Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Krakowska historyczka i publicystka, współzałożycielka „Ciekawostek historycznych”. Autorka ponad 200 artykułów popularnonaukowych. Autorka "Okupacji od kuchni" i "Piękna bez konserwantów". W 2017 roku ukazała się jej najnowsza książka "Dwudziestolecie od kuchni. Kulinarna historia przedwojennej Polski".

Najnowsze publikacje:

artykuł | 20.11.2017

Czy kobiety są zbyt głupie by używać prądu?

Przedwojenni dziennikarze podkreślali, że nawet mało rozgarnięty mężczyzna poradzi sobie z dowolnym sprzętem elektrycznym. Ale kobieta? Jej groziło śmiertelne niebezpieczeństwo już od samego włączenia światła…

Dorożkarz trzymający konia za uzdę. (fot. domena publiczna)

ciekawostka | 14.11.2017

Zapomniany „przysmak”. Dlaczego mieszkańcy przedwojennej Polski zjadali tysiące koni?

Serdelki i kiełbasy z konia. Wędlinka z klaczy. I siedem straganów tylko w jednym mieście, obracających wyłącznie wyrobami z koniny. Skąd to zamiłowanie?

Ernesto "Che" Guevara. (fot. domena publiczna)

rekomendacja | 11.11.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Zróbmy sobie rewolucję

Gdy społeczeństwo stało na krawędzi, czasem wystarczyła iskra. W różnych krajach na przestrzeni wieków rewolucje były niczym eksplozje gigantycznych bomb, po których nic już nie było  takie samo. Co siedziało w głowach ludzi, którzy decydowali się obalić stary...

Plakat propagandowy z okresu II wojnyświatowej (fot. domena publiczna).

artykuł | 10.11.2017

Ile rządów w czasie wojny uciekło do Wielkiej Brytanii?

Londyn nazywano małą Europą. Aż trudno uwierzyć jak wiele rządów i jak wielu władców schroniło się na Wyspach, by z oddali obserwować triumfalny pochód Hitlera. Zamiast jednoczyć się we wspólnej walce przeciw okupantowi, dawali popis haniebnego partyjniactwa i...

Plakat propagandowy w okresu II wojny światowej. (fot. domena publiczna)

artykuł | 31.10.2017

Haniebna kompromitacja brytyjskiego wywiadu. Anglicy unicestwili państwo podziemne jednego ze swoich najbliższych sojuszników

Specjaliści łamiący wszelkie procedury. Mocodawcy ślepi na każdy sygnał ostrzegawczy. I setki agentów, działaczy podziemia oraz polityków aresztowanych, a następnie rozstrzelanych przez Niemców. A wszystko przez niekompetencję Brytyjczyków tak skrajną, że aż trudno w nią uwierzyć.

Kontrola policyjna w krakowskim getcie. (fot. Koch, lic. CC-BY-SA 3.0)

rekomendacja | 28.10.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Życie kobiet w cieniu swastyki i gwiazdy Dawida

Przeżycie w okupowanej Polsce było trudne. Przeżycie w okupowanej Polsce, gdy było się Żydówką, chcącą utrzymać siebie i swoją rodzinę wydawało się zadaniem niemal niemożliwym. A jednak kobietom z gwiazdą Dawida na ramieniu się udawało.

Wielki głód na Ukrainie 1932-1933 (fot. domena publiczna).

artykuł | 27.10.2017

Byli tak głodni, że zjadali własne dzieci. Do czego jeszcze skrajny głód jest w stanie zmusić człowieka?

Umrzeć z głodu, czy wyzbyć się wszelkich granic? Taki wybór żadnym wyborem nie jest. Człowiek postawiony w sytuacji skrajnej zje wszystko, byle utrzymać się przy życiu. Co konkretnie?

rekomendacja | 21.10.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Pracowniczy nie-raj

Gdy media trąbią w kółko o nowych pomysłach rządzących, dotyczących wolnych niedziel, czy majstrowania przy wieku emerytalnym, warto zastanowić się, jak właściwie wygląda i jeszcze niedawno wyglądał polski rynek pracy. Autor tej książki nie ucieka od kontekstu historycznego.

