Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Artykuł

Podczas bitwy w Lesie Teutoburskim zginęło około 20 tysięcy rzymskich żołnierzy.

artykuł | 20.02.2019 | Autor:

Najbardziej haniebna porażka starożytnego Rzymu

Na wieść o tej klęsce Oktawian August walił podobno głową o ścianę, wołając: „Kwintyliuszu Warusie, oddaj legiony!”. W Rzymie zapanowała panika. Spodziewano się przecież łatwego zwycięstwa – a tymczasem 20 tysięcy legionistów poległo w męczarniach, wpadłszy w pułapkę,...

Karol Kot w czasie wizji lokalnej. Fragment okładi książki Przemysława Semczuka "M jak morderca", która ukazała się nakładem wydawnictwa Świat Książki

artykuł | 18.02.2019 | Autor:

W szkolnym atlasie zaznaczał tętnice do przecięcia. Grzeczny chłopiec z Krakowa, który zapragnął zostać seryjnym mordercą

Fantazjował o torturowaniu kobiet, gwałceniu trupów i mazaniu się ich krwią. Atakował osoby słabsze od siebie – kobiety i dzieci – i rzucał się na nie z nożem. Zaszlachtował z zimną krwią małego chłopca. Karol Kot, najsłynniejszy morderca...

Alex Høgh Andersen jako Ivar Bez Kości w serialu Michaela Hirsta "Wikingowie" (screen).

artykuł | 18.02.2019 | Autor:

Najbardziej okrutne wikińskie tortury. Krwawy orzeł, patroszenie, zjadanie jadowitych węży... [18+]

W strachu przed ich brutalnością żyły cała Anglia i Francja. Tortury wikingów stały się niesławnym symbolem pogańskiego bestialstwa. Krwawy orzeł, patroszenie wrogów… Ale jaka jest prawda o wikińskich torturach? I które z nich były najgorsze?

Ostatnie chwile Dymitra I Samozwańca.

artykuł | 17.02.2019 | Autor:

Dymitr Samozwaniec. Oszust stulecia czy cudownie ocalały syn Iwana Groźnego?

Człowiek podający się za syna Iwana Groźnego wciągnął Rzeczpospolitą w awanturę ze wschodnim sąsiadem. W zamian za pomoc w odzyskaniu tronu oferował wielkie bogactwa. Ale czy Dymitr Samozwaniec faktycznie był carewiczem, czy tylko hochsztaplerem? W końcu „zmartwychwstawał” aż trzy...

W pierwszej kolejności do ośrodków pracy przymusowej wysyłano Żydów.

artykuł | 16.02.2019 | Autor:

Głodowa dieta, mordercza praca, sadystyczni strażnicy. Jak wyglądał "zwyczajny" dzień w nazistowskim obozie pracy?

Do 1945 roku ponad 14 milionów ludzi zostało zmuszonych do pracy w specjalnych obozach działających dla korzyści III Rzeszy. Stworzono je po to, by maksymalnie wykorzystać „podludzi” oraz jeńców wojennych. Jak przyznawali sami naziści, chodziło o „eksterminację przez...

Jak potoczyłyby się losy Polski, gdyby Bolesław Krzywousty nie podzielił jej między swoich synów?

artykuł | 12.02.2019 | Autor:

Prawdziwe skutki rozbicia dzielnicowego. Czy bez testamentu Krzywoustego Polska stałaby się w XIII wieku mocarstwem?

Co by było, gdyby Bolesław Krzywousty nie podzielił Polski między synów? Lub gdyby książę senior Władysław okazał więcej zdecydowania i pokonał młodszych braci? Krakowski historyk nie ma wątpliwości: losy naszego kraju i tej części Europy mogłyby potoczyć się...

