno marzenie – pokój za wszelką cenę… Biorąc pod uwagę straty cywilne i AK w samej warszawie, teoria jakoby sowieci zrobili większe czystki wchodząc do Warszawy, w której nie odbyłoby się powstanie jest cokolwiek dziwna – na prawdę wątpię by sowieci zrobili w samej Warszawie czystki, w których zginęłoby blisko 200 000 ludzi i to w dwa miesiące + zburzenie miasta (przybliżona liczba, bo chyba konkretna nadal nie jest znana)…

    • Leszek1 Odpowiedz

      Sowieci, zaraz po przekroczeniu przedwojennej granicy Polski przez Armie Czerwona, tworzyli siec obozow dla zolnierzy naszej Armii Podziemnej. Schemat byl prosty. Najpierw wspolpraca wojskowa w opanowywaniu miast (Wilno, Lwow … ) i terenu, a nastepnie aresztowanie oficerow, rozbrajanie zolnierzy i kierowanie ich do Obozow NKWD.
      Tych, ktorzy nie dali sie rozbroic, zabijano.
      W miare zalewania Polski przez Armie Czerwona, NKWD oprocz Obozow tworzonych przez siebie wykorzystywalo do tego celu niemieckie Obozy Koncentracyjne.
      Temat jest szerszy – wiecej informacji w Wikopedi:
      https://pl.wikipedia.org/wiki/Obozy_NKWD_dla_jeńców_polskich.
      Sluszna uwaga o wrzucaniu do jednego worka szabrownikow i Powstancow.
      Na szaber na „Ziemie Odzyskane” jezdzil kto mogl, a niektore instytucje organizowaly wycieczki swoich pracownikow. Miedzy innymi Biuro Odbudowy Stolicy. Nie sadze by to byl duzy problem.

  20. Ania Wilk Odpowiedz

    Przeczytałam bardzo dokładnie wszystkie komentarze i artykuł. „Powstanie Warszawskie bez względu na decyzje w Londynie i tak by wybuchło” powiedział mi w rozmowie uczestnik Powstania Pan Janusz Opowiedział mnie i mojemu synowi lat 11 o życiu w okupowanej Warszawie. Jak było trudne, ilu wyrzeczeń i poświęcenia wymagało. Jak młodzi ludzie, którzy zaczynali swoje dorosłe życie nie mieli żadnych perspektyw ani na wykształcenie ani na pracę. W domach często nie było co jeść. Co chwila były łapanki. Nie było żadnego stałego punktu odniesienia na przyszłość. Na ich oczach Niemcy rozstrzeliwali lub wywozili do obozów ich rodziny i przyjaciół. W takim nastroju narastająca frustracja gniew i złość mogła tylko zrodzić chęć odwetu w naszej kochanej młodzieży warszawskiej. W Powstaniu walczyli nie tylko Warszawiacy. Każdy z nich to osobna historia. Każdy człowiek czy to cywil czy Powstaniec to inny punkt widzenia i inny sposób na radzenie sobie w tej trudnej sytuacji. Jedni chcieli walczyć inni uciekać. Nikogo nie można potępiać. NIKOGO. Wszystkim ludziom, którzy złożyli swoje życie w ofierze naszej kochanej Warszawie należy się od nas szacunek i nie istotne jest to czy był to cywil czy Powstaniec. A wszystkim żyjącym uczestnikom Powstania Warszawskiego jak co roku chcę podziękować za ich odwagę i walkę i poświęcenie. Oni przez całe swoje życie zastanawiają się czy było warto…. Ale to są cudowni ciepli ludzie, który do dzisiejszego dnia opłakują swoich poległych bliskich. Jutro o 17 jak zwykłe oddam im cześć i chwałę.

  21. anka Odpowiedz

    Bardzo ciekawy artykuł. Ja uważam, że nie powinniśmy oceniać Powstańców…nie żyliśmy w tamtych czasach, nikt z nas nie wie jakby się zachował. Cytując słowa pewnej znanej, nie żyjącej już poetki- Tyle o sobie wiemy, na ile nas sprawdzono. Ja osobiście podziwiam i ogromnym szacunkiem darzę tych, którzy walczyli. I co roku zadaję sobie pytanie, co ja bym zrobiła? co zrobili by moi rodzice? sąsiedzi? To były straszne czasy…

  22. Anonim Odpowiedz

    Jestem ze starej warszawskiej rodziny. Część walczyła w powstaniu, część nie. I jedni i trudy pamiętają je jako kaźń i rzeź miasta. Wszelcy „fanatycy” drodzy; jesteście dla nas Warszawiaków, napływowymi, wieśniakami wepchniętymi w nasze miasto, w wannie trzymającymi węgiel. Skujcie swoje chłopskie ryjła i jak ktoś wam uprzejmie opisuje stosunek miasta do powstania, pomijając np. oblewanie powstańców zawartością wiader, na podstawie konkretnych, powstańczych, źródeł to nie pyskujcie tylko pomyślcie.

