Ciekawostki Historyczne

Zygmunt I Stary (1467-1548)

Portret Zygmunta Starego autorstwa najprawdopodobniej Marcina Ostrowskiego.fot.domena publiczna

Portret Zygmunta Starego autorstwa najprawdopodobniej Marcina Ostrowskiego.

Zygmunt I Stary (1467-1548) – król Polski i wielki książę litewski z dynastii Jagiellonów. Był piątym synem Kazimierza Jagiellończyka i jego pochodzącej z Austrii żony, Elżbiety Rakuszanki. Przy licznym, starszym potomstwie, rodzice nie przewidywali dla niego wielkiej kariery politycznej i nie przygotowywali go do roli króla. Zygmunt pełnił tylko, i to dopiero od roku 1504, funkcję namiestnika Śląska i Łużyc, którą to godność zapewnił mu brat Władysław rządzący na Węgrzech i w Czechach.

Królem Polski i wielkim księciem litewskim został w roku 1506, po tym jak przedwcześnie umarli wszyscy jego konkurenci do władzy: kolejno Kazimierz, Jan Olbracht i Aleksander Jagiellończyk. W związku z objęciem tronu zakończył wieloletni, choć niesakramentalny związek z morawską mieszczką Katarzyną Telniczanką, która urodziła mu dwoje dzieci. Zawarł małżeństwo z węgierską arystokratką Barbarą Zapolyą, ta jednak szybko go odumarła.

Okazał się monarchą niezbyt stanowczym, rozrzutnym, ale za to rozmiłowanym w sztuce i w prądach renesansu. To on dokonał przebudowy zamku na Wawelu, której efekty w dużym stopniu można podziwiać do dzisiaj. On też przyjął w 1525 roku hołd lenny księcia Albrechta Hohenzollerna – a więc obrosły legendami i utrwalony przez Jana Matejkę „hołd pruski”. W 1526 roku włączył w granice Polski dotąd tylko luźno z nią związane księstwa mazowieckie, co w kilkadziesiąt lat później pozwoliło przenieść stolicę kraju do Warszawy.

Wielki wpływ na niego, szczególnie w późniejszych latach, wywierała druga żona – przybyła z południa Włoch Bona Sforza. Już za życia Zygmunta („vivente rege”) na króla koronowano jego syna i imiennika: Zygmunta Augusta. Decyzja ta, przeforsowana przez monarszą małżonkę, sprawiła, że ojca zaczęto określać mianem „Starego”.

Dowiedz się więcej o Zygmuncie Starym:

Nowożytność

Bitwa pod Orszą 1514 – „Zderzenie…

Gdy w lutym 1552 roku Michaił Bułhakow-Golica oraz Iwan Sielechowski przekraczali granice państwa moskiewskiego, car wysłał po nich powitalny orszak. Iwan IV Groźny zaszczycił swoich…

30 kwietnia 2021 | Autorzy: Piotr Dróżdż

Nowożytność

Jedna z największych pomyłek w polskiej…

Król Zygmunt I to szaleniec – sugerował XVI-wieczny biskup i poeta Stanisław Hozjusz. Podobnie jak wielu innych Polaków nie mógł zrozumieć, dlaczego monarcha przyjął hołd…

8 września 2018 | Autorzy: Marcin Szymaniak

Nowożytność

Jak bardzo rozpustni byli Jagiellonowie?

Dynastie Walezjuszy czy Habsburgów mogły się pochwalić legionem bękartów. O nieślubnych dzieciach polskiej dynastii Jagiellonów historia milczy. Czy to jednak znaczy, że nasi władcy byli…

27 sierpnia 2018 | Autorzy: Agnieszka Bukowczan-Rzeszut

Nowożytność

Katarzyna Telniczanka. Morawska mieszczka z którą…

Dla Zygmunta Starego była więcej niż konkubiną. Żyli wspólnie, kochali się, mieli dzieci. Ten związek przetrwał wiele. Nie mógł jednak przetrwać królewskiej koronacji.

11 sierpnia 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Średniowiecze

Imperium Jagiellonicum. Warto pamiętać, że polscy…

Czechy, Węgry, Mołdawia, Litwa… Wszystkie te kraje wchodziły w skład jagiellońskiego imperium, ale to naszym władcom wcale nie wystarczało. Mieli szansę zdecydować nawet o wyborze samego…

18 lutego 2016 | Autorzy: Michael Morys-Twarowski

Nowożytność

Jak bardzo stary był… Zygmunt Stary?

W polskich dziejach nie brakowało wiekowych władców. Władysław Łokietek żył 73 lata. Władysław II Jagiełło przynajmniej siedemdziesiąt, a według niektórych badaczy – dobrze ponad osiemdziesiąt….

29 sierpnia 2014 | Autorzy: Kamil Janicki

Ciekawe materiały o Zygmuncie Starym z portalu TwojaHistoria.pl:

Średniowiecze

Kto jest najpopularniejszym polskim władcą? Sprawdzamy…

Którzy władcy budzą największe zainteresowanie, o których chcemy czytać, których sylwetki zgłębiamy? Którzy są najważniejsi dla nas – dzisiejszych Polaków? Przedstawiamy jedyny w swoim rodzaju…

10 października 2017 | Autorzy: Kamil Janicki

Najlepsze książki o Zygmuncie Auguście:

[book znak=5585 woblink=16430 tracking=”utm_medium=leksykon_zygmunt_stary”]

Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.