Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Władysław Biały. Były mnich i zbankrutowany nieudacznik, który marzył o polskiej koronie

Władysław Biały w Dijon w wyobrażeniu Jana Matejki.

Władysław Biały w Dijon w wyobrażeniu Jana Matejki.

Władysław Biały to był zupełny unikat. Rozrzutny i kapryśny ekscentryk, niepotrafiący zapanować nad własnym domem, a co dopiero – nad jakimkolwiek państwem. Zarazem był to ważny pretendent do polskiego tronu, konkurujący z samą Jadwigą Andegaweńską.

Władysław Biały, urodzony około 1330 roku, pochodził z linii Piastów kujawskich, tej samej, która wydała Władysława Łokietka. Jego pradziadek był jednocześnie dziadkiem króla Kazimierza, co bez wątpienia przydawało Włodkowi renomy. Inni przekuliby szacunek w karierę, w tytuły i pieniądze. Ten książę był jednak nieporadny w stopniu trudnym wręcz do uwierzenia.

Rządził mikroskopijnym księstwem gniewkowskim i jeśli radził sobie z tym (nie takim znowu dużym) ciężarem, to chyba tylko za sprawą zaradnej małżonki. Księżna gniewkowska zmarła jednak wkrótce po ślubie, zostawiając męża na pastwę politycznych obowiązków. Dla Władysława to było zbyt wiele. W wieku około czterdziestu lat oddał swoje księstwo w zastaw królowi Kazimierzowi, w zamian inkasując tysiąc złotych monet, a więc… skromne trzy i pół kilograma kruszcu. Ostatni niezależny skrawek Kujaw poszedł pod młotek za bezcen.

Tułacz, pielgrzym, mnich

Dla króla to był świetny interes. Dla Władysława Białego – okazja, by choć na chwilę zapomnieć o jakiejkolwiek odpowiedzialności. Był rok 1363 lub 1364. Książę wybrał się na wycieczkę do Ziemi Świętej i odwiedził Grób Pański. W drodze powrotnej zahaczył o Pragę, a przez pewien czas bawił też na zamku wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego. Wreszcie odwiedził Awinion i został dopuszczony przed oblicze samego papieża, Urbana V. Wtedy chyba zaczęło mu już brakować pieniędzy, bo zamiast jechać do Polski, osiadł w miejscowym domu zakonnym, przywdziawszy cysterski habit.

Pałac papieski w Awinionie. Fotografia współczesna

fot.Jean-Marc Rosier, CC ASA 3,0 Pałac papieski w Awinionie. Fotografia współczesna

Realia modlitewnego życia rozminęły się z oczekiwaniami księcia. Już po dwóch latach uciekł on z klasztoru i osiadł w innym – dla odmiany benedyktyńskim. Zachował się nawet list cysterskiego opata wypominającego Polakowi niesubordynację, niezdolność przestrzegania reguł i ogólne kołtuństwo. Władysław, niewiele myśląc o tych napomnieniach, bawił się teraz w klasycznego mnicha. „Bawił”, bo o autentycznym powołaniu nie mogło być mowy.

Po paru latach rola znów mu się przecież znudziła. I wtedy właśnie, a konkretnie w grudniu 1370 roku, do Dijon, gdzie przebywał ten dynastyczny rodzynek, zawitało poselstwo wysłane przez wielkopolskich opozycjonistów. Proponowali oni Władysławowi, by powrócił do Polski i obwołał się królem jako bliski krewniak zmarłego Kazimierza.

Czy wiesz, że ...

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

...święta Jadwiga śląska znalazła nietypowe zastosowanie dla wody, w której obmywały nogi mniszki? Mianowicie polewała nią swoją twarz i głowę, a w dodatku urządzała w niej kąpiel dla... swoich wnucząt!

...piwo w Anglii było tak ważnym trunkiem, że regulacje go dotyczące znalazły się w prawie miejskim? Przykładowo w statutach Worcester określono, że testerami piwa mogą być tylko obywatele okręgu oraz "osoby smutne i dyskretne". Nie wiadomo jednak czy "smutek" odnosił się do nastroju, czy był synonimem pozazawodowej wstrzemięźliwości.

Komentarze (5)

  1. kTn Odpowiedz

    Dzięki, że zaprezentowaliście fragment książki, z takim poziomem nie kwalifikuje się do zakupu, chociaż brałem to pod uwagę.

    • Członek redakcji | Autor publikacji |Kamil Janicki Odpowiedz

      Elżbieta Bośniaczka była córką siostry Władysława Białego – jej imienniczki wydanej za bana Bośni. Tak więc jego siostrzenicą. W tekście jest to jasno stwierdzone i to trzykrotnie. Skąd wątpliwość?

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.