Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Elżbieta Łokietkówna (1305-1380)

Elżbieta Łokietkówna

fot.Orlai Orlai/domena publiczna Elżbieta Łokietkówna

Elżbieta Łokietkówna (1305-1380) – królowa Węgier i regentka Polski z dynastii Piastów. Była córką Władysława Łokietka i Jadwigi Kaliskiej. Urodziła się jako pierwsze dziecko tej pary poczęte po powrocie księcia z wygnania. Wychowywała się pod okiem matki oraz sądeckich klarysek. W wieku 15 lat, kilku miesięcy po koronacji Władysława Łokietka, została wydana za mąż za węgierskiego króla Karola Roberta z dynastii Andegawenów. W 1330 roku padła ofiarą zamachu na życie swoje oraz swojej rodziny, w wyniku którego utraciła cztery palce u prawej dłoni i zyskała sobie niepochlebny przydomek „królowej kikuty”.

W obliczu postępującej, śmiertelnej choroby męża zdobywała coraz większy udział we władzy. Jej pozycja wzmocniła się jeszcze za panowania syna, Ludwika Andegaweńskiego. Wówczas uzyskała status nie tylko najbardziej samodzielnej, ale też najbardziej wpływowej ze wszystkich węgierskich królowych. Już za życia męża wydawała edykty regulujące wysokiej rangi sprawy królestwa, a za panowania syna posługiwała się w jego imieniu główną pieczęcią królestwa. Brała udział w kluczowych rozgrywkach na międzynarodowej szachownicy politycznej: usiłowała osadzić swojego syna na tronie Neapolu, angażowała się w spory z cesarstwem i papiestwem, występowała w roli mediatora między ościennymi mocarstwami.

Przez cały okres jego panowania wspierała brata, Kazimierza Wielkiego, między innymi zapewniając mu pomoc w negocjacjach z Czechami i Krzyżakami oraz wsparcie zbrojne potrzebne do przeprowadzenia podboju Rusi Czerwonej. W efekcie serii umów dynastycznych została wyznaczona przez Kazimierza na jego następczynię, w wypadku gdyby ten nie doczekał się legalnych synów. Zgodnie z polskim rozumieniem prawa dziedziczenia tron po śmierci Kazimierza miała przejąć nie sama Elżbieta, ale jej syn, Ludwik. Tak też się stało w 1370 roku. Do 1375 roku, a potem jeszcze przez kilka miesięcy na przełomie 1376 i 1377 roku, Elżbieta pełniła rolę polskiej regentki i tytułowała się polską królową. Była jedyną w historii Polski monarchinią sprawującą samodzielną władzę. W znaczącym stopniu przyczyniła się do przyjęcia przywileju koszyckiego, który utorował drogę do obrania polskim królem jej wnuczki, Jadwigi Andegaweńskiej.

 

Dowiedz się więcej o Elżbiecie Łokietkównie:

Czy Elżbieta Łokietkówna miała z nią cokolwiek wspólnego? ilustracja poglądowa

artykuł | 02.09.2018 | Autor:

„Woda królowej węgierskiej”. Czy Elżbieta Łokietkówna naprawdę wynalazła magiczne, niezawodne lekarstwo przeciwko starzeniu?

Wierzono, że ten preparat pozwala odmłodnieć o dziesiątki lat. Za jego sprawą staruszki stawał się powabnymi młódkami. Jednocześnie miał to być pierwszy kosmetyk w Europie i… skuteczny środek na ból zębów. Czy naprawdę wynalazła go siostra Kazimierza Wielkiego?

Elżbieta tronująca. Wyobrażenie królowej Elżbiety Łokietkówny z pieczęci wykonanej wkrótce po jej koronacji

artykuł | 31.07.2018 | Autor:

Ostatnia wola wielkiej królowej. To najstarszy zachowany testament polskiej władczyni

Wybitna królowa Węgier i Polski. Pierwsza w dziejach naszego kraju kobieta, która rządziła samodzielnie całym państwem, nie oglądając się na żadnego mężczyznę. Szara eminencja europejskiej polityki. Umrzeć zamierzała tak, jak żyła: zachowując pełną kontrolę nad sytuacją.

artykuł | 26.10.2017 | Autor:

Ohydna tajemnica wybitnego monarchy. Czy największy z polskich królów był w rzeczywistości gwałcicielem?

Historycy szukają dla niego coraz to nowych wymówek. Przecież takie były czasy, taka mentalność. Nie każdą zbrodnię można jednak uzasadnić. I nie o każdej wypada nam dzisiaj milczeć.

Elżbieta Łokietkówna wraz z rodziną. Fragment obrazu "Gniew Felicjana Zacha" pędzla Somy Orlai-Petricha. Druga połowa XIX wieku.

artykuł | 22.10.2017 | Autor:

Ta niezwykła Polka trzęsła całą średniowieczną Europą. Dlaczego nigdy o niej nie słyszałeś?

Najpotężniejsi królowie błagali ją o wstawiennictwo i radę. Papieże uciekali się do niej o pomoc. Była najbogatszą kobietą na kontynencie. Ale była też dumną córą polskiego rodu Piastów. Czy wiesz o kim mowa?

 

Ciekawe materiały na temat Elżbiety Łokietkówny z portalu TwojaHistoria.pl:

Fragment zachowanego tekstu przywileju koszyckiego

artykuł | 10.12.2017 | Autor:

Przywilej koszycki. Polityczny majstersztyk czy kompromitujące ustępstwo?

Przywilej koszycki przeszedł do historii jako zarzewie kryzysu państwa, niemocy dynastii i samowoli polskiej szlachty. Anarchię kolejnych wieków zrzucano na barki Ludwika Węgierskiego, a wraz z nim – także Elżbiety Łokietkówny. Czy jednak słusznie?

Żadna polska władczyni nie dzierżyła władzy tak pełnej i tak samodzielnej, jak Elżbieta Łokietkówna.

artykuł | 07.11.2017 | Autor:

Była jedyną kobietą w dziejach Polski, która rządziła samodzielnie, nie oglądając się na żadnego mężczyznę. Co dobrego zrobiła dla kraju?

Cała dekada naszych dziejów stała pod jej znakiem. Tytułowała się królową, ale dzierżyła władzę równą królom. I nie wahała się z niej korzystać. Dlaczego dzisiaj zupełnie nie pamiętamy o jej osiągnięciach?

Jadwiga Andegaweńska na rysunku Włodzimierza Tetmajera.

opinia | 25.10.2017 | Autor:

Która z polskich władczyń jest najpopularniejsza? I czy którakolwiek budzi większe zainteresowanie od swojego męża?

Na jakąkolwiek uwagę mogą liczyć tylko, jeśli przysłużyły się Kościołowi. Ambicja? Polityczne talenty? Obiektywne zasługi dla kraju i dynastii? Na silne i niezależne kobiety wciąż nie ma w polskich dziejach miejsca. Może nie licząc jednej, jedynej królowej…

 

Najlepsze książki o Elżbiecie Łokietkównie: