Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Marcin Moneta

Marcin Moneta

Absolwent filologii polskiej i kulturoznawstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Dziennikarz, publicysta, redaktor TVP3 Wrocław. Od lat współpracuje z czasopismami popularnonaukowymi, historycznymi i kryminalnymi. Publikował teksty m.in. w magazynach "Świat Wiedzy", "Focus Historia", "Wiedza i Życie", "Detektyw" i "Śledztwo".

Najnowsze publikacje:

Ponad 5 tysięcy lat temu w dolinie Indusu wyrastały niezwykłe miasta.

Starożytność | 21.06.2021

Mohendżo Daro – cudowne miasto starożytności

Ponad 5 tysięcy lat temu w dolinie Indusu wyrastały niezwykłe miasta. Ludzie, którzy je tworzyli, wytyczali równe ulice. Domy miały dostęp do kanalizacji i świeżej wody – dzięki systemowi potężnych basenów nigdy jej nie brakowało. Naukowcy do dziś...

To jedna z najbardziej kompromitujących kart wojny obronnej 1939 roku. Już w pierwszych dniach września dowódca okrętu podwodnego ORP Orzeł oznajmił, że z powodu nagłej choroby potrzebuje opieki lekarskiej.

Druga wojna światowa | 15.06.2021

Tchórzliwy jak Orzeł. Wstydliwa historia polskiego okrętu podwodnego we wrześniu 1939 roku

To jedna z najbardziej kompromitujących kart wojny obronnej 1939 roku. Już w pierwszych dniach września dowódca okrętu podwodnego ORP Orzeł oznajmił, że z powodu nagłej choroby potrzebuje opieki lekarskiej. Zamiast do walki z Niemcami, ruszył do estońskiego Tallina....

Urodziwe słowiańskie kobiety i silni słowiańscy mężczyźni stanowili najbardziej „chodliwy” towar wczesnego średniowiecza.

Średniowiecze | 03.06.2021

Nałożnice, wojowie i kastraci. Słowiańscy niewolnicy w krajach arabskich

Urodziwe słowiańskie kobiety i silni słowiańscy mężczyźni stanowili najbardziej „chodliwy” towar wczesnego średniowiecza. Dla nich opłacało się pokonać tysiące kilometrów. Po niewolników przybywali w naszą część świata żydowscy i arabscy kupcy z krajów Bliskiego Wschodu, Półwyspu Iberyjskiego oraz...

XIX wiek | 30.05.2021

Erebus i Terror – obłęd i kanibalizm zdobywców Arktyki

To miała być wyprawa, która potwierdzi dominację Brytyjczyków na oceanach. Arktyczną ekspedycję statków Erebus i Terror śledzono z zapartym tchem. Okazało się jednak, że happy endu nie będzie. Dwa statki z ponad setką marynarzy przepadły w lodach Arktyki....

Prawdziwi „Tarzani”, odnalezieni do tej pory w dżungli, nie byli dziećmi bogatych rodziców z Europy, a czarnoskórymi sierotami. Ich historie nie stanowią metafory ewolucjonizmu. Opowiadają raczej o ludzkich tragediach...

Zimna wojna | 15.05.2021

Dzikie dzieci wśród małp, czyli historie prawdziwych „Tarzanów”

W 1912 roku za sprawą pisarza Edgara Rice’a Burroughsa świat dowiedział się o Tarzanie – synu brytyjskich arystokratów wychowanym w stadzie małp. Poruszał się i skakał wśród drzew, był niezwykle sprawny i silny. W końcu odkrył swe człowieczeństwo,...

Zimna wojna | 13.05.2021

Emilcin: hipnoza i fałszywi kosmici. Czy w „polskim Roswell” doszło do oszustwa?

43 lata temu rolnik z Emilcina niedaleko Opola Lubelskiego napotkał przybyszów nie z tego świata. Emilcin to miejsce najsłynniejszego w Polsce bliskiego spotkania trzeciego stopnia z przedstawicielami cywilizacji pozaziemskiej. Ale czy wszystko to wydarzyło się naprawdę? Według jednego...

A może Bursztynowej Komnaty już dawno nie ma? Są świadkowie, którzy twierdzą, że nie przetrwała wojennej zawieruchy...

Druga wojna światowa | 06.05.2021

Bursztynowa Komnata, czyli Złoty Graal naszych czasów. Czy skarb już dawno nie istnieje?