  23. Jakub Odpowiedz

    Powoływanie się na Juliusza Wilczura-Garzteckiego samo w sobie wiele mówi…
    (wystarczy sobie wpisać w google żeby się przekonać co to była za swołocz)

  24. Zbytni Odpowiedz

    Już o nastrojach negatywnych wspominał Roman Bratny w „Rok w trumnie” ale wtedy był zelżony, bo wpisywał się w stan wojenny.
    O nim może też powinie autor wspomnieć, traktując rzetelnie swoją powinność. Bratny jest twórcą o sporym dorobku.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Korzystałem z „Kolumbów rocznik 20” Romana Bratnego. Ale zgadzam się, że warto wczytać się w jego książki uważnie, bo też brał udział w Powstaniu Warszawskim i widział wydarzenia w stolicy – te na froncie i te na tyłach – na własne oczy.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  25. slavko Odpowiedz

    listopadowe bez sensu, styczniowe bez sensu, Somossiera i warszawskie bez sensu…Można tak długo, Ja patrze inaczej, może trochę biznesowo. Jest coś takiego jak wyrabianie sobie „marki” I uważam, że to procentuje , te zrywy – dla przyszłych pokoleń. I myślę,ze przez ostatnie kikadziesiat lat,niejeden satrapa z sąsiedztwa albo wewnętrzny – podrapał się po głowie: hmm…z tymi Polaczkami trzeba uwazac, bo w razie czego zrobia jakąś partyzantkę albo powstanie i się wp…olę po uszy..

    • Gall Anonim Odpowiedz

      Marzet – święte słowa, święte – niestety. Od Polan do dziś – bez przerwy. A przez dziury we łbach oleju zamiast przybyć, to jeszcze ubywa. NIESTETY!

  26. Gall Anonim Odpowiedz

    Panie Mateuszu – gratulacje. Było krótko i na temat. Ojciec (oficer z Powstania) rękę by Panu podał. A syn Jego dość mocno w tematyce też siedzi :) Powodzenia i dalszych, równie dobrych, tekstów.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Bardzo dziękuję za dobre słowa! Temat był delikatny, więc starałem się, aby tę rzadziej omawianą sprawę odczuć cywilnych warszawiaków wobec Powstania przedstawić w sposób rzetelny i ciekawy, a także by w miarę możliwości nie wbijać klina między powstańców a cywilów i nie jątrzyć pomiędzy jednymi i drugimi. Bardzo się cieszę, że Panu się podobało, a i Pana Ojciec nie miałby do mnie pretensji. Raz jeszcze bardzo dziękuję i pozdrawiam! :)

  27. Maks Odpowiedz

    Przepięknie wpisał się Mateusz Drożdż w retorykę komunistycznych macherów dezinformacji. Tak trzymaj dobry człowieku i rękę sobie podaj z niejakim Zychowiczem.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      @Maks: Ma Pan na pewno silne merytoryczne kontrargumenty, aby uzasadnić swoją wypowiedź. Może poda Pan chociaż jeden zamiast pójścia po najmniejszej, a jakże łatwej linii obrony: obraźmy samego autora. P.S. myślę, że autor sam dobrze wie komu rękę podaje, a komu nie ;) Pozdrawiamy.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Czy Piotr Zychowicz także jest komunistycznym macherem dezinformacji? Dezinformacją jest natomiast rzucanie oskarżeń – najlepiej anonimowo – bez jakichkolwiek prób ich uzasadnienia. Rozumiem, że nie podoba się Panu teza artykułu i przytoczone przykłady. Ale ja oparłem się na źródłach i opiniach osób, które te piekło przeżyły. Decyzję o wybuchu Powstania Warszawskiego krytykowali i to o wiele ostrzej także ci, których komunistami nie dałoby się nazwać. Co ważniejsze, mieli odwagę podpisać się pod swoimi tezami własnym imieniem i nazwiskiem. I do takiej odwagi namawiam też Maksa.
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

    • JS Odpowiedz

      Autor podaje teksty zrodlowe z ktorych korzystal, meldunki dowodcow AK, Biuletyn Informacyjny, wspomnienia powstancow i cywili a i tak znajduja sie krytykanci ktorzy wszystko wiedza lepiej! To nie jest ocena PW, tylko pokazanie jak zmienial sie stosunek ludnosci cywilnej do PW. Baranom ktorym nie chcialo sie przeczytac dedykuje kilka cytatow.
      ,,Rosnącą niechęć do powstańców dostrzegała sama AK. Jeden z meldunków ostrzegał przed pogorzelcami i wysiedlonymi: „Jest to element całkowicie zradykalizowany, skłonny do gwałtownych wystąpień, nastawiony krytycznie wobec powstania, władz cywilnych i wojskowych”.
      ,,„Nastroje ludności cywilnej m. Warszawy pogarszają się z każdym dniem, ludzi ogarnia apatia i przygnębienie. Zaczynają głośno sarkać na kierownictwo powstania, na aliantów i Sowiety. Przyczyną tego są zrozumiałe powody: akcja powstania trwa za długo, nikt z ludności cywilnej nie był na to przygotowany żywnościowo ani moralnie. Brak widocznej pomocy od aliantów – spalone mienia, domy”.
      ,,generał Tadeusz Bór-Komorowski meldował do Londynu:

