Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Epoka anatemy. Oto sześć najgorszych klątw średniowiecza!

Klątwa rzucona na Husa była jednym z nieprzyjemnych wydarzeń na jego drodze życia, zakończonej na płonącym stosie. Miniatura Wolfganga Saubera z 1536 roku (źródło: domena publiczna).Przekleństwo w wiekach średnich miało ogromną moc. By się przed nim uchronić, godzono się na wielkie upokorzenia. Nieważne, czy rzucali je chrześcijanie, muzułmanie czy poganie – każde traktowano śmiertelnie poważnie. Poznaj sześć klątw, które wpłynęły na losy Europy!

Choć pochodzą sprzed kilku wieków, skutki niektórych dostrzegano jeszcze w XX stuleciu! Tłumaczono nimi przebieg wojen, upadek państw, losy pojedynczych ludzi. Można zbyć je wzruszeniem ramion, ale gdy prześledzi się pewne sekwencje faktów, nawet najwięksi racjonaliści odczuwają pewien niepokój…

6. Węgierskie fatum

Dla wielu Węgrów fakt, że ich potężny niegdyś kraj uległ obcym mocarstwom, skarlał i stał się drugorzędnym państwem Europy Środkowo-Wschodniej, jest trudny do wyjaśnienia. Sprawa staje się jednak jasna jeśli uznać, że to wszystko wina klątwy Turana!

Jej historia sięga czasów króla Stefana I Świętego (969–1038). By zasłużyć na swój przydomek, władca bezwzględnie zwalczał pogan, kultywujących tradycje przyniesione przez Madziarów jeszcze z Azji. Chrześcijański król nie miał litości, nie cofał się przed użyciem brutalnej siły i tortur.

By zasłużyć na swój przydomek, Stefan I Święty bezwzględnie zwalczał pogan (źródło: domena publiczna).

By zasłużyć na swój przydomek, Stefan I Święty bezwzględnie zwalczał pogan (źródło: domena publiczna).

Wyznawcy dawnych bóstw z zemsty zwrócili się do szamana Turana (imię znamienne, bo odwołujące się do krainy w Azji). Ten zaś rzucił tysiącletnią klątwę na państwo Stefana. To dlatego od wieków prześladują Węgry wewnętrzne walki, dotykają je katastrofalne najazdy, a mieszkańcy są wiecznymi pesymistami. Tym też tłumaczono fakt, że w XX stuleciu Węgrzy znani byli jako „liderzy” w światowym rankingu samobójców.

Tak naprawdę nie ma żadnych historycznych dowodów na to, że w średniowieczu pogański szaman przeklął królestwo węgierskie. Można zatem wnioskować, że historia rzekomej klątwy jest nie tyle kluczem do zrozumienia trudnych dziejów państwa Madziarów, lecz mówi wiele o samych Węgrach, którzy postrzegają swój kraj przez pryzmat ciążącego nad nim fatum…

5. Groźba Tamerlana

Władca ten, zwany inaczej Timurem Chromym albo Timurem Kulawym, rządził w Azji Środkowej między 1370 a 1405 rokiem. W tym krótkim czasie stworzył potężne imperium, sięgające od północno-zachodnich Indii po wschodnią Turcję, od Jeziora Aralskiego po Ocean Indyjski. Po śmierci zwłoki wielkiego wodza złożono w mauzoleum w jego ukochanej Samarkandzie.

Spokój walecznego Tamerlana skończył się w czerwcu 1941 roku, gdy w miejscu jego pochówku pojawili się sowieccy naukowcy. W zapale badawczym postanowili otworzyć sarkofag. Miejscowi muzułmańscy duchowni chcieli ich powstrzymać. Opowiadali o klątwie: podobno otwarcie grobu miało w ciągu kilku dni sprowadzić katastrofę nie tylko na tych, którzy tego dokonali, ale wręcz na cały świat.

Timur Kulawy stworzył w Azji wielkie imperium. Na obrazie autorstwa Stanisława Chlebowskiego sułtan Bajazyt w niewoli u Tamerlana (źródło: domena publiczna).

Timur Kulawy stworzył w Azji wielkie imperium. Na obrazie autorstwa Stanisława Chlebowskiego sułtan Bajazyt w niewoli u Tamerlana (źródło: domena publiczna).

Gardzący przesądem i zabobonem sowieccy uczeni nie zważali na ostrzeżenia. Grobowiec Timura otwarto 20 czerwca. Dwa dni później Hitler z miażdżącą siłą zaatakował ZSRR. Można uznać to za przypadkowy zbieg okoliczności, ale faktem jest, że szala wojny przechyliła się na stronę sowiecką dopiero po powtórnym pogrzebie Tamerlana pod koniec 1942 roku!

