promo do 70

Dom rozpusty i obiekt westchnień? 6 rzeczy, których nie wiecie o Pałacu Kultury i Nauki

Autor: | 13 lipca 2015 | 36,048 odsłon

Bierut i Stalin z Pałacem Kultury i Nauki w tle (fragment plakatu propagandowego z czasów PRL-u).Podobno miał stać tak długo, jak będzie trwać „wiara w człowieka” i „przyjaźń radziecka”. Związek Radziecki upadł, przyjaźni do komunistów raczej nam brakuje, w ludzi wierzymy coraz mniej, a Pałac? Jak stał, tak stoi. W jego 60. urodziny przedstawiamy sześć najciekawszych faktów związanych z „darem” Stalina.

1. Pałac Kultury i Nauki przed wojną?

Marzec 1936 roku. Otwarcie wystawy „Warszawa przyszłości” w Muzeum Narodowym. Prezydenci Stefan Starzyński i Ignacy Mościcki pochylają się nad makietą miasta, na której widoczny jest miniaturowy, przypominający kształtem rakietę kosmiczną budynek. Jest łudząco podobny do Pałacu Kultury i Nauki, ale przecież nikt jeszcze nawet o nim nie śni. Jak to możliwe?

Kartonowa rakieta na makiecie to „Wieża Niepodległości” projektu Juliusza Nagórskiego, słynnego współtwórcy hotelu Polonia. Strzelisty budynek miał stanąć przy Rondzie Waszyngtona na Saskiej Kępie, królując nad Warszawą i przypominając o potędze Polski po odzyskaniu niepodległości.

Prezydent Stefan Starzyński wskazuje na projekt budynku Juliusza Nagórskiego, który miał górować nad Warszawą. Jakieś skojarzenia? (źródło: domena publiczna)

Prezydent Stefan Starzyński wskazuje na projekt budynku Juliusza Nagórskiego, który miał górować nad Warszawą. Jakieś skojarzenia? (źródło: domena publiczna)

Niestety, realizacja tych planów nigdy nie wyszła poza szkice na desce kreślarskiej. A szkoda, bo być może mielibyśmy dwa podobne pałace.

2. Krakowskie inspiracje

Z założenia Stalina Pałac Kultury i Nauki miał przypominać Moskiewski Uniwersytet Techniczny. Nad ostatecznym kształtem i wysokością budynku przez długi czas debatował jednak zespół polskich i radzieckich architektów.

Artykuł powstał m.in. w oparciu o książkę Beaty Chomątowskiej "Pałac. Biografia intymna" (SIW Znak 2015).

Artykuł powstał m.in. w oparciu o książkę Beaty Chomątowskiej „Pałac. Biografia intymna” (SIW Znak 2015).

Głównodowodzący Lew Rudniew upierał się nad nadaniem budynkowi polskiego charakteru, Rosjanie wyruszyli więc w krajoznawczą wycieczkę po Polsce. Radziecki zespół odwiedził m.in. Kraków, Toruń, Kazimierz nad Wisłą, Zamość oraz Chełmno.

Samego Rudniewa urzekł ponoć niezrealizowany w stolicy projekt Świątyni Opatrzności Bożej, przez co pierwsze szkice budynku przypominały bardziej kościół niż pałac. Projekt nie przeszedł, następne też nie budziły entuzjazmu. Jak pisze Beata Chomątowska w książce „Pałac. Biografia intymna”, warszawskich architektów niepokoiło w działaniach radzieckich kolegów, że:

zbyt wiele narodowych elementów zdobiących Pałac jest wzorowanych na architekturze Krakowa, jakby radzieccy twórcy znajdowali się głównie pod jego wpływem.

Projekt ostatecznie uproszczono, ale renesansowe attyki inspirowane Sukiennicami i kasetony rodem z Wawelu pozostały.

Krakowskie Sukiennice na obrazie A. Gryglewskiego z 1869 r. Budynek był jedną z inspiracji dla twórców warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki (źródło: domena publiczna).

Krakowskie Sukiennice na obrazie A. Gryglewskiego z 1869 r. Budynek był jedną z inspiracji dla twórców warszawskiego Pałacu Kultury i Nauki (źródło: domena publiczna).

3. Drogi Pałacu…

„Pekin” od samego początku wywoływał w ludziach skrajne emocje. Podobny do rakiety, budził strach i estetyczny niesmak. Nic jednak nie zdziwiło pracowników Pałacu tak, jak listy adresowane bezpośrednio do budynku.

Pisma, zaczynające się od słów Kochany Pałacu lub Pozdrawiam Załogę Pałacu i Obywatela Dyrektora, zawierały różnorakie treści. Od pochwał samego budynku po prośby o zatrudnienie, oferty sprzedaży antyków czy skargi na sąsiadów:

Pomóż mnie, bo sąsiad zajął mnie miedzę, a jakem się to on i jego stara sypali mnie sól i cukier do cementu. Ni mam pieniędzy na sąd ani nie wiem jak się prowoczyć. A wszystko bez to co moje owce wyżarli mu trochę trawy z ogroda. Pomożcie mi i ustatkujcie Walentego.