      Ludność cywilna przeżywa kryzys, który może mieć zasadniczy wpływ na oddziały walczące. Przyczyny kryzysu: coraz silniejsze i zupełnie bezkarne ostrzeliwanie całego obszaru na wzór Starówki, bezterminowe przedłużanie się walki, coraz mniejsze porcje głodowe dla pogorzelców i szybkie wyczerpywanie się żywności dla pozostałych, wielka śmiertelność wśród niemowląt, agitacja czynników wrogich, brak wody i elektryczności we wszystkich dzielnicach.,,

  28. Jarema Odpowiedz

    Pamiętam że kiedy oglądałem ,,historie bez cenzury” na temat powstania to autor stwierdził że nie możemy oceniać tych wydarzeń bo… z całym szacunkiem dla autora sympatycznego i ciekawego programu to nie wiem dlaczego wyjątkowo powstania mamy nie oceniać. Dla Pana Mateusza z kolei ,,wielkie piwo” za tak odważny artykuł. Musimy bowiem przeanalizować tak wiekopomne wydarzenia i wyciągać z nich wnioski na przyszłość. Obraz powstania uświęcony przez patriotyczną tradycje- morowe panny sanitariuszki, uśmiechnięci chłopcy w panterkach i w ogóle rozśpiewane ,,warszawskie dzieci idące w bój” to tylko częściowy obraz obok którego są niestety mniej chwalebne wątki, w tym takie o których czytałem w pamiętnikach czy książce J. Ciechanowskiego czyli np. głupota dowództwa czy samowola brutalnej żandarmerii powstańczej. I w połączeniu z faktem że większość mieszkańców czuła się oszukana to- piszę to z pełną premedytacją nie dziwie się że ci ludzie pałali nienawiścią do powstańców i omalże nie dochodziło na rannych powstańcach do linczu. Warszawiacy stanęli do walki żeby zwyciężyć a nie zginąć w przeliczeniu 1 Niemiec na 100 Polaków.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Bardzo dziękujemy za miłe słowa, zarówno w imieniu Autora jak i Redakcji. Cieszymy się również, że wziął Pan udział w dyskusji nie tylko komentując sam artykuł, ale i wyrażając własne zdanie na problematykę w nim poruszoną. Pozdrawiamy.

  29. Jarema Odpowiedz

    Zresztą czytałem również o tym że mieszkańcy podwarszawskich miejscowości śmiali się z tragedii Warszawy twierdząc że sami są sobie winni. Nie wiem na ile były takie zachowania częste ale były. Przeczytałem jeszcze parę komentarzy- wszyscy którzy krytyków powstania opisują jako komunistów itp… niech się zastanowią kto w tym powstaniu najwięcej osiągnął, jak bardzo ułatwiło ono sowietyzacje Polski i jakie persony związane ze środowiskiem konserwatywnym i patriotycznym chciały kary śmierci dla osób odpowiedzialnych za powstanie. Poza tym to nie możemy pisać historii pod dyktando patriotycznej (ani politycznej) poprawności bo jest to śmieszne i dziecinne. Skoro dawnej nasi przodkowie byli tacy zapobiegliwi, mądrzy i humanitarni to dlaczego obecnie w naszym życiu publicznym tyle zjawisk odmiennych. Wiem że dużo można na wrogów zrzucić ale nie wszystko się da i czasem do swoich win i błędów też trzeba się przyznać i wyciągnąć z nich wnioski

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Serdecznie dziękuję za miłe słowa pod moim adresem i pod adresem mojego artykułu. Temat ten jest trudny, bo rany i trauma w wielu rodzinach, które przeżyły Powstanie były – i chyba nadal są – bardzo duże. Dlatego tym bardziej cieszę się, że mój artykuł nie został odebrany jako szkalujący pamięć tych osób, które żyły, przeżyły lub poległy w tak tragicznie walczącej Warszawie. W sprawie „dużego piwa” upomnę się w Redakcji. ;) I wypiję Pana zdrowie. :)
      Pozdrawiam serdecznie,
      Mateusz Drożdż

