Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Carowie-synobójcy. Dlaczego władcy Rosji pozbywali się swoich następców?

Szaleństwo w oczach i pytanie "Cóżem ja uczynił?". Obraz Ilji Riepnina z 1885 roku pod tytułem "Car Iwan Groźny i jego syn Iwan 16 listopada 1581 roku" (źródło: domena publiczna).Monarchowie zwykle mają obsesję na punkcie synów. Dla ich spłodzenia są gotowi na rozwody i zatargi międzynarodowe. Ale w kraju, który podobno jest stanem umysłu, następcy tronu mogli spodziewać się lżenia, bicia, a nawet okrutnej śmierci. Z rąk własnych ojców… 

Iwan Groźny i Piotr Wielki to dwaj reformatorzy znani z bezwzględności i okrucieństwa. Łączyło ich jednak znacznie więcej, niż tylko styl sprawowania władzy…

Groźny ojciec, teść i dziadek

Carewicz Iwan Iwanowicz był niemal wierną kopią gwałtownego ojca. W tym najzdolniejszym z synów Iwan Groźny widział godnego następcę. Mimo to chłopiec nie raz doświadczał ciężkiej ojcowskiej ręki. Car obawiał się, że carewicz wraz z Romanowami zamierza go obalić. Kiedy chłopak miał siedemnaście lat, publicznie nawet ogłosił zamiar wydziedziczenia go.

Kłótnie w rodzinie carskiej wybuchały z różnych powodów. Despotyczny ojciec wtrącał się w sprawy rodzinne syna. To on zamknął w klasztorze dwie pierwsze żony następcy. Ciężarną trzecią synową car dotkliwie pobił za to, że zastał ją w jednej tylko koszuli. A że kobietę uważano wówczas za całkiem ubraną, gdy miała na sobie o dwie więcej, wściekł się, jakby była w negliżu.

Tak wesoło i kolorowo przedstawiano narodziny Iwana, syna Iwana Groźnego. Carewicz nie miał okazji tak się cieszyć z narodzin własnego syna... Miniatura z XVI-wiecznego latopisu (źródło: domena publiczna).

Tak wesoło i kolorowo przedstawiano narodziny Iwana, syna Iwana Groźnego. Carewicz nie miał okazji tak się cieszyć z narodzin własnego syna… Miniatura z XVI-wiecznego latopisu (źródło: domena publiczna).

Na skutek obrażeń synowa poroniła. Nazajutrz carewicz wygarnął ojcu, że nie tylko pozbawił go dwóch poprzednich żon, lecz także dziedzica. Kłótnia przerodziła się w bójkę, podczas której car uderzył syna w skroń posochem – laską zakończoną metalowym okuciem. Według innej wersji wydarzeń młody Iwan oberwał, bo chciał ruszyć z odsieczą do oblężonego przez Batorego Pskowa.

Koniec dynastii na własne życzenie

Carewicz stracił przytomność i upadł na ziemię. Gniew cara przerodził się w rozpacz. Próbował tamować krew, ale nawet lekarze nie mogli pomóc. Młody Iwan zmarł po kilku dniach gorączki 19 listopada 1581 roku.

Po śmierci syna car czuwał przy zwłokach trzy doby. W kondukcie pogrzebowym szedł odziany w mnisi strój. Upust rozpaczy dał w Soborze Archangielskim, gdzie spoczęło ciało syna. Płakał, rzucał się na trumnę, wyrzekał na swą gwałtowność.

Iwan IV Groźny czuwa przy marach syna. Syna, którego własnoręcznie pozbawił życia. Obraz Wiaczesława Grigorjiewicza Schwarza z 1864 roku (źródło: domena publiczna).

Iwan IV Groźny czuwa przy marach syna. Syna, którego własnoręcznie pozbawił życia. Obraz Wiaczesława Grigorjiewicza Schwarza z 1864 roku (źródło: domena publiczna).

Wkrótce po ceremonii Iwan Groźny myślał nawet o pójściu do klasztoru. Choć pozostał na tronie, nigdy nie odzyskał równowagi psychicznej, a stan jego zdrowia pogarszał się z dnia na dzień. Jego okrucieństwo skazało dynastię na wymarcie, bo chorowity i bezwolny młodszy syn Fiodor pozostał bezdzietny.

Powielanie starych błędów

Minęło ponad sto lat. Szesnastoletni car Piotr I z dynastii Romanowów poślubił nieatrakcyjną i trzy lata starszą Eudoksję Łopuchinę. Jedyny syn pary, Aleksy, różnił się od ojca temperamentem i poglądami.