Pałac stał się zatem czymś więcej niż symbolem komunistycznej władzy – dla wielu obywateli był siedzibą Partii i jej emanacją.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Ewelina OlaszekEwelina Olaszek - Historyczka, ukończyła Uniwersytet Jagielloński. Edukatorka Fundacji Mifgash z Krakowa. Interesuje się wpływem historii na szeroko rozumianą popkulturę. Pracuje w Wydawnictwie Znak Horyzont.

Okupacja
Komentarze do artykułu (7)
  1. Wybrane komentarze do artykułu z serwisu wykop.pl, które mogą Was zaciekawić
    //www.wykop.pl/link/2652731/dom-rozpusty-i-obiekt-westchnien-6-rzeczy-ktorych-nie-wiecie-o-palacu/

    oficer-prowadzacy:
    Nie rozumiem ludzi, którzy domagają się wyburzenia Pałacu Kultury.
    PKiN, mimo że wybudowany w czasach stalinizmu, do złudzenia przypomina amerykańskie wieżowce.
    Czajna_Seczen:
    @oficer-prowadzacy: Zazwyczaj zwolennicy wyburzenia (nie należę do nich) używają raczej do argumentów dotyczących historii i symboliki Pałacu, który przypomina im o radzieckiej dominacji nad Polską. Ale Pałac to także problem urbanistyczny – polecam filmik w powiązanych.
    fledgeling:
    @Czajna_Seczen: Pałac to nie jest problem urbanistyczny, problemem jest głupota władz miasta, które nie otworzą centrum dla ludzi
    chociaż teraz niby się zmienia bo są jakieś tam niby leżaki i stół, ale jako centralny punkt miasta to powinno być miejsce gdzie wszyscy się spotykają (i de facto po części tak jest – pod Rotundą czekają na siebie każdego wieczora setki osób – które powinny móc usiąść kawałek dalej – pod pałacem)
    Danny10:
    @oficer-prowadzacy: dla mnie to on powinien jedynie zostać wyczyszczony, żeby powrócił do bieli, a nie taki brudas jak teraz.
    yourboss:
    @Danny10: Nawet nie tak dawno to rozważano, niestety koszty są porównywalne do budowy nowego mostu :)

  2. Garść komentarzy do artykułu z naszego facebookowego profilu
    //www.facebook.com/ciekawostkihistoryczne/posts/1113022622059729

    Błażej B.:
    Ja nieraz spotykam się z komentarzami, że PKiN trzeba zburzyć, bo to komuna itd. Jak dla mnie swój urok ma, więc po co go ruszać, choćby go i Hitler zbudował.

    Marek Z.:
    niech sobie stoi na pamiątkę głupoty polskich komunistów i aliantów, którzy kosztem polski, dali d*py, stalinowi…..
    Dagmara B.:
    ależ głeboka myśl bije z tego komentarza :)))

    Aleksander W.:
    Antoni Słonimski powiedział o Pałacu: „Małe, ale gustowne”

    Krzysztof B.:
    Przy jego budowie zginelo wiele ludzi,i sa zalani w fundamentach i scianach,taka przykra ciekawostka tej konstrukcji

  3. Ten pałac zabił połowę centrum Warszawy, podzielił na część popularną i na zapuszczoną, najlepszym przykładem są ulice Chmielna i Złota. Nie tylko gryzące w oczy zewnętrzne bizantyjskie buractwo bijące z formy jest w tym przypadku problemem. W środku jest jeszcze gorzej, smutny marmur, ciasnota, kolejki do niewydolnych wind i brak wentylacji skutkujący odorem gotowanej kapusty z lokalnego baru, jednym słowem – Moskwa.

  4. PKiN ma 44 piętra. Windy z parteru jeżdżą na piętro 33. Potem jest winda z przyciskami oznaczonymi od 33 do 43 czyli 11 pięter. Potem jeszcze schodami na kolejne piętro i jesteśmy na 44 piętrze pod sama iglicą. Byłem osobiście.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

polki-4
w czasie rzezi wołyńskiej ukraińscy mężowie zabijali swoje polskie żony? Do tych zbrodni popychała ich ideologia nacjonalistyczna.

rosyjskie-sieroty
Finowie mieli własne obozy koncentracyjne? Za ich drutami zamęczali i swoich własnych współobywateli i jeńców radzieckich w czasie drugiej wojny światowej.

piegi
dawniej piegi uważano za paskudny defekt urody? Panie walczyły z nimi z gorliwością godną lepszej sprawy!