Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Edisonowie znad Wisły. 7 Polaków, z których wynalazków korzystają wszyscy

Polskie wynalazki: kasownik (fot. Bartłomiej Międzybrodzki, CC BY-SA 2.5) i kamera (źródło: domena publiczna).

Polskie wynalazki: kasownik (fot. Bartłomiej Międzybrodzki, CC BY-SA 2.5) i kamera (źródło: domena publiczna).

Pierwsza kamera filmowa, kamizelka kuloodporna, a nawet kasownik do biletów… Wynalazki, które wpłynęły zarówno na wielką historię, jak i życie codzienne milionów. Komu je zawdzięczamy? Oczywiście Polakom!

Niektórzy z nich osiągnęli międzynarodową sławę i pieniądze, inni zmarli w biedzie i osamotnieniu. W książce Historia Polski 2.0: Polak potrafi, Polka też… czyli o tym, ile świat nam zawdzięcza Jan Wróbel twierdzi, że to właśnie my, Polacy, wynaleźliśmy prawie wszystko, tylko czasem sami o tym nie pamiętamy. Przypominamy Wam zatem siedmiu naszych rodaków, których wynalazki zmieniły lub mogły zmienić bieg historii.

1. Człowiek, który stworzył kanarów

Jan Józef Baranowski studiował na Uniwersytecie Wileńskim w czasie aresztowań członków Towarzystwa Filomatów i Filaretów, unikał jednak działalności patriotycznej, skupiając się na nauce. Dotrwał tak do wybuchu powstania listopadowego, kiedy wstąpił w szeregi walczących o niepodległość. Wojaczka w jego wypadku zakończyła się emigracją.

Twórca i jego dzieło - Jan Józef Baranowski oraz semafor (źródło: domena publiczna).

Twórca i jego dzieło – Jan Józef Baranowski oraz semafor (źródło: domena publiczna).

We Francji nie zamierzał popaść w depresję, jak wielu rodaków. Jak pisze Jan Wróbel w Historii Polski 2.0: Polak potafi…:

Baranowski reprezentował jednak inny typ emigranta. Energiczny, uzdolniony i dobrze znający język francuski, wziął się do roboty. W latach 40. zatrudniony został przez francuskie koleje i było to udane małżeństwo.

Wkrótce młody Polak zaczął odnosić sukcesy jako konstruktor Zawdzięczmy mu m.in. kasownik do biletów oraz semafor, czyli automatyczny system sygnalizacji kolejowej.

Co ciekawe, był także autorem jednego z pierwszych słowników języka polskiego dla Brytyjczyków.

2. Śląski Stephenson

Józef Bożek był mechanikiem i konstruktorem pochodzącym ze Śląska Cieszyńskiego. Studiował mechanikę i matematykę w Brnie, a następnie Pradze, gdzie powstało większość jego wynalazków. Wśród nich znalazły się m.in. maszyna do szlifowania zwierciadeł, elewator czy liczne protezy rąk i nóg dla inwalidów wojennych.

W 1815 r., prawdopodobnie nie wiedząc nic o lokomotywie George’a Stephensona, zbudował pierwszy na kontynencie europejskim powóz z napędem parowym, a dwa lata później łódź z podobnym silnikiem.

Replika zasilanego parą pojazdu Józefa Bożka (źródło: domena publiczna).

Replika zasilanego parą pojazdu Józefa Bożka (źródło: domena publiczna).

Wynalazki powstały w podobnym czasie, ale to Stephenson przeszedł do historii dzięki lepszej sytuacji finansowej, przyczyniając się do rozwoju kolejnictwa. Bożek nie miał tyle szczęścia. Umarł w Pradze w biedzie i osamotnieniu.

Artykuł powstał m.in. w oparciu o książkę Jana Wróbla "Historia Polski 2.0: Polak potrafi, Polka też... czyli o tym, ile świat nam zawdzięcza", (Znak Horyzont 2015).

