Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Chiński Leonardo da Vinci… którego biła żona

Ilustracja"Uczony na łące" z czasów dynastii Song (XI wiek) (źródło: domena publiczna").Mówi się, że Leonardo Da Vinci wyprzedził swoją epokę o pięćset lat. Shen Kuo „prześcignąłby” w tej konkurencji renesansowego mistrza o pół tysiąclecia! Ten genialny Chińczyk z XI wieku miał wiele talentów: był wynalazcą, politykiem, wojskowym, naukowcem, poetą… tylko z żoną nie mógł się dogadać.

Niezwykła ciekawość świata i szerokie zainteresowania – to, zdaniem Erica Weinera, autora książki „Genialni. W pogoni za tajemnicą geniuszu”, cechy wybitnych jednostek. Właśnie taki był Shen Kuo, chiński uczony z czasów dynastii Song. Nie wiem, czy w tamtych czasach Chińczycy wymieniali się wizytówkami, ale jeśli tak, to wizytówka Shena musiała być ogromnych rozmiarówpisze Weiner.

Shen był matematykiem, astronomem, meteorologiem, geologiem, zoologiem, botanikiem, farmakologiem, agronomem, archeologiem, etnografem, kartografem, encyklopedystą, dyplomatą, inżynierem hydromechanikiem, wynalazcą, rektorem uniwersytetu i ministrem finansów.

Wyobrażenie współczesnego artysty o tym, jak wyglądał Shen Kuo (źródło: Wikimachine, lic. CC BY-SA 3.0).

Wyobrażenie współczesnego artysty o tym, jak wyglądał Shen Kuo (autor: Wikimachine, lic. CC BY-SA 3.0).

A były to tylko jego oficjalne zajęcia! W wolnym czasie pisał poezję i komponował muzykę – dodaje autor „Genialnych…”. Wybitne talenty oraz chęć zdobywania wiedzy doprowadziła go na sam szczyt. Niestety, długo na nim nie zabawił.

Droga na szczyt

Początkowo nic nie wskazywało na to, aby Shen Kuo miał w przyszłości zrobić zawrotną karierę. Uczony urodził się 1031 roku w Qiantang (obecnie miasto Hangzhou w prowincji Zhejiang), w rodzinie niższego rangą urzędnika.

W 1051 roku przejął posadę po zmarłym ojcu. Jego zadaniem było nadzorowanie systemu nawadniania, dbanie o drożność kanałów, podejmowanie odpowiednich działań przeciwpowodziowych.

Jednak na tym nie poprzestał. Shen postanowił wspinać się dalej po szczeblach administracji państwowej. Zaczął zdawać kolejne egzaminy urzędnicze. Ostatecznie, po siedmiu latach, w 1063 roku osiągnął najwyższy stopień –  jinshi.

Jeszcze w tym samym roku został mianowany ambasadorem. Swoją misję pełnił w kilku graniczących z Państwem Środka królestwach. Jednym z jego sukcesów było podpisanie traktatu pokojowego z państwem Liao.

W międzyczasie piastował urząd ministra finansów, dowodził wojskiem, był też kanclerzem w prestiżowej Akademii Hanlin. Sprawdzał się na każdym polu, więc nowych propozycji pracy nie brakowało.

Jedna z pięciu map gwiazd Su Songa, opublikowana w 1092 roku, oparta na wyznaczonej przez Shen Kuo poprawionej pozycji gwiazdy północnej (źródło: domena publiczna).

Jedna z pięciu map gwiazd Su Songa, opublikowana w 1092 roku, oparta na wyznaczonej przez Shen Kuo poprawionej pozycji gwiazdy północnej (źródło: domena publiczna).

W karierze pomagał mu genialny umysł, ale też… lizusostwo. Shen Kuo często był wysyłany przez cesarza „w teren”. Pewnego razu przyjechał do poety i późniejszego administratora Hangzhou Su Shi. Podczas odwiedzin Shen skopiował kilka niepochlebnych dla władzy wierszy i doniósł o nich swemu potężnemu pryncypałowi. Donosicielstwo przyniosło mu przychylność władcy i wysokie odznaczenie państwowe.

Shen Kuo doradzał także następcy tronu. Jako zaufanemu przyszłego cesarza powierzono mu obronę granic przeciwko Qidanom z państwa Liao. Na polach bitewnych odnosił sukcesy, tytuły i pochwały od cesarza sypały się jak z rękawa. Władca pisał do Shena listy – 273 w ciągu szesnastu miesięcy!

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Czy wiesz, że ...

...nasi przodkowie nie jadali w średniowieczu znanego nam dzisiaj barszczu – przyrządzanego z buraków? Pierwotnie danie o tej nazwie wyrabiano z rośliny o nazwie barszcz zwyczajny.

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

...święta Jadwiga śląska znalazła nietypowe zastosowanie dla wody, w której obmywały nogi mniszki? Mianowicie polewała nią swoją twarz i głowę, a w dodatku urządzała w niej kąpiel dla... swoich wnucząt!

...jednym z najbardziej intratnych zawodów w średniowiecznej Polsce było aptekarstwo? XIV-wiecznych farmaceutów stać było np. na nieruchomości w mieście czy rozkręcenie dochodowego handlu saletrą.

Komentarze (3)

    • Katarzyna Michalewicz Odpowiedz

      Również się zgadzam, że historia Shen Kuo jest jedyna w swoim rodzaju. :-) Niestety z tego co mi wiadomo, niestety nie ukazał się jeszcze polski przekład ,,Mengxi Bitan”. Ale miejmy nadzieję, że znajdzie się wydawnictwo, które podejmie się tego niełatwego, acz fascynującego zadania. Pozdrawiam serdecznie!

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.