Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Najsłynniejsze afery gospodarcze PRL-u

Siermiężną rzeczywistość PRL-u ciężko było przetrwać. Kradzieże i szwindle były na porządku dziennym. Nie zawsze jednak dokonywali ich tylko obywatele... Na ilustracji fragment plakatu propagandowego z czasów PRL.

fot.domena publiczna Siermiężną rzeczywistość PRL-u ciężko było przetrwać. Kradzieże i szwindle były na porządku dziennym. Nie zawsze jednak dokonywali ich tylko obywatele… Na ilustracji fragment plakatu propagandowego z czasów PRL.

Oszukiwanie na kiełbasie, przekręty w garbarniach, przemyty złota i antyków. Gdy bohaterami gospodarczych szwindli byli obywatele, nie szczędzono najwyższych kar za zbrodnie „przeciwko państwu”. Ale jeśli szemrane interesy robili ludzie władzy, przekręty sprawnie tuszowano. Oto najsłynniejsze i największe afery PRL-u.

Na spotkaniu z I sekretarzem KC PZPR prezydent USA oświadczył z dumą:
– Przeciętny Amerykanin zarabia 2000 dolarów, z tego połowę wydaje na życie.
– A co robi z resztą? – zapytał I sekretarz.
– Nie wnikamy w to – machnął ręką prezydent.
– U nas przeciętny Polak zarabia 2000 zł, a na życie wydaje 4000 zł – pochwalił się I sekretarz.
– Skąd bierze resztę? – spytał przywódca USA.
– Nie wnikamy w to – odparł I sekretarz.

Dowcip z czasów Edwarda Gierka, przytoczony w wydanej właśnie książce Kazimierza Kunickiego i Tomasza Ławeckiego Afery gospodarcze PRL, świetnie obrazuje sytuację Polaków przez cały okres PRL-u. W gospodarce wiecznych niedoborów produktów konsumpcyjnych, słabego pieniądza i cyklicznych podwyżek cen trzeba było się nieźle nakombinować. Niektórzy – nie wyłączając władzy – tak główkowali, że co jakiś czas wybuchała kolejna wielka afera.

Pasztetówki faszerowane trocinami

Wszystko zaczęło się w kwietniu 1964 roku od anonimowego donosu do KC PZPR o nadużyciach w obrocie mięsem. Specjalny zespół śledczy wykrył między innymi trwające od lat kradzieże, zamianę towaru lepszej jakości na gorszy, fałszowanie faktur i wręczanie łapówek. Za kratki trafiło ponad 400 osób, w tym blisko 30 kierowników sklepów mięsnych. Najcięższe zarzuty postawiono dziesięciu osobom, a głównym oskarżonym był 44-letni Stanisław Wawrzecki, szef przedsiębiorstwa Warszawa Praga w Miejskim Handlu Mięsem.

Proces w sprawie tzw. afery mięsnej odbywał się w trybie doraźnym, przewidzianym dekretem PKWN z 1945 roku. Było to rażącym naruszeniem prawa i stanowiło jedną z przyczyn uchylenia wyroku w 2004 roku. Na zdjęciu obywatel czytający Manifest PKWN.

fot.autor nieznany/ domena publiczna Proces w sprawie tzw. afery mięsnej odbywał się w trybie doraźnym, przewidzianym dekretem PKWN z 1945 roku. Było to rażącym naruszeniem prawa i stanowiło jedną z przyczyn uchylenia wyroku w 2004 roku. Na zdjęciu obywatel czytający Manifest PKWN.

Proces w trybie doraźnym (specjalny zaostrzony tryb orzekania kary przewidziany głównie do spraw związanych z naruszeniem bezpieczeństwa państwa) został wyreżyserowany przez władze PRL-u, które chciały zrzucić odpowiedzialność za słabe zaopatrzenie sklepów na malwersantów i spekulantów. Drakoński wyrok zapadł 2 lutego 1965 roku. Wawrzeckiego skazano na karę śmierci. Dyrektor z Warszawy Pragi do końca wierzył, że Rada Państwa go ułaskawi i być może tak by się stało, gdyby nie sprzeciw samego I sekretarza Władysława Gomułki.

Czy wiesz, że ...

...Stalin lubił naśmiewać się z przesadnych ambicji swojej wierchuszki? Na liście kandydatów do odznaczenia napisał: „Gówniarze dostają order Lenina!”

