Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Najsłynniejsze afery gospodarcze PRL-u

Siermiężną rzeczywistość PRL-u ciężko było przetrwać. Kradzieże i szwindle były na porządku dziennym. Nie zawsze jednak dokonywali ich tylko obywatele... Na ilustracji fragment plakatu propagandowego z czasów PRL.

fot.domena publiczna Siermiężną rzeczywistość PRL-u ciężko było przetrwać. Kradzieże i szwindle były na porządku dziennym. Nie zawsze jednak dokonywali ich tylko obywatele… Na ilustracji fragment plakatu propagandowego z czasów PRL.

Oszukiwanie na kiełbasie, przekręty w garbarniach, przemyty złota i antyków. Gdy bohaterami gospodarczych szwindli byli obywatele, nie szczędzono najwyższych kar za zbrodnie „przeciwko państwu”. Ale jeśli szemrane interesy robili ludzie władzy, przekręty sprawnie tuszowano. Oto najsłynniejsze i największe afery PRL-u.

Na spotkaniu z I sekretarzem KC PZPR prezydent USA oświadczył z dumą:
– Przeciętny Amerykanin zarabia 2000 dolarów, z tego połowę wydaje na życie.
– A co robi z resztą? – zapytał I sekretarz.
– Nie wnikamy w to – machnął ręką prezydent.
– U nas przeciętny Polak zarabia 2000 zł, a na życie wydaje 4000 zł – pochwalił się I sekretarz.
– Skąd bierze resztę? – spytał przywódca USA.
– Nie wnikamy w to – odparł I sekretarz.

Dowcip z czasów Edwarda Gierka, przytoczony w wydanej właśnie książce Kazimierza Kunickiego i Tomasza Ławeckiego Afery gospodarcze PRL, świetnie obrazuje sytuację Polaków przez cały okres PRL-u. W gospodarce wiecznych niedoborów produktów konsumpcyjnych, słabego pieniądza i cyklicznych podwyżek cen trzeba było się nieźle nakombinować. Niektórzy – nie wyłączając władzy – tak główkowali, że co jakiś czas wybuchała kolejna wielka afera.

Pasztetówki faszerowane trocinami

Wszystko zaczęło się w kwietniu 1964 roku od anonimowego donosu do KC PZPR o nadużyciach w obrocie mięsem. Specjalny zespół śledczy wykrył między innymi trwające od lat kradzieże, zamianę towaru lepszej jakości na gorszy, fałszowanie faktur i wręczanie łapówek. Za kratki trafiło ponad 400 osób, w tym blisko 30 kierowników sklepów mięsnych. Najcięższe zarzuty postawiono dziesięciu osobom, a głównym oskarżonym był 44-letni Stanisław Wawrzecki, szef przedsiębiorstwa Warszawa Praga w Miejskim Handlu Mięsem.

Proces w sprawie tzw. afery mięsnej odbywał się w trybie doraźnym, przewidzianym dekretem PKWN z 1945 roku. Było to rażącym naruszeniem prawa i stanowiło jedną z przyczyn uchylenia wyroku w 2004 roku. Na zdjęciu obywatel czytający Manifest PKWN.

fot.autor nieznany/ domena publiczna Proces w sprawie tzw. afery mięsnej odbywał się w trybie doraźnym, przewidzianym dekretem PKWN z 1945 roku. Było to rażącym naruszeniem prawa i stanowiło jedną z przyczyn uchylenia wyroku w 2004 roku. Na zdjęciu obywatel czytający Manifest PKWN.

Proces w trybie doraźnym (specjalny zaostrzony tryb orzekania kary przewidziany głównie do spraw związanych z naruszeniem bezpieczeństwa państwa) został wyreżyserowany przez władze PRL-u, które chciały zrzucić odpowiedzialność za słabe zaopatrzenie sklepów na malwersantów i spekulantów. Drakoński wyrok zapadł 2 lutego 1965 roku. Wawrzeckiego skazano na karę śmierci. Dyrektor z Warszawy Pragi do końca wierzył, że Rada Państwa go ułaskawi i być może tak by się stało, gdyby nie sprzeciw samego I sekretarza Władysława Gomułki.

Artykuł porusza następujące tematy:

Czas akcji:

Miejsce akcji:

Czy wiesz, że ...

...piosenkarz Wojciech Gąssowski oraz tancerka Małgorzata Potocka z grupą baletową „Sabat” omal nie zginęli w 1985 roku na porwanym przez palestyńskiego terrorystę Abu Abbas statku wycieczkowym? Bandyci w odwecie zamordowali na pokładzie Leona Klinghoffera, zanim władzom Egiptu udało się wynegocjować uwolnienie zakładników w zamian za samolot.

...Stalin był tak zbulwersowany "zbyt namiętnym" pocałunkiem w jednej z rosyjskich komedii, że nakazał wycięcie nieprzyzwoitej sceny z filmu? Jego urzędnicy w obawie przed powtórką incydentu zakazali jakichkolwiek pocałunków we wszystkich radzieckich produkcjach kinowych.

...w jednym z domów w Oszmianie czerwonoarmiści w 1939 roku spożyli właścicielce cały zapas kremu Nivea? Smarowali nim chleb, sądząc być może, że był to smalec ze specjalnymi dodatkami smakowymi.

...oskarżenie o gwałt na dwóch czternastolatkach nie złamało kariery wielkiego gwiazdora hollywoodzkiego lat 40. Errola Flynna? Podczas procesu cytowano jego wypowiedzi w stylu „lubię starą whisky i młode kobiety”. Udało mu się wybronić przed więzieniem, ponieważ… podważył reputację nastolatek.

Komentarze (2)

  1. Jakub Thomas Odpowiedz

    A słynna afera cukrowa związana ze spedycja C.Hartwig i portem szczecińskim? Władze dzięki tej aferze mogły zwalić na kilkadziesiąt osób winę na niedobory na krajowym rynku cukrowym (przy czym niedobory powstały przez export do USA ponad miarę w celu zebrania twardej waluty).

    • Członek redakcji | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Szanowny Panie Jakubie, niestety ze względu na ograniczenia objętościowe tekstów, Autor musiał dokonać selekcji. Zawsze w takim przypadku niestety coś zostaje pominięte. Bardzo dziękujemy jednak, że Pan wspomniał o tej, równie ważnej, aferze. Pozdrawiamy.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.