Ciekawostki Historyczne

Kazimierz III Wielki (1310-1370)

Kazimierz Wielki na obrazie Leopolda Löfflera.fot.domena publiczna

Kazimierz Wielki na obrazie Leopolda Löfflera.

Kazimierz III Wielki (1310-1370) – król Polski z dynastii Piastów, syn Władysława Łokietka i Jadwigi Kaliskiej. Urodził się jako prawdopodobnie ostatnie dziecko tej pary. W młodości ciężko chorował. Nie odebrał też szerszego wykształcenia, a rodzice późno zaczęli go wdrażać w kulisy polityki. Istnieją nawet źródła sugerujące, iż był jednym z bardzo nielicznych na polskim tronie władców-analfabetów. W 1331 roku, być może na polecenie ojca, uciekł z pola toczonej z Krzyżakami bitwy pod Płowcami.

Po śmierci Władysława Łokietka w 1333 roku koronowany na nowego polskiego króla. Uporządkował relacje z Czechami, roszczącymi sobie prawa do polskiego tronu oraz z Krzyżakami, z którymi jego ojciec prowadził długie i w większości kończone niepowodzeniem boje. Z sukcesem wyprowadził kraj z izolacji, zdzierając z Polski łatkę państwa sezonowego. Z pomocą Węgrów, a zwłaszcza swojej siostry, królowej Elżbiety Łokietkówny, dokonał stopniowej ekspansji w kierunku Rusi Czerwonej, która pozwoliła radykalnie wzmocnić i wzbogacić państwo. Usiłował też unormować kontakty z pogańską Litwą i w tym celu poślubił księżniczkę Aldonę Annę Giedyminównę. Zawarty sojusz okazał się jednak nietrwały i szkodliwy wizerunkowo.

Sławny z uwagi na kodyfikację prawa, ufundowanie uniwersytetu w Krakowie i wielką akcję budowlaną, wspominaną w znanym powiedzeniu: „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. Określano go również mianem „króla chłopów”. Na sylwetce Kazimierza Wielkiego ciążą też jednak niejasne czy wręcz haniebne epizody: domniemany gwałt na węgierskie arystokratce Klarze Zach, uwięzienie i przegnanie drugiej żony Adelajdy Heskiej, nielegalny ślub z czeską mieszczką i agentką wrogiego mocarstwa Krystyną Rokiczaną czy wreszcie wielokrotna bigamia, o którą toczyły się długie i burzliwe procesy przed sądami papieskimi.

Kronikarz Jan Długosz zarzucał Kazimierzowi rozpustne i rozpasane życie, utrzymywanie prywatnych domów publicznych, a nawet morderstwo księdza, który śmiał skrytykować monarsze obyczaje. Władca zmarł na skutek rany odniesionej na polowaniu. Mianem „wielkiego” zaczęto go określać na przełomie XV i XVI wieku.

Dowiedz się więcej o Kazimierzu Wielkim:

Średniowiecze

Wielcy, Cudaczni, Szaleni i Plątonodzy –…

Dzieje polskich władców to podboje, spiski, knowania, dyplomatyczne sojusze, polityczne strategie… zdrady, romanse i miłość. Wielu królów, książąt i możnowładców zapisało się w historii z…

17 maja 2020 | Autorzy: Marcin Waincetel

Średniowiecze

Czy Kazimierz Wielki naprawdę zasłużył na…

Często powtarza się popularny slogan: „Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”. Ile w tym prawdy? Czy i jak władca polepszył stan kraju?

9 marca 2020 | Autorzy: Michał Procner

Średniowiecze

Bigamia do kwadratu. Jak to możliwe,…

Legalna żona Kazimierza Wielkiego, Adelajda, wciąż żyło, ta jednak nie powstrzymywało króla przed ponownym stawaniem na ślubnym kobiercu. Zawarł dwa kolejne małżeństwa, niemożliwie plącząc swoją…

5 lipca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Śmierć Kazimierza Wielkiego. Wewnętrzny ogień, środki…

Kazimierz Wielki nie słuchał nikogo. Ani wtedy, gdy przestrzegano go przed groźną rozrywką, ani w drodze powrotnej, gdy ranny zignorował wszelkie napomnienia dworzan i lekarzy.