...Władimir Putin pierwsze polityczne szlify zdobywał u boku mera Petersburga, Anatolija Sobczaka? Do jego obowiązków należało między innymi sprowadzanie żywności zza granicy w zamian za drewno i inne surowce. W tym okresie z budżetu miasta zniknęły 34 miliony dolarów, a żywność i tak nie dotarła do potrzebujących.

...niemiecki generał Friedrich Paulus, wzięty w sowiecką niewolę pod Stalingradem, w procesach norymberskich wziął udział jak świadek oskarżenia? Jego przyjazd wzbudził dużo emocji. Kiedy siedzący na ławie oskarżonych Hermann Göring zobaczył go na sali rozpraw, z wściekłością nazwał go „brudną świnią”.

... żona rządzącego Rwandą dyktatora Juvénala Habyarimana, choć próbowała wszystkim wmówić, że jest kurą domową, w rzeczywistości rządziła krajem. Była u steru władzy także wtedy, gdy rozpoczęło się ludobójstwo. Nie miała zamiru go powstrzymywać.

Komentarze (8)

  1. Jakub Thomas Odpowiedz

    A słynna afera cukrowa związana ze spedycja C.Hartwig i portem szczecińskim? Władze dzięki tej aferze mogły zwalić na kilkadziesiąt osób winę na niedobory na krajowym rynku cukrowym (przy czym niedobory powstały przez export do USA ponad miarę w celu zebrania twardej waluty).

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny Panie Jakubie, niestety ze względu na ograniczenia objętościowe tekstów, Autor musiał dokonać selekcji. Zawsze w takim przypadku niestety coś zostaje pominięte. Bardzo dziękujemy jednak, że Pan wspomniał o tej, równie ważnej, aferze. Pozdrawiamy.

  2. Znafca Odpowiedz

    „Oszukiwanie na kiełbasie, przekręty w garbarniach, przemyty złota i antyków. Gdy bohaterami gospodarczych szwindli byli obywatele, nie szczędzono najwyższych kar za zbrodnie „przeciwko państwu”. Ale jeśli szemrane interesy robili ludzie władzy, przekręty sprawnie tuszowano. Oto najsłynniejsze i największe afery PRL-u. ”
    Czas przeszły jest tu nie na miejscu bo nadal jest tak samo.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny Znafco, tekst jednak dotyczy czasów PRL, a więc czas przeszły musi wystąpić. To magazyn historyczny, nie dziennik polityczny. Pozdrawiamy.

  3. Leszek Odpowiedz

    Afera mięsna ma „drugie dno”.Otóż przekręty w handlu mięsem znane były od dawna.Dlatego dyrektorem mianowano instruktora KW,przedtem prostego robotnika. Sądzono,że zachowa „czyste ręce”.Jednak afery rosły,a łapówki przyjmowali wysocy prominenci. Po aresztowaniach w mieszkaniu dyrektora znaleziono znaczne ilości kosztowności i gotówki. To dlatego zasądzono tak wysoki wyrok,aby odstraszyć „swoich” od robienia przekrętów.Wątpię jednak,czy to pomogło.Trwa to o dziś.
    Oczywiście, potępiam tamten wyrok. Był nieludzki.

  4. Prawdziwa historia Odpowiedz

    Niedobory to były raczej w 2 rzepie gdzie ludzie umierali z niedożywienia po 45 r zaczął się w Polsce raj a spożycie mięsa w 1950 było już dwukrotnie więkosze niż w 38r a PRL łyknoł gospodareczke 2 rzepy już w 47r a miał 10 milionów mniej obywateli i ogromne zniszczenia wojenne tak że te kity to raczej zostawcie stadionowym mutantom porownywanie zlodziekaszków z PZPR do obecnych degeneratów kapitalistycznych którży ukradli majątek zbudowany przez komunistów o wartości co najmniej 4 BILIONÓW DOLARÓW ! ! ! to jak porównywanie ziarenka piasku do Himalajów Robienia obecnie w płatnych sponsorowanych przez zwyrodnialców kapitalistycznych artykułaxh ze zlodziei bohaterów walki z tzw.komuną to świadome obracanie kota ogonem i moralności aby to złodziej kapitalistyczny kojarzył się pozytywnie a uczciwy człowiek pracy był wyśmiewany. Afera FOZZ to afera solidarności i wie o tym nawet dziecko.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.