Artykuł powstał m.in. w oparciu o książkę Jana Wróbla „Historia Polski 2.0: Polak potrafi, Polka też… czyli o tym, ile świat nam zawdzięcza”, (Znak Horyzont 2015).

3. Słynny pianista i twórca wycieraczek samochodowych

Józef Hofmann urodził się w Krakowie i od najmłodszych lat przejawiał miłość do muzyki. Już jako dziecko dawał koncerty fortepianowe podczas tras po Europie i Ameryce. Był uczniem wielkiego rosyjskiego kompozytora i pianisty, Antona Rubinsteina. Nauka nie poszła na marne i w 1894 r. otrzymał I nagrodę w prestiżowym konkursie imienia swojego nauczyciela w Hamburgu.

Muzyka nie była jednak jedyną pasją Hofmanna. Uwielbiał matematykę i technikę, więc w przerwach od grania wymyślał coraz to nowsze sprzęty. Niektóre z nich były związane z uprawianym zawodem. Przykładem może być podwyższany stołek do fortepianu czy urządzenia służące do pomiaru siły nacisku palców pianisty. Większość z ponad stu opatentowanych wynalazków nie przydawała się jednak podczas koncertów.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Czy wiesz, że ...

...by uciec z PRL-u wybitny kompozytor Andrzej Panufnik zorganizował sobie wyjazd do Zurychu na nagrania polskiej muzyki? By nie budzić podejrzeń, oficjalne zaproszenie zostało wysłane do Biura Współpracy Kulturalnej z Zagranicą. Panufnik udawał zaskoczonego propozycją i zgodził się, pozornie bez entuzjazmu, dopiero po licznych namowach.

...Władimir Putin pierwsze polityczne szlify zdobywał u boku mera Petersburga, Anatolija Sobczaka? Do jego obowiązków należało między innymi sprowadzanie żywności zza granicy w zamian za drewno i inne surowce. W tym okresie z budżetu miasta zniknęły 34 miliony dolarów, a żywność i tak nie dotarła do potrzebujących.

...Zdzisław Najmrodzki uciekał polskiej milicji i prokuraturze aż 29 razy? Zyskał dzięki temu nieśmiertelną sławę w środowiskach przestępczych. Był też popularny w szerszych kręgach ze względu na legendę „polskiego Robin Hooda”. W końcu grabił tylko komunistyczne państwo, nigdy nie używał przemocy i wyglądał trochę jak Lech Wałęsa.

...przed wojną w szpitalu psychiatrycznym w Kobierzynie nie używano kaftanów bezpieczeństwa? Z kolei pasy, służące do przywiązywania pacjentów do łóżek, pojawiły się dopiero przed samym wybuchem wojny.

Komentarze (13)

    • Członek redakcji | Agnieszka Wolnicka Odpowiedz

      Na imię miał Józef, poprawione. Na przyszłość prosimy, by takie uwagi przekazywać przez formularz „Zgłoś błąd/literówkę”, który znajduje się na samym dole strony.

  1. Członek redakcji | Redakcja Odpowiedz

    Wybrane komentarze do artykułu z profilu „Rocznica historyczna na każdy dzień”…
    http://www.facebook.com/RocznicaNaKazdyDzien/posts/997381570292757

    K. Szymon:
    OIDP pierwszą żarówkę skonstruował Polak. Edison jedynie ukradł pomysł i opatentował

    Anna K.:
    Nie zapominając o podnośnikach do samochodów i oponach o zwiększonej przyczepności, które wynalazł Polak Lenet Leski (Teofil Wróblewski).

    … oraz z profilu „Wydawnictwo Znak”
    http://www.facebook.com/WydawnictwoZnak/posts/10153497492907310

    Jadwiga H.:
    Większość wielkich wynalazków powstaje przez przypadek.

  2. Członek redakcji | Redakcja Odpowiedz

    I garść komentarzy z naszego facebookowego profilu
    http://www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1132853936743264

    Marek O.:
    Zapomnieli o prezerwatywie… Wynalazcą był polski Żyd z Łodzi.
    Ciekawostki historyczne:
    O tym to nie tylko nie zapomnieliśmy ale nawet wydaliśmy całą książkę.
    Tylko, że pan Fromm nie był z Łodzi. Tylko z Konina.