      • Jarema Odpowiedz

        Mam nadzieje że kwestia piwa pozytywnie rozpatrzona:) za zdrowie dziękuję bo się przyda. A tak poważniej to historia nie powinna być opowiedziana na zasadzie ,,Słowacki wielkim poetą był…” tylko analizowana taką jaką była. Jeśli się dobrze orientuję to niewiele jest napisane jeszcze np. o kwestii życia cywili w czasie wojny obronnej 1939 r., czy przestępczości pod okupacją niemiecką. A są to dość drastyczne i mało ,,patriotyczne” jak co dla niektórych tematy. Co do powstania- dostaliśmy tam ,,łupnia” za wszystkie czasy bo jeszcze nie bardzo szczegółowo policzone ,,poboczne” ofiary tej bitwy- lotników polskich wiozący pomoc dla miasta, żołnierzy 8 i 9 dywizji WP (zwykłych przecież Polaków tyle że pod sowieckimi komandirami) czy partyzantów z AK idących z odsieczą dla miasta. I tu widziałbym patriotyczną rolę tej historii- nie dopuścić do podobnej tragedii bo nigdy nie wiemy co będzie w przyszłości. A żeby wyciągnąć pozytywne wnioski to potrzebna nam prawda, nawet jeśli boli. I dlatego twierdzę że takie artykuły są potrzebne. Pozdrawiam

  30. Love Odpowiedz

    Witajcie, autor opisuje prawdę wyrwaną z kontekstu. Zupełnie nie pamięta od czego to wszystko się zaczęło, a kilku lokalnych baranów w komentarzu udowadnia że Warszawa nie jest wyjątkiem na mapie Polski w czasie II WŚ, licytuje się która krew i cierpienie jest Ważniejsza?! Żenada.
    Nie ma wątpliwości kto jest winny za wybuch powstania ! Nie ważne czy było ono sensowne czy nie. Nie ważnie kto w kogo doniczkami rzucał i z jakiego powodu. Jest tylko jedna przyczyna, NIEMCY ! Tak samo jak dziś nie ocenisz kobiety, która napadnięta o zmroku przez 120kg zboczeńca próbuje się bronić, i dlatego że sama waży 60kg jest skazana na porażkę, więc lepiej żeby dała się wydym… i okraść. Tak jest lepiej i nam to oceniać?!. I najlepiej komentować jej zachowanie siedząc na dupsku przed komputerem, bo wówczas na pewno umiemy postawić się w sytuacji tej kobiety i tych wszystkich powstańców, zwykłych ludzi którzy próbowali przeżyć wojnę ! Tak na 100 % mamy rację!?

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Szanowny Love, zgadzam się, że najłatwiej komentować siedząc bezpiecznie w ciepłym mieszkaniu, będąc najedzonym i wypoczętym, mając przed sobą parę tygodni do Świąt, Sylwestra i różnych zimowych atrakcji. I komentując anonimowo – daje to komfort pisania ostrych słów.
      Nie zgadzam się natomiast z pozostałymi sugestiami i oskarżeniami tych, którzy chyląc głowę przed bohaterstwem powstańców, zauważyli niewiarygodne cierpienie niewinnej ludności cywilnej. Powstanie wywołuje się po to, by je wygrać. A każda wygrana lub przegrana oceniana jest również na podstawie stosunku zysków do strat, w także tych ludzkich. W przypadku Powstania spory o ocenę nadal trwają, a największe prawo moralne do wypowiadania się o tym, czy warto było je wszczynać mają – moim zdaniem – ci, którzy je przeżyli, zarówno jako żołnierze, jak i cywile. A ci zauważyli, że heroizm i walka nawet w słusznej sprawie mają swoją cenę. Zachęcam też do przeczytania artykułu raz jeszcze – jest tam mowa zarówno o roli Niemców, jak i Rosjan.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Bardzo dziękuję za miłe dla mnie słowa!
      I odwzajemniam serdeczne pozdrowienia,
      Mateusz Drożdż :)

  31. Marianna Odpowiedz

    Panie Mateuszu, mam swoje lata, a ciągle dzięki takim ludziom, jak Pan dowiaduję się wielu istotnych rzeczy z naszej historii. Dziękuję. Artykuł bardzo wyważony i to cenne, zwłaszcza w dzisiejszej dobie, kiedy próbuje się pisać od nowa historię, zacierając czarną, czy choćby tylko szarą jej stronę. Serdecznie pozdrawiam.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Pani Marianno, Autor z pewnością dosłownie lada chwila sam podziękuje Pani za słowa uznania, my natomiast dziękujemy w imieniu Redakcji za docenienie naszego Autora i jego tekstu. Pozdrawiamy serdecznie :)

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Pani Marianno, bardzo dziękuję za miłe słowa! Nie tylko leją one miód na moje serce, ale i dodają skrzydeł do dalszych działań. Pozdrawiam serdecznie, Mateusz Drożdż

  32. werax Odpowiedz

    weszcie jakis promyk prawdy o kolejnej polskiej politycznej glupocie,szkoda tylko ze i tak zrozumie to niewielki odsetek czytajacych.ogoleni chlopcy z zaslonietymi twarzami i baseballem w reku czyli prawdziwi polacy pewnie maja inne zdanie.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny komentatorze, mam nadzieję, że słowo „prawdziwi” miało znaleźć się w cudzysłowie. Starajmy się nie pogłębiać podziałów i nie wartościować tam, gdy robi to więcej złego niż dobrego. Niemniej bardzo dziękujemy za Pana wpis i cieszymy się, że artykuł naszego Autora zyskał Pana uznanie. Zachęcamy do lektury innych tekstów pana Mateusza Drożdża i nie tylko – proszę odwiedzać nasz portal regularnie i komentować zawsze tam, gdzie uważa Pan, że warto włączyć się w dyskusję. Pozdrawiamy.