4. Kara Husa

Jan Hus żył w czasach, w których Kościołem wstrząsały kolejne rozłamy, a wiernych szokowały i gorszyły rządy papieży i antypapieży. Szczególnie bulwersujący był kontrast pomiędzy wystawnym życiem kleru a nędzą prostych ludzi, trapionych głodem, wojną i zarazami. Widząc to wszystko, Hus domagał się reformy Kościoła.

Krytykował papiestwo za materializm i ambicje do panowania nad światem. Podkreślał, że jedynym źródłem doktryny chrześcijańskiej powinna się stać Biblia. Propagował głoszenie wiary w językach narodowych. Oczywiście szybko znalazł się na cenzurowanym.

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice’a Druona pod tytułem „Królowie przeklęci” (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Inspiracją do napisania artykułu był cykl powieściowy Maurice’a Druona pod tytułem „Królowie przeklęci” (Wydawnictwo Otwarte 2016).

Najpierw biskup praski potępił go i ekskomunikował – czyli  wyłączył ze wspólnoty wiernych (1410). Hus działał jednak dalej i zdobywał kolejnych sympatyków, więc w 1413 roku sam papież Jan XXIII obłożył go klątwą i nałożył interdykt (zakaz udzielania sakramentów) na miejsca jego pobytu, czyli Pragę i inne czeskie miasta.

Hus postanowił bronić swego punktu widzenia na soborze w Konstancji – miał mu to umożliwić list żelazny od cesarza. Na nic się zdał, bo Czech i tak został pojmany, osądzony i spalony na stosie 6 lipca 1415 roku. Jego zwolennicy niebawem sięgnęli po broń.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Artykuł porusza następujące tematy:

    Czas akcji:

    Miejsce akcji:

    Czy wiesz, że ...

    ...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

    ...w średniowiecznej Anglii używano niezwykłej metody, by dowieść swojej niewinności? Oskarżony musiał połknąć grudę złożoną z przaśnego, jęczmiennego wypieku oraz owczego sera wytworzonego w maju. Jeśli podczas mszy świętej zdołał pochłonąć całość, uznawano go za wolnego od zarzutów.

    ...święta Jadwiga śląska znalazła nietypowe zastosowanie dla wody, w której obmywały nogi mniszki? Mianowicie polewała nią swoją twarz i głowę, a w dodatku urządzała w niej kąpiel dla... swoich wnucząt!

    ...króla Polski Władysława Warneńczyka swatano z kobietami z trzech pokoleń jednej rodziny? Najpierw polski dwór starał się o rękę dwuletniej Anny Habsburżanki, potem Władysławowi zaproponowała małżeństwo jej babcia, czterdziestoparoletnia Barbara Cylejska. Wreszcie polskiemu władcy rajono trzydziestoletnią Elżbietę Luksemburską, matkę Anny i córkę Barbary.

    Komentarze (4)

    1. Anonim Odpowiedz

      „Najpierw biskup praski potępił go i ekskomunikował – czyli wyłączył ze wspólnoty wiernych (1410). Hus działał jednak dalej i zdobywał kolejnych sympatyków, więc w 1413 roku sam papież Jan XXIII obłożył go klątwą i nałożył interdykt (zakaz udzielania sakramentów) na miejsca jego pobytu”
      Czy w tekście nie powinno być napisane, że to ANTYPAPIEŻ Jan XXIII, bo imię Jana XXIII nosił Angelo Giuseppe Roncalli, 261 papież (XX w.)

      • Adam Odpowiedz

        Jan XXIII – Baldassare Cossa był jednym z ówczesnych „antypapieży”, ale Czechy uznawały go za legalnego Ojca Świętego (podobnie też Polska i wiele zachodnich państw). Dla nich był papieżem. W literaturze przedmiotu stosuje się wobec niego oba terminy. Oczywiście może to być czasem mylące i jest to bardzo nieszczęsny zbieg okoliczności dla Jana XXIII – Giuseppe Roncallego, który był bez porównania szlachetniejszą postacią… (Notabene są środowiska, dla których także Roncalli jest antypapieżem, ale to już całkiem inna historia!)

    2. mmoeglich Odpowiedz

      Dodaję coś lokalnego:
      Cystersi z klasztoru w Łeknie chadzali mostem do karczmy położonej na przeciwległym brzegu jeziora. Miejscowi mieszkańcy, nie mogąc znieść ucisku ze strony niemieckich zakonników i ich swawoli, postanowili podpalić klasztor. Doszło do tego nocą, gdy zakonnicy ucztowali w karczmie. Gdy rzucili się na ratunek, okazało się, że przęsła mostu są podpiłowane. Cystersi potopili się. Ostatni z nich rzucił na Łekno przekleństwo na 10 pokoleń – od tego czasu miejscowość podupadła. /legenda w skróconej wersji odnotowana już w XVI w. Wersja którą podaję jest do dziś w obiegu w okolicach Wągrowca/.

    Dodaj komentarz

    Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

    Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.