Matylda Krzesińska słusznie była nazywana jedną z najpiękniejszych kobiet XIX wieku. Swoją urodę wykorzystała, by zrobić oszałamiającą karierę. Zapłaciła za to jednak szczęściem osobistym.

artykuł | 11.02.2019 | Autor:

Najpiękniejsze kobiety XIX wieku. Ich uroda przeszła do legendy, ale dla nich samych była przekleństwem

Istnieje niemal tyle list najpiękniejszych kobiet XIX wieku, ile pań na nich zamieszczonych. Tytułem tym hojnie obdarzano aktorki, tancerki i szlachcianki. Zwykle jednak była to złudna nobilitacja, a „wyróżnione” piękności traktowano jak przedmioty. Oto trzy z nich, które...

Cmentarz Wołkowo w Leningradzie. Każdego dnia w mieście umierały tysiące ludzi (fot. RIA Novosti archive, image #216, Boris Kudoyarov, lic. CC-BY-SA 3.0)

artykuł | 10.02.2019 | Autor:

Ilu ludzi zjedzono w oblężonym Leningradzie? Dotarliśmy do dokładnych liczb i są zatrważające

Kiedy w 1941 roku Niemcy nie zdołali zdobyć Leningradu szturmem, Oberkommando der Wehrmacht postanowiło, że zmusi miasto do kapitulacji morząc je głodem. Niemcy nie spodziewali się, że leningradczycy mimo wszystko przetrzymają oblężenie. Tylko jakim kosztem?

Pierwsze obozy powstały już w 1933 roku. Na zdjęciu więźniowie Dachau.

artykuł | 09.02.2019 | Autor:

Za co „Aryjczyk” mógł zostać zesłany do obozu koncentracyjnego?

W III Rzeszy nawet „Aryjczycy” nie mogli czuć się bezpiecznie. Niewłaściwe poglądy polityczne, brak entuzjazmu wobec Führera, a niekiedy… noszone na nosie okulary – to wszystko mogło ich zaprowadzić do obozu koncentracyjnego. Co jeszcze znalazło się na liście...

Niewiele zabrakło a Zygmunt August zostałby głową polskiego kościoła narodowego.

artykuł | 06.02.2019 | Autor:

Anglikanizm nad Wisłą. W Polsce też mógł powstać kościół narodowy, a Zygmunt August niemal został głową nowego wyznania!

„Wie i żaczek, i pacholik, że co Polak – to katolik” – głosi popularne porzekadło. A jednak w pewnym momencie nasi przodkowie niemal odwrócili się od katolicyzmu. Niewiele brakowało, a Zygmunt August zostałby głową polskiego Kościoła narodowego i...

Marian Zacharski zdobył dla Polski Ludowej wiele cennych dokumentów, między innymi plany F-15. Zdjęcie z 2016 roku.

artykuł | 05.02.2019 | Autor:

Spektakularna kariera pana Z. Jakim cudem zdobył dla Polski Ludowej plany F-15?

Mając 29 lat, wylądował w więzieniu federalnym, oskarżony o szpiegostwo. Sąd był bezlitosny – skazał go na dożywocie.  W końcu ten szpieg-amator zdobył dziesiątki tajnych dokumentów i przez lata wodził za nos amerykańskie służby… Jak to możliwe?

Nazywano ją najpiękniejszą – i najbardziej nieszczęśliwą – cesarzową w dziejach.

artykuł | 03.02.2019 | Autor:

Niezrozumiana i niekochana anorektyczka. To była prawdopodobnie najbardziej nieszczęśliwa cesarzowa w dziejach

Miała wieść życie jak z bajki, ale nie umiała odnaleźć się w rolach żony i matki. Znienawidzona przez teściową, zdradzana przez męża, opanowana obsesją piękna, pogrążyła się w depresji i anoreksji. Prawdziwa historia Sisi niewiele ma wspólnego z...