    Jean-Areque P.:
    Polacy to jeden z najbardziej przedsiębiorczych narodów świata – to przeczytałem kiedyś w wynikach badań opublikowanych przez jedną z brytyjskich gazet.
    I ja się z tym w pełni zgadzam. Jednak aby rozwinąć skrzydła, przedsiębiorczy Polak potrzebuje środowiska, w którym Polacy mają pełną swobodę działania i absolutny brak wpływu na państwo i ustawodawstwo…

    Rob Bert Jan Z.:
    Pomysłowe Dobromiry , o przepraszam , Józki i Janki

    Dariusz S.:
    oraz suwak !

    Steampunk – Klimat Wieku Pary:
    A to Ci dobre zestawienie

    Jean-Areque P.:
    Krem Nivea – twórca: Polak żydowskiego pochodzenia

  3. www.mrozinski.biz Odpowiedz

    Co do Jana Czochralskiego to mnóstwo nieścisłości! Istotnie pochodził z Kcyni. Raczej nigdzie i nigdy nie studiował. Wszystkie egzaminy zdawał jako ekstern. Był prezesem(?) związku(?) metalurgów niemieckich. Do Polski ściągnął go Mościcki.
    Faktycznie odkrył metodę hodowania monokryształów. Ale to odkrycie nie miało żadnego wpływu na rozwój elektroniki.
    Metoda ta została ponownie odkryta przez dwóch naukowców z USA. I dopiero wówczas znalazła zastosowanie w przemyśle elektronicznym. Faktem jest, że owi naukowcy musieli przyznać pierwszeństwo odkrycia Czochralskiemu.
    Nie władze PRL niszczyły Czochralskiego a jego zawistni koledzy naukowcy. Taki poziom etyczny reprezentuje nasz krajowy świat nauki.
    Podobne opracowanie „historii” można zrealizować w Rosji. Tam był bezlik genialnych odkrywców i wynalazców (Ciołkowski) ale często ich odkrycia miały zastosowanie jedynie do obszaru ówczesnej Rosji. Reszta świata z nich nie korzystała.
    Część nie wymienionych osiągnięć Polaków jest przypisywana obywatelom innych krajów, bo Polska wówczas jako państwo nie istniała.
    Ciekawe, że ani słowem nie wspomniano tu o pani Marii Curie ( z domu – Skłodowskiej) :)))

    • Marek Odpowiedz

      Sam sobie przeczysz:

      „Faktycznie odkrył metodę hodowania monokryształów. Ale to odkrycie nie miało żadnego wpływu na rozwój elektroniki.
      Metoda ta została ponownie odkryta przez dwóch naukowców z USA. I dopiero wówczas znalazła zastosowanie w przemyśle elektronicznym. Faktem jest, że owi naukowcy musieli przyznać pierwszeństwo odkrycia Czochralskiemu.”

      Czyli najpierw twierdzisz, że to odkrycie „nie miało żadnego wpływu na rozwój elektroniki”, ale później, jak to samo niezależnie odkryli naukowcy z USA to już miało i „owi naukowcy musieli przyznać pierwszeństwo odkrycia Czochralskiemu.”

  4. Anonim Odpowiedz

    Twórcą Nivei był Ślązak, nie Polak. Jeśli już go można przypisać do jakiejś narodowości, to Niemieckiej, to raz. Dwa Polski wtedy nie było.

  5. Anonim Odpowiedz

    Porównanie J Szczepanika z Edisonem , uwłacza temu pierwszemu .J Szczepanik sam pracował nad swoimi wynalazkami , nie kradł i nie przypisywał sobie prawa do wynalazków innych ludzi , tak jak robił to Edison. Nasz rodak nie niszczył także innych , jak zrobił to Edison z N Teslą .

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.