  33. Wiola z Zabrza Odpowiedz

    Autor porusza straszliwie trudna i wrażliwa tematykę lecz robi to z dystansem którego tu wielu komentującym brakuje. Mam nadzieje ze nadejdzie taki czas kiedy z honorem oddamy CZEŚĆ KAŻDEMU MIESZKAŃCÓW WARSZAWY TAMTYCH DNI i uznamy ze nie nam oceniać ich postępowanie. Musimy zrozumieć rzeczy dobre i złe z tym Powstaniem związane i na cala przyszłość wyciągnąć lekcje. Módlmy się o to by nie było nam dane wykorzystać wiedzy w praktyce. Autora pozdrawiam ;-)

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowna Pani, w imieniu Autora i Redakcji dziękujemy za miłe słowa i docenienie sposobu ujęciu tematu przez Pana Mateusza Drożdża. Jestem przekonana, że Autor również Pani podziękuję, jak zawsze czyni to, gdy Czytelnicy zostawiają wpisy, komentarze i opinie pod Jego tekstami. Pozdrawiamy :)

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Pani Wiolu,
      Bardzo dziękuję za mądre i miłe dla mnie słowa komentarza!
      Serdecznie pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż :)

  34. Prawdziwa historia Odpowiedz

    Londyńscy zwyrodnialcy z pseudorządu nibypolskiego powinni być sądzeni jak ich kumple w Norymberdze ,najpierw juz miesiąc przed wybuchem powstania nakazali wywozić bron z Warszawy a potem w najmniej dogodanym momencie wywołali powstanie w momencie gdy do Warszawy zblżały się trzy pancerne dywizje szwabskich czołgów ,to było dogadane z Niemcami aby wybić ludność cywilną,chwała od Boga że akurat w tym momencie pojawiły się czołówki czołgów radzieckich i choć przegrały bitwę pod wołominem 30 lipca to zahamowany rzeź do jakiej miało dojść już na samym początku powstania

  35. Anonim Odpowiedz

    myślę, że gdyby KG AK wiedziała, że Armia Czerwona na rozkaz Stalina odstąpi od wyzwalania Warszawy nie pomagając Powstańcom a dodatkowo wiedzieli, że Hitler wyda rozkaz całkowitego zniszczenia miasta wraz z jego ludnością cywilną to z pewnością Powstanie by nie wybuchło.
    No ale nie wiedzieli tego – nie wiem, czy nie poszli do wróżki czy jasnowidza – cholera wie.
    Pewnie Rydz – Śmigły i minister Beck w sierpniu `39 gdyby zasięgnęli rady jakiejś wróżki czy innego medium to by pozyskali info że jednak Anglia i Francja nam nie pomogą i zgodzili się na żadania Adolfa Hitlera i do wojny by nie doszło.
    Mam nadzieję, że współcześni analitycy po przeczytaniu mojego cynicznego komenta w jakiś sposób się opamiętają w szukaniu winnych nieszczęść swojej Ojczyzny wśród Polaków a nie ówczesnych agresorów ze Wschodu i Zachodu.

    • Anonim Odpowiedz

      Wywiad polski wiedział, że Francja nie wywiąże się ze swoich zobowiązań, minister Beck w swojej wypowiedzi która znajduje się w dokumentach ucieszył się że alianci w ogóle wypowiedzieli wojnę Niemcom, bo inaczej rodacy by mu nie wybaczyli. Polityka to cynizm, gdyby dla Polski zakonczyłoby się na przegranej kampanii wrześniowej to byłoby o niebo lepiej, powstanie w Warszawie było próbą utrzymania się przy władzy rządu w Londynie – i jak nigdy muszę się zgodzić tu z częścią historyków rodem z PRL, a zapłacili za to cywile z Woli i powstańcy, którzy myśleli, że biorą udział w akcji mającej jakiś sens … Wszystkich, którzy zginęli zabrakło po wojnie aby oprzeć się nowym elitom PPR i niszczeniu osiągnięć Polski przedwojennej

  36. Syrena Odpowiedz

    Ten artykuł jest jednym wielkim łgarstwem. Żeby się wypowiadać na temat Powstania, trzeba znać ówczesne realia i przede wszystkim być mieszkańcem miasta. Inaczej wychodzą bzdury.

    • JS Odpowiedz

      Zadales sobie trud przeczytania, polska odmiano baseballa? Meldunki Bora-Komorowskiego tez klamliwie zacytowano? Ptzeczytaj ponownie, moze zrozumiesz.

      • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

        Drogi JS, pięknie dziękujemy za zabranie głosu w dyskusji i odpowiedź na ten dość ogólnikowy komentarz, zawierający bardziej niż krytykę, chęć poniżenia. Cieszymy się jednak, że są tacy, co czytają teksty, a dopiero potem komentują i komentują z sensem. Pozdrawiamy serdecznie :)

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      No, cóż każdy ma prawo do własnej oceny, ale skoro zarzucane mi są łgarstwa, to poproszę o konkrety, a nie o uogólnienia. O precyzyjny konkret, a nie o propagandowy język rzucania błotem, bo coś się zawsze przyczepi. Proszę zatem o odpowiedź na to, co konkretnie jest łgarstwem i jak się to ma do cytowanych przeze mnie źródeł naocznych świadków. Skoro też Syrena pisze, że „trzeba znać ówczesne realia”, to myślę, że warto zachęcić Syrenę do napisania, jak owe ówczesne realia wyglądały. Sam chętnie pogłębię swoją wiedzę w tym zakresie. Przy okazji – jestem mieszkańcem miasta. I podtrzymuję swoje słowa z artykułu. :)
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  37. Marek Popiel Odpowiedz

    Powstanie przeżyłem na Bielanach które były wówczas „ziemią niczyją” czyli ani powstańców ani Niemców Wychowany byłem w domu związanym z konspiracją jak tajne nauczanie czy przechowywanie ukrywających się. Dopiero 19 września Niemcy wszystkich wygarnęli i popędzili okrężną drogą ( przez Gać ) do Pruszkowa. Udało się w środku nocy uciec i po kilku dniach dotarliśmy do znajomych w Ożarowie. W październiku obserwowaliśmy kolumny powstańców prowadzonych do niewoli i byłem oburzony gdy jakaś kobieta wykrzykiwała, że przez nich straciła dorobek całego życia. Łatwo się wypowiadać tym, którzy te historie znają z lektury.

  38. Leszek1 Odpowiedz

    Panie Mateuszu. Staram sie pozytywnie odczytac Panskie intencje. Temat jest naprawde delikatny wiec wymaga naprawde duzej rzetelnosci.
    Los cywilnych warszawiakow byl naprawde tragiczny. Wszyscy ktorzy przezyli o tym wiedza. Gorzej z nastepnymi pokoleniami. Ich swiadomosc historyczna jest czesto wypelniana klamstwem.
    Dlatego dobrze ze Pan przypomnial, ze oprocz obelg i wyzwisk ludzie zegnali z miloscia Powstancow odchodzacych do niewoli. Pamietnym jest obraz staruszki blogoslawicej odchodzacych ze Starowki.
    Nie mogl Pan zamiescic Jej zdjecia wiec pozostalo zdjecie hitlerowcow zegnajacych Powstancow.
    Natomiast troche razi mnie wybor tematu.
    Sposrod bogatego materialu dotyczacego tych heroicznyh dwu miesiecy, wybral Pan strzepy pojedynczych relacji, ktore poruszaja z pewnoscia rzeczywiste obserwacje i odczucia pojedynczych osob, a nawet glosy prasy i raporty dowodztwa, mowiace o uciazliwosci niektorych aspektow przetrwania. Otoz problem stosunku ludnosci cywilnej do Powstancow zmienial sie kardynalnie – od eufori do wyzwisk, a pozniej do szacunku i podziwu. Ten problem byl problemem marginalnym w porownaniu z glodem, brakiem wody, oraz niszczeniem Miasta i ludzi przez Niemcow i Rosjan (nie wszyscy wiedza, ze Sowieci rowniez ostrzeliwali Warszawe ogniem artyleryjskim).
    Oczywistoscia jest, ze warunki zycia rzutowaly na stosunek cywilow do zolnierzy i odwrotnie.
    Jednakze, pomimo nieopisanych cierpien, ludnosc cywilna generalnie wspomagala do konca swoich zolnierzy – swoich synow i corki.
    Warszawa w tym czasie zyla jak jedna wielka rodzina. Przyjmowano uchodzcow z innych dzielnic, dzielono sie skromnym pozywieniem, pomagano innym w miare mozliwosci. Akty otwartej wrogosci do innych Warszawiakow nalezaly do sporadycznych i byly tepione.
    Tego typu konflikty byly naprawde marginalnym problemem zycia spolecznosci warszawskiej w warunkach najwyzszego zagrozenia, chociaz „joby” na dowodztwo i zolnierzy sypaly sie gesto.
    Dlatego nie rozumiem powodow wyszukiwania, wywlekania i propagowania zupelnie marginalnych incydentow tamtego czasu. Mysle ze znacznie wieksze i powazniejsze konflikty zaistnialy by w kazdym innym miejscu w takich warunkach.
    Prosze zapoznac sie z sytuacja panujaca w warszawskim Ghettcie za okupacji.
    Nic dziwnego ze inz. Czerniakow, Polak i Zyd w jednej osobie, nie mogac pogodzic sie z dzialalnoscia swoich ziomkow z Judenratu, popelnil samobojstwo widzac ich stosunek do wspolbraci.
    Prawdopodobnie stara sie Pan „odbrazowic” Powstanie Warszawskie zgodnie z panujaca obecnie moda, odbrazowiania wszystkiego co polskie. Jednak moda i prawda nie zawsze ida w parze.
    Zeby opisac prawde, nalezy umiec zachowac odpowiednie proporcje. Mowiac o ciemnych stronach danego okresu, nalezy jednoczesnie przytaczac fakty heroizmu spolecznego, ktore wielokrotnie przewyzszaly te brzydkie incydenty. Uwazam, ze Panska praca, jakkolwiek prawdopodobnie rzetelna co do zaistnialych faktow (nie sprawdzalem), generalnie jest stronnicza i posiada antypolska wymowe. Nie mozna mowic o pewnych rzeczach nie znajac okolicznosci i klimatu tamtego czasu. Te bledy skladam na karb Panskiej mlodosci i braku znajomosci odpowiednich zrodel, a nie celowej antypolskiej dzialalnosci.
    Panskie zrodla historyczne opieraja sie na pracach wydanych w PRL, zwykle w formie beletrystycznej, poniewaz nie ma Pan dostepu do innych.
    Powinien Pan brac pod uwage fakt komunistycznej propagandy i cenzury szalejacej w PRL. Dopiero po 1956 roku ukazalo sie doslownie kilka w miare rzetelnych prac o Powstaniu.
    „Kolumbowie” Bratnego otworzyly tez ten rodzaj literatury – pewnie dlatego, ze Roman Mularczyk – „Bratny” podobnie jak „Machabeusz” – Likiernik, byl tez Polakiem i Zydem w jednej osobie i tylko dlatego udalo mu sie wywalczyc wiele sformulowan zawartych w „Kolumbach” w okresie zachwiania sie rzadow Zydokomuny.