Na Hel nacierały między innymi pancerniki "Schlesien" i "Schleswig-Holstein". Zdjęcie z ok. 1930 roku.

artykuł | 02.02.2019 | Autor:

Bohaterscy obrońcy Helu. Wytrwali wiele razy dłużej niż Westerplatte, ale dzisiaj niemal się o nich nie mówi

Hel znajdował się pod niemieckim ostrzałem od początku września. Początkowo działania nie toczyły się zbyt intensywnie. Niemcy, po doświadczeniach z Westerplatte i Oksywia, unikali zaangażowania załogi twierdzy w bezpośrednie walki. Wszystko zmieniło się, gdy półwysep został sam na...

Edith Hahn-Beer przetrwała wojnę w sercu III Rzeszy... i u boku nazistowskiego męża. Zdjęcie z ksiązki "Żona nazisty. Jak pewna Żydówka przeżyła Zagładę".

artykuł | 01.02.2019 | Autor:

Zdecydowała się na poród bez znieczulenia, by nikt nie poznał prawdy o niej. Była jednocześnie Żydówką i żoną nazisty

Niedługo przed ślubem wyznała narzeczonemu, że jest Żydówką. Zwyczajna rzecz? Nie, jeśli zamierzasz wziąć ślub z członkiem NSDAP i zdeklarowanym poplecznikiem Hitlera. W jaki sposób Edith Hahn-Beer została towarzyszką nazisty i czy udało jej się przetrwać wojnę?

Służba Bezpieczeństwa miała ogromne możliwości podsłuchiwania Polaków. Zdjęcie poglądowe.

artykuł | 30.01.2019 | Autor:

Jak SB podsłuchiwała Polaków?

Peerelowskie władze zbudowały zadziwiająco sprawny system kontroli społeczeństwa. Służby, szukające wrogów socjalistycznej ojczyzny, miały do dyspozycji bogaty arsenał techniczny. Działały konsekwentnie i na wielką skalę – w efekcie nikt nie mógł być pewny, że nie jest właśnie na...

Kiedy pierścionek z diamentem stał się nieodłącznym towarzyszem zaręczyn? Na zdjęciu Lionel Logue oraz Myrtle Gruenert, 1906 rok.

artykuł | 29.01.2019 | Autor:

Jeden z największych przekrętów na świecie. Czy też się na niego nabrałeś? Kompromitująca prawda o pierścionkach z diamentem

Diament to najlepszy przyjaciel kobiety? Bynajmniej. Jeszcze kilkadziesiąt lat temu tej „odwiecznej” prawdy nikt nie znał, a panie wcale nie kojarzyły błyszczących kamieni z zaręczynami. 

Blanka Kaczorowska miała na sumieniu dziesiątki działaczy AK, których wydała gestapowcom.

artykuł | 28.01.2019 | Autor:

Największe polskie zdrajczynie z czasów II wojny światowej

W 1939 roku dopiero wkraczały w dorosłość. Niestety, II wojna światowa nikomu nie dawały taryfy ulgowej. Walczyły w konspiracji, ale w pewnym momencie zaczęły „sypać”. Denuncjowały kolegów z podziemia, skazując ich na śmierć. Czy można uzasadnić ich postępowanie?

Victor Capesius, zdjęcie powojenne.

artykuł | 27.01.2019 | Autor:

To on pilnował, żeby w Auschwitz nie zabrakło Cyklonu-B

Przed wojną: uprzejmy przedstawiciel handlowy koncernu Bayer, który nadskakiwał swoim żydowskim klientom. A potem? Człowiek, który bez mrugnięcia okiem wysyłał ludzi do gazu. I osobiście wydawał rozkaz wrzucania do komór Cyklonu-B.

Wśród mieszkańców średniowiecznej Europy łupiący co popadnie wikingowie budzili grozę.

artykuł | 26.01.2019 | Autor:

Największe zbrodnie wikingów. Czym zasłużyli sobie na opinię najokrutniejszych wojowników Europy?

