Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Pierwsze spotkanie Wielkiej Trójki. Co ustalono podczas konferencji w Teheranie?

Wielka Trójka w Teheranie

fot.National Museum of the U.S. Navy – Lot 11597-3/domena publiczna Wielka Trójka w Teheranie

Na przełomie listopada i grudnia 1943 roku w Teheranie spotkali się trzej ludzie, którzy mieli zdecydować o dalszych losach świata. O czym rozmawiali Roosevelt, Churchill i Stalin? I co ustalili?

Konferencja w Teheranie, trwająca od 28 listopada do 1 grudnia 1943 roku, była pierwszą z trzech, na których zebrała się tzw. Wielka Trójka: premier Wielkiej Brytanii Winston Churchill, prezydent USA Franklin Delano Roosevelt i przywódca ZSRR Józef Stalin (dwa pozostałe spotkania na szczycie odbyły się Jałcie i Poczdamie).

Pomysłodawcami tego „zjazdu” byli Anglik i Amerykanin. Liderom towarzyszyli ministrowie spraw zagranicznych, doradcy, dyplomaci. Trzej politycy mieli omówić m.in. kwestię otworzenia drugiego frontu we Francji w maju 1944 roku (kryptonim operacji – „Overlord”); rozmawiali też o powojennym kształcie Europy (w tym przebiegu granic Polski) i podziale stref wpływów, wypowiedzeniu wojny Japonii po zwycięstwie nad hitlerowskimi Niemcami, a także wejściu do ZSRR republik nadbałtyckich.

Czytaj też: Winston Churchill – towarzysz Stalina? 

Koalicja antyhitlerowska obraduje

Trzej przywódcy przybyli do stolicy Iranu 28 listopada i zamieszkali w swoich ambasadach. Tego samego dnia Churchill i Roosevelt otrzymali od Stalina zaproszenie do „przeprowadzki” do siebie. Dlaczego? Niemcy – jak raportowali agenci radzieckiego wywiadu – mieli planować zamachy na członków Wielkiej Trójki. Stalin uznał, że ufortyfikowany budynek Sowietów zdoła uchronić polityków przed atakami. Z propozycji gościny skorzystał jednak tylko amerykański prezydent.

ZSRR, dźwigający główny ciężar prowadzenia wojny, miał mocną kartę przetargową. To sprawiło, że jego sojusznicy zaakceptowali aneksję Litwy, Łotwy oraz Estonii w 1940 roku. Roosevelt napomknął jedynie coś o plebiscycie, który należałoby przeprowadzić wśród obywateli republik nadbałtyckich, ale na koniec dodał: „Nie mam żadnych wątpliwości, że mieszkańcy tych trzech państw będą głosować za wejściem do Związku Radzieckiego […]”.

W Teheranie ustalono m.in. przebieg powojennej granicy Polski na wschodzie

fot.National Museum of the U.S. Navy – Lot 11597-7/domena publiczna W Teheranie ustalono m.in. przebieg powojennej granicy Polski na wschodzie

Ustalono, że w ramach reparacji Rosjanie otrzymają część Prusów Wschodnich. Uzgodniona została też powojenna wschodnia granica Polski – miała ona przebiegać zgodnie z linią Curzona, co oznaczało, że ZSRR wchłonie zaanektowane we wrześniu 1939 roku ziemie białoruskie i ukraińskie (co ciekawe, Churchill nakreślił ową linię na mapie przy użyciu… zapałki). Na prośbę Roosevelta ustalenia w sprawie naszej ojczyzny miały być utrzymywane w tajemnicy aż do kolejnych wyborów prezydenckich w USA.

Stalin usiłował nakłonić koalicjantów do jak najszybszego otwarcia drugiego frontu, lecz w pewnym momencie negocjacje znalazły się w impasie (Brytyjczycy i Amerykanie kierowali się bowiem w tej sprawie… fazami Księżyca). Wówczas zdenerwowany przywódca ZSRR wstał i ostro powiedział do Woroszyłowa i Mołotowa: „Mamy za dużo problemów w domu, by marnować czas tutaj. Jak widać, nasze spotkanie nie ma sensu”.

Zachowanie radzieckiego wodza zadziałało na sojuszników niczym kubeł zimnej wody. Zachodni partnerzy zgodzili się rozpocząć operację „Overlord” w maju 1944 roku (ostatecznie datę przesunięto na czerwiec). Strony zobowiązały się też do niezawierania separatystycznego pokoju z Niemcami aż do ostatecznego zwycięstwa ze wspólnym wrogiem.

Dyskutowano także o powojennym kształcie Niemiec. Amerykański prezydent zasugerował podział tego państwa na 5 mniejszych (ta propozycja nigdy nie została przyjęta). Ponadto omawiano utworzenie Organizacji Narodów Zjednoczonych mającej powstać po zwycięstwie nad Hitlerem.

Bibliografia:

  • Churchill, Winston Spencer. Closing the Ring. Boston: Mariner Books, 1986.

Czy wiesz, że ...

...związek z żydowską dziewczyną miał nawet jeden z najbardziej zaufanych ludzi Hitlera  – Joseph Goebbels?  Antysemickie poglądy nie przeszkadzały mu w regularnym spotykaniu się z młodą Żydówką o imieniu Else. I to w czasie, gdy zaczął aktywnie działać w partii nazistowskiej!

...pośród polskich oficerów zamordowanych w Katyniu była jedna kobieta? Janina Lewandowska zginęła chociaż nie miała stopnia oficerskiego.

...Elżbieta Zawacka była jedyną kobietą wśród cichociemnych awansowaną na stopień generała brygady? Jako łączniczka podróżowała po Europie, przenosząc meldunki i informacje. Wielokrotnie przekraczała granicę Rzeszy, zawsze szczęśliwie wracając do kraju, czasami w brawurowy sposób.

...w armii Adolfa Hitlera służyć mogło nawet 500 tysięcy Polaków – czyli więcej niż w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie i w armii polskiej w ZSRR? Najwięcej z nich wcielono ze Śląska i z Pomorza.

Komentarze (2)

  1. Anonim Odpowiedz

    Jak to nad czym dyskutowali Churchill ,Roosevelt i Stalin w Techeranie 1943 ? Przyklepali podział Europy na strefy wpływów Rosji i USA ,bo Niemcy poprzedni sojusznicy Rosji z która podzielili Europę ,wypadli z gry. Rosja dostała ekstra ,Rumunię ,Węgry ,Bułgarię ,Czechoslowacje ,Jugoslawie i całą Polskę przesuniętą na zachód ,oraz Finlandię i Albanie.

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.