Inspirację do napisania artykułu stanowił serial Polsat Viasat History pod tytułem "Imperium Carów: Rosja Romanowów". Emisja co czwartek o godzinie 21.00 począwszy od 11 sierpnia.

Inspirację do napisania artykułu stanowił serial Polsat Viasat History pod tytułem „Imperium Carów: Rosja Romanowów”. Emisja co czwartek o godzinie 21.00 począwszy od 11 sierpnia.

Urodził się w 1690 roku i przebywał z matką do czasu, gdy zamknięto ją w monasterze w Suzdalu. Car nie wykazywał zainteresowania synem. Chłopak chętnie czytał i władał kilkoma językami, ale nie lubił wojska i matematyki – dwóch pasji swego ojca.

Piotr pouczał Aleksego, że ma go naśladować i kochać to, co służy krajowi, bo jak nie, to przestanę uważać cię za swego syna. Będę prosił Boga, by ukarał cię na tym i tamtym świecie. Jak pisał do niego w liście:

Nie sądź, że są to próżne strachy i groźby, nie licz na to, że jesteś jedynakiem. (…) Wierz mi, wolałbym przekazać tron (…) w ręce jakiegoś cudzoziemca, byle cnotliwego, aniżeli zostawić go tobie, który się jego czynisz niegodnym.

Aleksy przez kilkanaście lat był jedynym dzieckiem Piotra. Ojciec jednak dbał, by nigdy nie poczuł się jak stuprocentowy następca tronu (źródło: domena publiczna).

Aleksy przez kilkanaście lat był jedynym dzieckiem Piotra. Ojciec jednak dbał, by nigdy nie poczuł się jak stuprocentowy następca tronu (źródło: domena publiczna).

Korona? Dziękuję, nie biorę

Aleksy był narzędziem w rękach reakcyjnego kleru. Największy wpływ na niego miał pop Jakub Ignatiew, który wpajał mu nienawiść do ojca. Drugi jego doradca, Aleksander Kikin, podjął nawet nieudaną próbę zabicia cara.

Piotr wiedział się, że syna otaczają niechętni mu ludzie. Wysłał go więc w 1709 roku do Saksonii, by odciąć od ich wpływów i ożenić z księżniczką niemiecką. Aleksy zgodził się, ale stale korespondował z Ignatiewem.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Komentarze (9)

  1. Maciej Odpowiedz

    A skąd ten Judasz? Zresztą ostatnimi latami Judasz, został w sekcie Gazety Wyborczej uznany za całkiem przyzwoitego człowieka.

  2. Hun Odpowiedz

    Iwan groźny nie był szaleńcem, stał się nim dopiero pod koniec swojego życia. Jego szaleństwo było skutkiem wieloletniego trucia rtęcią przez angielskich lekarzy. Wszystkie 4 jego żony zostały otrute. To samo tyczy się jego dzieci. Otrucia carskiej rodziny zostały potwierdzone przez badania ich szczątków w II połowie XX w. Groźny nie zabił swojego syna, w momencie jego śmierci przebywał 160 km. od niego. Falszywe wiadomości na temat synobójstwa zaczął rozprzestrzeniać jezuita. Za czas swoich rządów Iwan stracił ok. 4 000 ludzi, bandytów, sodomitów, ludzi którzy próbowali zaszkodzić Rosji. W tym samym czasie w europie odbywały sie rzezie w których ginęło po kilkadziesiąt tysięcy ludzi. Sami poszukajcie wiecej informacji na jego i innych carów temat. Nie wszystko jest takie proste jak niektórzy o tym mówią i chcieliby żeby tak było.

  3. クリストファー Odpowiedz

    @ Hun
    Tiia jeszcze niech napisze coś w stylu” Nowogród po haniebnym zaprzedaniu się królowi Rzeczpospolitej Zygmuntowi sam sobie wymierzył karę, Iwana IV tam nie było i nikogo z opriczniny”

    A co Piotr I zrobił z „starowiercami” gdy całkowicie podporządkowywał sobie Kościół Prawosławny ilu powymierało na wygnaniu lub potajemnie zostało zabitych w odległych monastyrach do których zostali wywiezieni, ale oczywiście to Rzeczpospolita była tą „nietolerancyjną zakałą Europy” po nie sprawiedliwym wyroku po tumulcie Toruńskim 1722, gdy skazano na śmierć kilku rajców miejskich wyznania protestanckiego.
    Ta sprawa wtedy była tak głośna na całą Europę nawet w Anglii potępiano Polskę, jakby zapominając co wyprawiał Cromwell kilkadziesiąt lat wcześniej w Irlandii.

    Obydwaj wymienieni carowie nie bez powodu nalezą do najbardziej krwawych satrapów którzy rządzili Rosją.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.