Wyłaniali się z morza niczym demony, niszczyli, rabowali i mordowali, a potem znikali z łupami, zostawiając za sobą zgliszcza. „Od furii ludzi Północy zachowaj nas, Panie” – błagano z trwogą. Ale Bóg nie zawsze słuchał modlitw…

Wybitna kryptoanalityczna Elizebeth Smith Friedman (fot. domena publiczna)

artykuł | 25.01.2019 | Autor:

Amerykanie już dawno udowodnili, że kobiety są zdolniejsze od mężczyzn. Czy to one pozwoliły skrócić II wojnę światową o dwa lata?

Mówi się, że praca kryptologów pozwoliła skrócić II wojnę światową nawet o dwa lata i ocaliła tysiące ludzkich istnień. Wywiad radiowy armii i marynarki był podobno jedną z najlepszych tego typu służb w amerykańskiej historii. Tylko dlaczego nie pamiętamy,...

Karol II Habsburg, najbardziej znana ofiara polityki dynastycznej jego rodziny (fot. domena publiczna)

artykuł | 24.01.2019 | Autor:

Zdrady, oszustwa i kazirodztwo. Mroczne sekrety Habsburgów

Koronowane głowy od zawsze miały niejedno na sumieniu, ale chyba żadna dynastia nie pobłądziła tak bardzo, jak Habsburgowie. Grzechy i grzeszki tych trzęsących Europą władców do dziś stawiają ich w niechlubnej czołówce zdegenerowanych arystokratycznych rodów. Co takiego wyprawiali?

Pod Chojnicami Krzyżacy wzięli krwawy odwet za Grunwald. Na ilustracji obraz Fritza Grotemeyera "Bitwa pod Chojnicami 1454".

artykuł | 21.01.2019 | Autor:

Krzyżacki odwet za Grunwald. Dlaczego kilkadziesiąt lat po historycznym zwycięstwie ponieśliśmy tak upokarzającą klęskę?

Zwycięstwo pod Grunwaldem nie złamało potęgi krzyżackiej. Już w 1454 roku wybuchła kolejna wojna. Polacy spodziewali się łatwego zwycięstwa, ale srodze się zawiedli. Już na samym początku konfliktu ponieśli upokarzającą porażkę.

Danuta Siedzikówna "Inka" została aresztowana, poddana torturom i zabita. Bezpiece wydała ją dawna koleżanka – Regina Mordas-Żylińska.

artykuł | 20.01.2019 | Autor:

Była gotowa zdradzić za porcję lodów. To przez nią zginęła "Inka"

Odznaczona Krzyżem Walecznych za poświęcenie i odwagę w latach hitlerowskiej okupacji, po wojnie z równym oddaniem… denuncjowała kolegów z AK. To za jej sprawą ubecy dopadli 17-letnią „Inkę”. Dlaczego Regina Mordas-Żylińska przeszła na stronę wroga?

Twardzi, żądni krwi i łupów wojownicy w hełmach z rogami, a może potulni jak baranki, ciekawi świata odkrywcy? Jacy naprawdę byli wikingowie?

artykuł | 19.01.2019 | Autor:

Bzdurne mity o wikingach. Czy również w nie wierzysz?

Jasnowłosy, niebieskooki mięśniak, który wraz z kompanami w zwierzęcych skórach i charakterystycznych hełmach regularnie łupi osady na wybrzeżach Anglii oraz Francji, gwałcąc i mordując kogo popadnie – oto obraz wikinga znany z filmów czy powieści. Ale czy tkwi...

Fragment maszyny Purple pozyskany w ambasadzie Japonii w Berlinie w 1945 roku (fot. Daderot, lic. CC0)

artykuł | 18.01.2019 | Autor:

Japońska enigma. Zapomniana maszyna szyfrująca, która zmieniła losy II wojny światowej

O sławnej Enigmie na pewno słyszałeś. Ale czy wiesz także o jej japońskim odpowiedniku? Choć Amerykanie złamali jego kod, nie uchroniło ich to przed najgorszym. Ale depesze „purpurowe” i tak stały się dla nich jednym z najcenniejszych źródeł...