25 czerwca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Gdyby nie był królem, wykastrowaliby go…

Był rok 1356. Kazimierz Wielki wygnał właśnie swoją żonę, Adelajdę Heską i postanowił zawrzeć nowy związek. Ceremonia nie była huczna. Nie sproszono setek gości, nie…

27 maja 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Krystyna Rokiczana. Jakim cudem czeska mieszczka…

W jej żyłach nie krążyła błękitna krew. Nie miała zacnego pochodzenia, ani królewskiego majątku. Czym więc odznaczała się Krystyna Rokiczana? Była ponętną uwodzicielką. I agentką…

27 kwietnia 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Kazimierz Wielki zamknął swoją żonę w…

Król Kazimierz Wielki nie odegrał roli rycerza w lśniącej zbroi. Wręcz przeciwnie. To on zamknął niechcianą i niekochaną żonę w twierdzy, próbując złamać jej wolę…

20 marca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

To małżeństwo zatruło życie Kazimierzowi Wielkiemu….

Przebiegły podstęp, związek z martwą kobietą i pospieszne małżeństwo z podstawioną zamiast niej zastępczynią. Drugie małżeństwo Kazimierza Wielkiego było więcej niż nieporozumieniem. Król dał z…

25 lutego 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Gdy Kazimierz Wielki zasiadł na tronie,…

Do starcia, które zdecydowało o losach Polski nie doszło na polu bitwy, ale w pałacowych komnatach, w toku potajemnych negocjacji. Kazimierz Wielki zgodził się zapłacić…

8 stycznia 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Kazimierz Wielki i Aldona Anna. Jak…

Dla jednych Aldona Anna była pozbawioną powagi siksą, która więcej myśli o zabawach i muzyce, niż o sprawach tronu. Inni widzieli w niej fałszywą chrześcijankę…

3 stycznia 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Ohydna tajemnica wybitnego monarchy. Czy największy…

Historycy szukają dla niego coraz to nowych wymówek. Przecież takie były czasy, taka mentalność. Nie każdą zbrodnię można jednak uzasadnić. I nie o każdej wypada…

26 października 2017 | Autorzy: Kamil Janicki

Ciekawe materiały o Kazimierzu Wielkim z portalu TwojaHistoria.pl:

Średniowiecze

Jak naprawdę wyglądał Kazimierz Wielki?

Miał bujną brodę, a może – gładko ogoloną twarz? Był wysoki i postawny, czy… niższy od swojego ojca, Władysława Łokietka? Ostatni Piast na polskim tronie…

3 lutego 2019 | Autorzy: Beata Maciejewska

Średniowiecze

Zapomniane początki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Co warto…

Z krakowską akademią wiązano wielkie plany, ale na dobrą sprawę nigdy nie otworzyła ona swoich podwojów. Co przesądziło o upadku uniwersytetu? I co warto wiedzieć…

20 sierpnia 2018 | Autorzy: Maciej Wilamowski

Średniowiecze

Dlaczego Kazimierz Wielki był nazywany królem…

Jan Długosz twierdził, że „królem chłopów” Kazimierza Wielkiego okrzyknięto jeszcze za życia. Czy zasłużył na ten osobliwy tytuł? I czy to w ogóle był komplement…

24 lipca 2018 | Autorzy: Maciej Wilamowski

Średniowiecze

Czy Kazimierz Wielki rzeczywiście „zastał Polskę…

Skąd pochodzi słynne powiedzenie, według którego król Kazimierz Wielki „zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną”? I czy wolno mu wierzyć?

30 listopada 2017 | Autorzy: Maciej Wilamowski

Średniowiecze

Kto jest najpopularniejszym polskim władcą? Sprawdzamy…

Którzy władcy budzą największe zainteresowanie, o których chcemy czytać, których sylwetki zgłębiamy? Którzy są najważniejsi dla nas – dzisiejszych Polaków? Przedstawiamy jedyny w swoim rodzaju…

10 października 2017 | Autorzy: Kamil Janicki

Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.