Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Anna Winkler

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, absolwentka filozofii i politologii. Interesuje się historią najnowszą i historią rewolucji, chętnie poznaje też dzieje kultur pozaeuropejskich. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego

Najnowsze publikacje:

Ten pierwszy nowoczesny konflikt o zasięgu światowym próbowano rozstrzygnąć za pomocą strategii z minionej epoki. Skutki były katastrofalne.

artykuł | 12.05.2018

Wybuch pierwszej wojny światowej. Największa pomyłka w historii wojen

W momencie jej wybuchu nikt nie brał pod uwagę, że wojna ta może trwać dłużej niż kilka miesięcy. Każda ze stron wierzyła w szybkie zwycięstwo. I niewiele myśląc, zaangażowała się w wieloletni, wyniszczający konflikt. Jak można było aż...

Badacz i odkrywca, który już za życia stał się legendą. Kim był Amundsen i jak zdobył biegun?

artykuł | 09.05.2018

Jeden z najsławniejszych odkrywców w historii świata. Jak udało mu się zdobyć najbardziej niedostępne miejsce na ziemi?

Na początku XX wieku era wielkich odkryć dobiegała końca. Na mapach widniało coraz mniej białych plam, a podróżnicy zdwajali wysiłki, by przed innymi dotrzeć w niezdobyte dotąd miejsca. Ostatni wyścig okazał się jednym z najbardziej niezwykłych. Tak jak...

Czy można być kolonialistą i ksenofobem, nawet o tym nie wiedząc?

artykuł | 01.05.2018

Używasz tych określeń? Jeżeli tak, to uważaj, bo mogą cię uznać za polskiego imperialistę

Czy można być kolonialistą i ksenofobem, nawet o tym nie wiedząc? Zdaniem niektórych, jak najbardziej. Wystarczy… poprawnie używać języka polskiego.

Kobiety, które trafiły do obozowych domów publicznych, dopiero po wielu latach zdecydowały się opowiedzieć swoją historię.

artykuł | 22.04.2018

Musiały oddawać swoje ciała w Buchenwaldzie i Auschwitz. Jak po wojnie traktowano kobiety, które pracowały w obozowych domach publicznych?

Były nagrodą i zachętą do pracy dla innych więźniów. Codziennie musiały przyjmować nawet po dziesięciu „klientów”. Gdy zachodziły w ciążę, zmuszano je do aborcji lub odbierano im dzieci. Te kobiety przeszły w obozach prawdziwe piekło. Ale do niedawna...

Gdy osięgnęła szczyt swojej potęgi, wdała się w serię wojen z Rzzymem, które zakończyły się zagładą miasta. Kartagina nie była jednak łatwym przeciwnikiem.

artykuł | 17.04.2018

To państwo mogło zastąpić rzymskie imperium. Poznaj 5 powodów, dla których do tego nie doszło

W trzecim stuleciu przed naszą erą wzrastający w siłę Rzym rozpoczął walkę na śmierć i życie o dominację w basenie Morza Śródziemnego. Konkurował z potęgą, która od wieków umacniała tam swoje wpływy i nie zamierzała łatwo się poddać....

Za początek imperialnej epoki Songhaju uznaje się rządy króla Sonniego Alego, który dzięki swoim podbojom nie tylko rozbudował swoje państwo, ale i zyskał autorytet w całej Afryce.

artykuł | 14.04.2018

Prymitywizm i brak cywilizacji? To czarne imperium zawstydziłoby niejedno europejskie królestwo

Europejczycy długo wierzyli, że „nigdy nie było cywilizowanego narodu o innej skórze niż biała”. I nie mogli bardziej się pomylić. Historia Afryki zna imperia, które nie ustępowały wielkim europejskim królestwom. A jedno z nich było prawdziwą światową potęgą.

Nazistom nie wystarczała niewolnicza praca więźniów obozów. Szukali dodatkowych możliwości zarobku. Na zdjęciu więźniowie obozu Wöbbelin tuż po wyzwoleniu.

artykuł | 03.04.2018

Najbardziej ohydne nazistowskie metody zarabiania na Holokauście

„Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej” od początku miało dla nazistów wyraźny wymiar ekonomiczny. Przed Zagładą planowano do cna wykorzystać tkwiący w eksterminowanym narodzie potencjał. Ale darmowa, niewolnicza praca była tylko jednym ze sposobów bezwzględnego bogacenia się na Holokauście.

Co sprawilo, że Hemingway zgodził się zostać sowieckim szpiegiem?

artykuł | 23.03.2018

Stary człowiek i… Stalin. Czy wiedziałeś, że słynny Hemingway był agentem NKWD?

„Przed wyjazdem do Chin został zwerbowany do naszej pracy z pobudek ideologicznych”. Ta notatka na temat Hemingwaya pochodzi z poświęconej pisarzowi tajnej teczki NKWD. Dlaczego amerykański noblista zgodził się zostać sowieckim agentem i jak rozwinęła się jego współpraca...

Naziści rozwinęli prawdziwą obsesję na punkcie rasowej czystości. Z biegiem lat przybierała ona na sile.

ciekawostka | 01.03.2018

Nazistowska arytmetyka. Ile procent krwi żydowskiej wystarczyło, aby zostać uznanym za Żyda w III Rzeszy?

Żydzi pełni, mieszańcy I i II stopnia. Tak dygnitarze Trzeciej Rzeszy bezlitośnie klasyfikowali ludzkie istnienia. Karą za posiadanie żydowskiej krwi miała być śmierć. Czy jednak te precyzyjne wyliczenia dopuszczały wyjątki? 

Winston Churchill na zdjęciu wykonanym w 1895 roku.

artykuł | 21.02.2018

Chodzące skrzyżowanie Rambo i Indiany Jonesa. Trudno uwierzyć kim w młodości był ten z pozoru nudny polityk

Korespondent wojenny, gotowy ryzykować życie za pięć funtów. Żołnierz, żałujący, że tak mało toczy się wojen i chwalący się każdym położonym trupem. Ofiara porwania, która wręcz cieszyła się, że wpadła w ręce wroga. A na koniec: jeden z...

Janina Lewandowska była jedyną kobietą, która z grupą polskich oficerów trafiła do obozu w Kozielsku.

artykuł | 05.02.2018

Kim była jedyna kobieta, która zginęła w Katyniu?

Wzmianki o niej pojawiają się w zapiskach i wspomnieniach współwięźniów z Kozielska. Przebywała tam od grudnia 1939 roku i podzieliła los tysięcy innych ofiar zbrodni katyńskiej. Jak trafiła do obozu dla oficerów, nie mając nawet wojskowego stopnia? Dlaczego...

Ludwik XIV na portrecie Charlesa le Bruna.

artykuł | 25.01.2018

Tego króla znają wszyscy. Ale dlaczego wychwalające go podręczniki milczą o ohydnych zbrodniach, którymi skrwawił sobie ręce?

Bezwzględne bombardowania miast, bez zważania na los cywilów. Wysyłanie wojsk, by zarzynały jego własnych poddanych. Nieludzkie kary dla tych, którzy ośmieli się inaczej wierzyć w Boga. Ten monarcha nie cofał się przed niczym. To dlatego zdobył sobie przydomek,...

ciekawostka | 19.01.2018

Czy starożytni Rzymianie dopłynęli do Ameryki? To byłby najdziwniejszy dowód, o jakim słyszeliście

Czy freski w Pompejach i skarby faraonów mogą mieć jakikolwiek związek z zamorskimi podróżami? A jednak! Pewien znajdujący się na nich element sugeruje, że być może nadszedł czas napisać podręczniki na nowo. A przynajmniej tak twierdzi jeden polski...

Niejedna Pierwsza Dama miała ogromny wpływ na swojego męża. Ta kobieta, gdy mąż leżał złożony chorobą, podejmowała samodzielnie najważniejsze decyzje w państwie.

artykuł | 03.01.2018

Pierwsza kobieta, która rządziła Stanami Zjednoczonymi. Władza była w jej rękach, a ty nigdy o niej nie słyszałeś

Wojna już się skończyła, ale w Białym Domu tylko pozornie zapanował spokój. Schorowany i częściowo sparaliżowany prezydent nie był w stanie podejmować nawet najprostszych decyzji. Bezkrólewie skrzętnie tuszowano. Tak jak fakt, że przez szereg tygodni państwem rządziła Pierwsza...

artykuł | 22.11.2017

Ta kobieta stworzyła największego artystę XX wieku. Wstyd nie znać jej sylwetki

Zanim ją poznał, spędzał czas, wyobrażając sobie uwalane ekskrementami sowy na głowach swoich rozmówców. Stała się jego kochanką, muzą, recenzentką i menedżerką. Ale kierowała nią nie tylko miłość do sztuki. Budując jego legendę, zabiegała też o własną. Skutecznie?

Współpraca ze służbami bezpieczeństwa była wstydliwą tajemnicą części obywateli peerelu. Jak dużej?

artykuł | 28.10.2017

Ilu Polaków współpracowało z bezpieką?

To dzięki ich donosom decydowano kto jest „wrogiem ludu”, kto już powinien siedzieć za kratami, a kto – stracić jakiekolwiek szanse na karierę. Oddech Tajnych Współpracowników obywatele mieli czuć na karku bezustannie. Ale czy rzeczywiście agenci byli wszechobecni?

W Afganistanie kobiety w miejscach publicznych muszą zakładać burki.

artykuł | 11.05.2017

Ojczyzna pogardy. Kiedy kobiety w Afganistanie przegrały walkę o swoją godność?

Pół wieku temu miały prawo głosu. Trzydzieści lat wcześniej trzęsły miejscową polityką. Dlaczego więc straciły elementarne prawa? I czy naprawdę wszystkiemu winni są talibowie?