Dostęp do prądu elektrycznego potrafił odmienić życie nie do poznania.

artykuł | 18.10.2017

Ten wynalazek zupełnie odmienił życie Polek. 100 lat temu zapoczątkował rewolucję, której skutki odczuwamy do dzisiaj

O tym sprzęcie marzyła każda pani. Pozwalał oszczędzić czas, nerwy i pieniądze. Był powodem do dumy dla dobrze sytuowanych dam i prawdziwym wybawieniem dla zwyczajnych Polek.

Izabela Adamowa Czartoryska. Jedna z bohaterek książki.

rekomendacja | 16.10.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Niesforne dziewuchy

Historia to wcale nie męska sprawa, choć niektórzy panowie usilnie próbują przekonać, że jest zupełnie odwrotnie. Cała plejada słynnych Polek udowadnia, że bez nich dzieje tego kraju byłyby niepełne. Tych niezwykłych kobiet po prostu wstyd nie znać.

Który zawód pozwalał samodzielnie utrzymującej kobiecie zarobić na dostatnie życie?

artykuł | 15.10.2017

W jakim zawodzie kobietom było najlepiej w II Rzeczpospolitej? Odpowiedź zaskakuje

Nie była to praca dla każdej Polki. Wymagała samozaparcia, inteligencji, a także pieniędzy. Ale jak żadna inna pozwalała stanąć na równi z mężczyznami.

Karmienie prosiąt z butelki. (fot. domena publiczna, "Ilustrowany Kuryer Codzienny").

artykuł | 12.10.2017

Polskie jadło, tradycyjna kuchnia? To wszystko bujda. Co NAPRAWDĘ przed wojną jadali zwykli Polacy?

Schabowy, tatar i golonka? Zapomnij. Dziczyzna? Chyba tylko dla panicza. A bigos myśliwski? Zwyczajny Polak nie wiedziałby nawet co to takiego. Sprawdź co naprawdę jadano przed stuleciem. 

Thomas Alva Edison w 1911 roku. (fot. domena publiczna)

artykuł | 09.10.2017

Do dzisiaj mówi się o nim, że to największy wynalazca w dziejach i prawdziwy geniusz. W rzeczywistości był bezczelnym oszustem i złodziejem

Kłamał, kradł, szantażował i zastraszał. Prawdziwych odkrywców niszczył i opluwał. A sam stał się bożyszczem prasy i ikoną całej epoki. Czy ty też wierzysz w opowiadane o nim bajki?

Milicja w okresie stanu wojennego (fot. domena publiczna).

rekomendacja | 07.10.2017

Najciekawsza książka tygodnia. „Trzeba oczyścić środowisko dziennikarskie z niezdrowych elementów”

Media, nazywane czwartą władzą, z rządzącymi musiały się niejednokrotnie zmagać. Na szczególną uwagę zasługują lata 80. minionego stulecia, gdy środki masowego przekazu tłamszone były przez rząd, a nieprawomyślnych dziennikarzy prześladowała bezpieka.

Jak zorganizować świetne przyjęcie? Przedwojenne damy miałyby dla nas wiele dobrych rad. Fragment okładki "Przeglądu Mody" z 1933 roku.

artykuł | 05.10.2017

Jak bawili się nasi pradziadkowie? Wszystko, co chciałbyś wiedzieć o przedwojennych przyjęciach

Polskie elity zabawiały się w otoczce blichtru, racząc się szampanem z kryształowych kieliszków, przy suto zastawionym stole. Zwykli obywatele marzyli, by choć na chwilę zakosztować podobnych szaleństw i robili to… na miarę własnego portfela. Ale z klasą, o...

Anna Henryka Pustowójtówna. Ubrana w męski strój i uzbrojona walczyła ramię w ramię z mężczyznami w czasie powstania styczniowego.

artykuł | 04.10.2017

Cztery niezwykłe Polki, których wstyd nie znać

Walczyły o Polskę równo, ramię w ramię z mężczyznami. Zdobywały najwyższe szczyty i ustanawiały światowe rekordy. Udowadniały, że do wykonywania najtrudniejszych zawodów wcale nie potrzeba testosteronu. A dla wielkiej sprawy gotowe były nawet oddać życie.

rekomendacja | 30.09.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Krwawe początki medycyny

Pacjenta należało dobrze nakarmić, napoić, wyszorować i… związać. Potem już można było chwytać w rękę nóż i brać się za operowanie mu oka. Na żywca. Tylko ktoś jeszcze mocno musiał mocno trzyma głowę pacjenta, by z bólu nie...