    Uwazam, ze w literaturze popularnej najlepiej oddaje klimat Powstania Stanislaw Podlewski w „Przemarszu przez Pieklo” – ksiazki tez obarczonej bledami, ale oddajacej realia walki i zycia na Starowce.

    Natomiast niezorientowana mlodziez, po przeczytaniu Panskiego obszernego artykulu moze utrwalic sobie tylko obraz Powstancow tlukacych kolbami kobiety stojace w kolejce po wode.
    Mam nadzieje, ze to nie bylo Panskim zamyslem.
    Nie chce Pana urazic, ale tak oceniam ten, przeciez bardzo interesujacy, artykul.
    Pozdrawiam.
    L1

  39. Mateusz Drożdż Odpowiedz

    Szanowny Panie Leszku,
    Bardzo dziękuję za Pana wpis. Ma Pan rację pisząc, że temat jest delikatny, jednak moim zdaniem trudno nazywać go antypolskim. Faktem jest, że dotyczy wątków pobocznych Wielkiej Historii, ale proszę pamiętać, że w naszej skomplikowanych dziejach trzeba brać pod uwagę różne jej aspekty, także punkt widzenia osób cywilnych, o których udziale w wydarzeniach często się zapomina. Inaczej te same wydarzenia mogli postrzegać przecież żołnierze, a inaczej – cywile, inaczej młodzi, a inaczej starsi, kobiety a mężczyźni, ludzie prości a ludzie wykształceni. Samo brzmienie tematu zaproponowała Redakcja, natomiast zgadzam się z Panem, że zasługuje on na dokładne zbadanie i opisanie. To jednak zapewne uda się uczonemu historykowi w monumentalnym dziele, a nie mnie w niewielkim artykule. Oczywiście, warto będzie wówczas wziąć pod uwagę wspomnienia różnych grup społecznych, z różnych części miasta, bo przecież ich doświadczenia nie były takie same w zależności od natężenia walk i brutalności wrogów. Niestety, wiele wspomnień już na zawsze przepadło z uwagi na upływających czas i to, jak można było opisywać temat w czasach PRL i co wówczas należało pominąć, aby cenzura przepuściła. Niezależnie od tego uważam, że przybliżanie nawet trudnych tematów z naszej historii przyczynia się do lepszego poznania przeszłości, świadczy o tym chociażby odzew Czytelników, którzy też dostarczają faktów potwierdzających lub zaprzeczających opisom, na których się opierałem, korzystając z dostępnych mi źródeł.
    Pozdrawiam,
    Mateusz Drożdż

