Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Czy Zygmunt August został zmuszony do ślubu?

Zakochani w sobie Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna na obrazie Jana Matejki (źródło: domena publiczna).

Zakochani w sobie Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna na obrazie Jana Matejki (źródło: domena publiczna).

Wielka miłość króla Zygmunta Augusta do Barbary Radziwiłłówny przysporzyła mu mnóstwa kłopotów. Biorąc ślub z własną poddaną, sprzeniewierzył się racji stanu i wywołał prawdziwą burzę polityczną. Czy młody Jagiellon został zmuszony do ożenku? A może wszystko z premedytacją zaplanował?

Na początek przypomnijmy. Prawdopodobnie w 1543 roku rozpoczął się romans królewicza Zygmunta Augusta z Barbarą z Radziwiłłów. Parę połączyła podobno tak wielka miłość, że zakochany monarcha poślubił potajemnie swą kochankę w 1547 r., a kiedy prawda wyszła na jaw, zawzięcie walczył o uznanie małżeństwa i koronację żony na królową.

Ożenek z litewską magnatką oznaczał mezalians i był sprzeczny z interesem państwa, wzbudził więc powszechne oburzenie i przysporzył królowi mnóstwa kłopotów. Dlaczego rozsądny skądinąd władca popełnił tak duży błąd polityczny?

Prawda czy legenda?

Według źródeł Zygmunt August stał się ofiarą podstępu: został zwabiony przez Barbarę na nocną schadzkę, a następnie przyłapany z nią in flagranti przez jej brata Mikołaja Rudego i brata stryjecznego Mikołaja Czarnego. Pełni udawanego oburzenia, zażądali, by król przestał okrywać ich ród hańbą. Zaślepiony miłością król zgodził się na ślub. Sprowadzony zawczasu ksiądz czekał już za drzwiami…

Czy to możliwe, że ślub Zygmunta Augusta i Barbary naprawdę zawczasu zaplanował Mikołaj Rudy Radziwiłł? Tutaj na obrazie Jana Matejki (źródło: domena publiczna).

Czy to możliwe, że ślub Zygmunta Augusta i Barbary naprawdę zawczasu zaplanował Mikołaj Rudy Radziwiłł? Tutaj na obrazie Jana Matejki (źródło: domena publiczna).

Anna Sucheni-Grabowska, autorka ostatniej biografii Zygmunta Augusta, uznała jednak, że opowieść ta to tylko literacki topos. Jej zdaniem ostatni z Jagiellonów „nie znosił być do niczego zmuszanym” i był zbyt rozsądny, by dać się w tak prosty sposób zapędzić w kozi róg. Jej zdaniem ślub był rzeczywiście potajemny, ale zaplanowany przez władcę, który w pełni kontrolował sytuację.

Serce nie sługa

Z uczoną polemizuje w Damach złotego wieku Kamil Janicki. Twierdzi on, iż nie sposób zgodzić się z jej interpretacją wydarzeń, gdyż:

Nie ma na jej potwierdzenie żadnych źródeł, a i tok rozumowania Anny Sucheni-Grabowskiej nie jest bezbłędny. Zdaniem autorki Zygmunt August był zbyt rozsądny, by wpaść w pułapkę zastawioną przez Radziwiłłów. Prawda jest jednak taka, że w tym jednym konkretnym przypadku rozsądny wcale nie był.

Czy wiesz, że ...

...podczas wyboru Karola V na króla niemieckiego w 1519 roku opór elektorów trzeba było pokonać… łapówką, zwaną eufemistycznie „namaszczeniem ręki”? Młody Habsburg wydał na ten cel astronomiczną kwotę ponad 850 tysięcy guldenów.

...do dzisiaj nie wiadomo, co stało się z mieszkańcami Zaginionej Kolonii na wyspie Roanoke? Gdy w 1590 roku dotarła tam kolejna ekspedycja, zastała osadę całkowicie opuszczoną. Mieszkańcy zniknęli. Nie było zwłok ani śladów walki. Jedyną wskazówkę dla poszukiwaczy stanowiło wyryte na palisadzie słowo „Croatoan”. 

...pierwsi świadkowie śmierci pod gilotyną w latach dziewięćdziesiątych XVIII wieku czuli się rozczarowani? Byli przyzwyczajeni do większego dramatyzmu. Maszyna działała zbyt szybko, nie było na co patrzeć.

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

Komentarze (3)

    • Nasz publicysta |Agnieszka Wolnicka Odpowiedz

      Powszechną praktyką w dawnych możnych rodach było nadawanie dzieciom imion po najbliższych krewnych – dziadkach, rodzicach, wujkach itp. Dziadek Barbary Radziwiłłówny nosił imię Mikołaj i trudno się dziwić, że i brat rodzony i stryjeczny tej królowej, obaj otrzymali imię Mikołaj. A ze względu na sławę Mikołajów Radziwiłłów jeszcze przez kilka pokoleń często nadawano to imię. Uważa się, że było to jedno z „imion rodowych”.

  1. Piotr Odpowiedz

    Panie Janicki, gdy używa się swojego argumentu to używanie w nim słów ” prawda jest jednak taka” wygląda mało profesjonalne. Myślę że rozumie Pan to kiedyś.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.