O Maryjczykach mówi się, że są ostatnimi "autentycznymi" poganami w Europie. Co nie znaczy, że w Europie poganie są na wymarciu... Ilustracja przedstawia maryjski symbol religijny (źródło: domena publiczna).

artykuł | 24.03.2017

Ostatni poganie Europy. W tej krainie wyznawcy tradycyjnych kultów przetrwali tysiąclecia, aż do dzisiaj

Rodzimowierstwo przeżywa bezprecedensowy renesans. Niewiele jest jednak miejsc, w których wiara przodków przetrwała. A nie tylko – została po czasie, w wątpliwy zresztą sposób, zrekonstruowana. Zdaniem wielu specjalistów ta społeczność to ostatni taki przykład.

Egzekucja Ludwika XVI na na rysunku Georga Heinricha Sievekinga (źródło: domena publiczna). Ile takich egzekucji naprawdę przeprowadzono w czasie rewolucji?

artykuł | 16.03.2017

Ile osób naprawdę zgilotynowano w czasie rewolucji francuskiej?

Wolność, równość, braterstwo… i gilotyna. Nowoczesna maszyna do dekapitacji początkowo była symbolem postępu. Szybko zamieniła się w narzędzie terroru, równie bezwzględnie ścinające głowy królewskie, co mieszczańskie. Aż w końcu zwróciła się przeciw dzieciom rewolucji. Ile dokładnie osób padło...

W Europie i Ameryce duże kontrowersje budzi temat obowiązkowych nakryć głowy. Wśród samych Iranek zdania na temat czadoru - tradycyjnego irańskiego stroju - są podzielone. Jedne odbierają go jako niepotrzebne ograniczenie, inne - postrzegają jako cenny element tradycji (zdj. Zoom Zoom from Beijing, lic. CC BY-SA 2.0).

artykuł | 20.02.2017

Dlaczego kobiety w Iranie są traktowane jak niewolnice?

Za cudzołóstwo mogą zostać ukamienowane. Jeśli zostaną zgwałcone, karane są na równi z napastnikiem. Do niedawna nie miały równych mężczyznom praw rozwodowych ani prawa do opieki nad dziećmi. Potrzebowały pozwolenia męża na to, żeby wyjechać z kraju. Kobiety...

historia obrazkowa | 09.02.2017

Najprzystojniejsi chłopcy z Armii Krajowej

Młodzi, zdolni i… szalenie przystojni. Marzyli o tym, by zostać wielkimi poetami, pisarzami, nauczycielami. Kiedy wybuchła wojna, bez wahania ruszyli bronić ojczyzny. Walczyli w Polsce i poza jej granicami. I zbyt wielu nie doczekało czasów pokoju.

Milicjanci do dzisiaj pojawiają się na ulicach... z okazji rekonstrukcji wydarzeń historycznych. Na zdjęciu rekonstrukcja wprowadzenia stanu wojennego (fot. Silar, lic. CC BY-SA 3.0).

artykuł | 02.02.2017

07 się nie zgłasza. Jak bardzo nieudolna była Milicja Obywatelska?

Ach, któż to, ach któż to tak o mnie dba? Milicja, milicja! – śpiewał Jacek Zwoźniak. Milicjanci, często bardziej zainteresowani poszukiwaniem „elementów kapitalistyczno-spekulanckich” niż pospolitych przestępców, już w PRL-u byli obiektem żartów. I właściwie trudno się dziwić.

Aresztowanie Robespierre'a (tu przedstawione na obrazie J.-J.-F. Tassaerta) było zaskoczeniem dla wszystkich. Jeszcze dzień wcześniej ten najbardziej rozpoznawalny przywódca rewolucji francuskiej sam planował czystki (źródło: domena publiczna).

artykuł | 01.02.2017

Ta plotka obaliła dyktatora. Ludzie naprawdę w nią uwierzyli?

Cieszył się opinią nieprzekupnego. O jego prawości krążyły legendy. Ten budowany całe życie wizerunek runął… w zaledwie 24 godziny. Co wystarczyło powiedzieć, żeby tak szybko strącić kogoś ze szczytów władzy i wysłać na gilotynę?

Niektórzy, tak jak przedstawieni na ilustracji Maria Skłodowska-Curie i Piotr Curie, dla nauki są gotowi poświęcić nie tylko czas i pieniądze, ale także własne zdrowie (źródło: domena publiczna).

artykuł | 12.01.2017

Naukowcy-masochiści. Geniusze, którzy śmiertelnie niebezpieczne eksperymenty przeprowadzali… na samych sobie!

Szpikulec wbity w oko, wielokrotne transfuzje krwi, skóra poparzona aż do mięsa… Wybitni naukowcy zrobią wszystko, by dowiedzieć się czegoś nowego. Bo kto mówił, że bycie uczonym to bezpieczna kariera?

Więźniowie w obozach koncentracyjnych byli poddawani niewyobrażalnym torturom. Czasem tylko po to, by strażnicy mogli się... zabawić ich kosztem. Na zdjęciu znajduje się rzeźba artysty Gouwenaara, będąca hołdem dla ofiar Auschwitz. (źródło: domena publiczna).

artykuł | 01.01.2017

Humor krematoryjny. Z czego żartowali więźniowie Auschwitz?

Sterta ślimaków sprzedana zbajerowanemu zarządcy kantyny. Trup podrzucony do łóżka masowemu mordercy. Śmiech. Ale tylko i wyłącznie śmiech przez łzy.