  40. Leszek1 Odpowiedz

    Panie Mateuszu. Jestem Warszawiakiem. Jak kazda rodzina z Warszawy tak i moja poniosla straty i rany w czasie Powstania. Wydaje mi sie, ze wiem co moge powiedziec na temat Powstania, poniewaz znam problemy tamtego czasu nie tylko z bezposrednich relacji uczestnikow, ale rowniez z wieloletniego badania tego tematu. Badan zarowno dzialan bojowych jak i zycia w piwnicach.
    Nie chcialbym Pana urazic, ale Pan usiluje uzasadnic teze zawarta w klamliwym tytule artykulu: „Dlaczego warszawiacy nienawidzili powstańców? ” To absolutnie nie odpowiada prawdzie.
    Rozumiem to, ze jest Pan dziennikarzem i dostajac temat do opracowania chcial Pan wywiazac sie jak najlepiej z zadania.
    Osobiscie bym podchodzil do tego tematu (zawartego w tytule) jak do kaktusa lub jeza, ale przede wszystkim nigdy nie osmielil bym sie stawiac tak kategorycznej tezy. Nie zgodzil bym sie na wyszukiwanie i publikowanie jakis incydentow, ktore maja uzasadnic klamstwo zawarte w tytule danej pracy. Znam kilku dziennikarzy. Polskich Dziennikarzy.
    Znam tez takich, o ktorych Zeromski mowil w „Snie o Szpadzie” – scierwo dziennikarskie.
    Mowie o tym Panu, bo widze, ze usiluje Pan w miare swoich mozliwosci wybrnac z bardzo trudnego tematu, podajac oprocz klotni i incydentow, fakty wspolpracy i braterstwa Warszawiakow.
    Dlatego to mowie, poniewaz moge przypuszczac, ze zostanie Pan dobrym Dziennikarzem.
    Pozdrawiam
    L1

    • Anonim Odpowiedz

      Ja znam relacje Powstańców zgodne z tym co pisze autor, aczkolwiek w rodzinie zawsze ten temat kończył się kłotnią realistów z upiększaczami historii ,mogę tylko powiedzieć, że akurat oficerowie czuli się oszukani przez dowództwo informacjami o ilości broni, pomocy angielskiej i o dogadaniu z Rosjanami, że wejdą wkrótce do miasta – a cywile po pierwszym zachwycie potrafili napluc w twarz powstancom , takie ja mam relacje od uczestników walk w śródmieściu

  41. Charlie Odpowiedz

    idąc kierunkiem myślenia autora to powinno się też krytykować Żydów za ich Powstanie w Gettcie Warszawskim czego wynikiem było zburzenie całej dzielnicy Warszawy przez Niemców.

    • Mateusz Drożdż Odpowiedz

      Szanowny Panie,
      Proszę raz jeszcze przeczytać mój artykuł, to zobaczy Pan, że niczego takiego nie piszę. Dyskusje o samym powstaniu i jego skutkach oraz kosztach dla Warszawy i jej mieszkańców trwają od momentu jego wybuchu. W artykule przedstawiony jest stosunek części ludności cywilnej do zapewne też części powstańców. Rozumiejąc potrzeby strategiczne, honoru i chwały wojennej, warto jednak przypatrzeć się tym, którzy takich ambicji nie mieli, a śmierć groziła im na kilkadziesiąt sposobów. Nie oceniam, nie krytykuję, ale przytaczam parę wspomnień tych, którzy nie mogli walczyć, a tylko chcieli przeżyć. Niemcom, czy Rosjanom swojego gniewu i pretensji wygarnąć przecież nie mogli…
      Pozdrawiam,
      Mateusz Drożdż

  42. Anonim Odpowiedz

    Generał Anders w czasie rzeczywistym chciał postawić autorów powstania przed sądem wojennym – to powinno nam wiele mówić, on nie oceniał z pozycji fotela 70 lat później tylko był „on-line” Okulicki przybył z rozkazem aby do powstania nie dopuścić a zrobił wszystko na odwrót, trzy lata wcześniej NKWD wypuściło go z więzienia we Lwowie i pozwoliło pojechać do Warszawy, można łączyć fakty lub je na siłę ignorować, w tym aspekcie zgadzam się z Zychowiczem, że był to Katyń zrobiony rękami Niemców

  43. Anonim Odpowiedz

    Ja wiedzę o powstaniu w pierwszym rzędzie czerpałem od czterech krewnych, warszawiaków , biorących czynny (a nie bierny ) udział w powstaniu (od.plutonowego podchorążego do podporucznika ) pamiętam takie wspomnienie : na początku kobiety dawały nam kwiaty, potem pluły w twarz krzycząc : coście zrobili z tym miastem ?! Powstańcy czuli się oszukani przez dowódców, którzy obiecali pomoc angielską i rosyjską i że wszystko jest dogadane z aliantami oraz że jest broń dla powstańców – dlatego powstancom należy się pamięć i szacunek a dowódców powinien osądzić sąd

  44. Anonim Odpowiedz

    Warto zadać sobie pytanie : dlaczego powstania nie wybuchły symultaniczne w innych polskich miastach w tym samym czasie?

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.