Przedwojenna restauracyjka na wolnym powietrzu. Nigdy nie było do końca wiadomo, co się w niej dostanie do zjedzenia...

artykuł | 27.09.2017

Street food w przedwojennej Polsce

Maleńkie straganiki z kanapkami, wózek z którego można kupić gorącą zupę, food truck z obłędnie pachnącymi kiełbaskami? Nie, to nie modny festiwal kulinarny, a codzienność przedwojennych polskich ulic. Jeśli naszych pradziadków dopadł na mieście mały głód, mieli w...

Robiąc przed wojną należało strzec się na każdym kroku. Na zdjęciu właściciel sklepu spożywczego w Równem.

artykuł | 24.09.2017

Nie uwierzysz, że oni to sprzedawali. Najbardziej bezczelne oszustwa przedwojennych sklepikarzy

Krochmal dorzucany do mleka. Gips zmieszany z masłem. I rakotwórcze farby w gałkach lodów. Co jeszcze groziło naszym prababkom na codziennych zakupach?

rekomendacja | 17.09.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Zakonnicy-rycerze w szkarłacie

Zakony rycerskie dzięki dziesiątkom powieści i filmów zyskały dziwną tajemną aurę. Tymczasem ich historia jest szalenie interesująca i często ciekawsza niż to, co są w stanie wymyślić pisarze. Tak było w przypadku rycerzy Zakonu Szpitalników Świętego Jana.

Dziewczynki grające w szachy. Jedną z rozrywek, jakim oddawały się dzieci Bony Sforzy i Zygmunta Starego była właśnie gra królów. Sofonisba Anguissola, włoska malarka renesansowa uwieczniła na obrazie swoje siostry grające w szachy.

artykuł | 16.09.2017

Gorsze dzieci. Jak wyglądało dzieciństwo królewskich córek na Wawelu?

Choć niemal każda mała dziewczynka marzy, by być księżniczką, gdyby poznała losy tych królewskich córek, zapewne zmieniłaby zdanie. Gdy przychodziły na świat matka widziała w nich tylko porażkę, bo nie były upragnionymi synami. Nie poświęcała im czasu, nie...

rekomendacja | 09.09.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Czym opychał się bizantyjski cesarz?

Już antyczni uczeni doskonale zdawali sobie sprawę z tego, jak ważne dla człowieka jest właściwe odżywianie. Ba, na ten temat powstawały całe obszerne traktaty, dzięki którym współcześni uczeni opowiadają o realiach wczesnego Bizancjum od kuchni.

rekomendacja | 02.09.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Niech licho porwie tę mapę!

Na szkolnych lekcjach historii wpaja nam się, że Polska miała straszliwego pecha przez to, gdzie znalazła się na mapie Europy. Pomiędzy dwoma silnymi i groźnymi sąsiadami. A co byłoby gdybyśmy przeanalizowali geograficzne zależności między innymi państwami?

XIX-wieczne wyobrażenie Templariuszy.

artykuł | 30.08.2017

Co trzeba było zrobić by wstąpić do zakonu rycerskiego?

Karmienie świń, rodowód na 16 pokoleń wstecz i… karna służba na galerze. W szeregi zakonów rycerskich nie przyjmowano byle kogo. A niektóre z wymagań były naprawdę osobliwe.

rekomendacja | 26.08.2017

Najciekawsza książka tygodnia. Krzyżacy, szamani i krwawe zmagania starego z nowym

Kiedy na ziemiach polskich zaczęło się szerzyć chrześcijaństwo, dawne wierzenia głęboko zakorzenione w sercach ludzi trwały przez długi czas niezmienione. Choć wyznawcy nowej religii zaprowadzali ją ogniem i mieczem, poganie nie zamierzali rezygnować.