To jeden z najbardziej poszukiwanych artefaktów na świecie. Ostatnim „pewnym” miejscem przechowywania skarbu był zamek w Królewcu. Pod koniec wojny Niemcy wywieźli go i gdzieś ukryli. W samej Polsce przetrząśnięto ponad 20 miejsc, w których rzekomo się znajdował....

Żołnierze 5 Wileńskiej Brygady AK

Zimna wojna | 01.05.2021

Zupy z pasty do zębów i wszy pod pachami – tak żyli Żołnierze Wyklęci

„Oświęcim to była igraszka” – mówił o więzieniu komunistycznym Witold Pilecki. Rotmistrz, podobnie do tysięcy skatowanych i zamordowanych przez Sowietów, na własnej skórze poznał terror i okrucieństwo nowego okupanta. Tuż po wojnie podziemie niepodległościowe w Polsce znalazło się...

Średniowiecze | 26.04.2021

Czy legendarny król Krak istniał naprawdę?

Stworzył potężne państwo, założył Kraków, walczył z Rzymem i z Gallami, a jego synowie pokonali groźnego smoka. To tylko niektóre dokonania króla Kraka, nazwanego przez kronikarza Wincentego Kadłubka „Grakchusem”. Biskup Wincenty pozostawił po sobie barwną opowieść o legendarnym...

Gestapo na ślubie – największa „wsypa” Armii Krajowej (zdj. poglądowe).

Druga wojna światowa | 24.04.2021

Gestapo na ślubie – największa „wsypa” Armii Krajowej. Kto zdradził żołnierzy podziemia?

Ten błąd wstrząsnął Polskim Państwem Podziemnym. 5 czerwca 1943 roku w samo południe kilkudziesięciu żołnierzy doborowej KOSY – oddziału AK do zadań specjalnych – wybrało się na ślub kolegi do kościoła św. Aleksandra w centrum Warszawy. Dla Niemców...

Zimna wojna | 08.04.2021

Atomowa Polska Ludowa – PRL przechowywała głowice jądrowe do ataku na NATO

Przez kilkadziesiąt lat na terenie Polski znajdowało się nawet 300 głowic nuklearnych, które miały być użyte w razie ewentualnego konfliktu bloku sowieckiego z Zachodem. Polscy piloci nawet trenowali zrzucanie atomówek. O magazynach śmiercionośnej broni wiedziała tylko garstka najwyższych...

W starożytności i średniowieczu nazwy Wenedowie (Wenedzi, Wenetowie, Wendowie) powszechnie używano jako ogólnego określenia Słowian.

Starożytność | 07.04.2021

Kim byli starożytni Wenedowie, którzy żyli nad Wisłą? Czy chodzi o Słowian? 

Mieszkali nad Wisłą i Odrą już w początkach naszej ery. Wspominali o nich rzymscy pisarze z I i II wieku – Pliniusz Starszy, Tacyt, Ptolemeusz Klaudiusz. Pisali, że nad Wisłą zamieszkuje liczny lud, który nazywa się Wenedowie. Jakie...

Jak to możliwe że niepiśmienna dziewczyna z głębokiej prowincji stanęła przed obliczem samego władcy i okazała się na tyle przekonująca, iż pozwolono jej dowodzić francuskimi rycerzami?

Średniowiecze | 17.03.2021

Joanna d’Arc – prawdziwa historia Dziewicy Orleańskiej

Jak to możliwe, że niepiśmienna dziewczyna z głębokiej prowincji stanęła przed obliczem samego władcy i okazała się na tyle przekonująca, iż pozwolono jej dowodzić francuskimi rycerzami? Joanna d’Arc twierdziła, że robiła to z rozkazu Boga. Choć poprowadziła Francję...

Za sprawą polskich zamachowców na dworcach kolejowych w Berlinie zaczęły wybuchać bomby

artykuł | 14.03.2021

Zagra-Lin i polskie bomby w Berlinie. Tak Armia Krajowa mściła się za hitlerowskie zbrodnie

W maju 1942 roku dowództwo AK zdecydowało, że dla podtrzymania morale społeczeństwa gnębionego hitlerowskim terrorem państwo podziemne weźmie odwet za niemieckie zbrodnie. Powołano Organizację Specjalną Akcji Bojowych – OSA (później KOSA). W grudniu tego samego roku wydzielono z...

Przez 37 lat nie opuszczał malutkiej platformy umieszczonej 18 metrów nad ziemią.

Starożytność | 28.02.2021

Żył na wywyższeniu – i to dosłownie. Niesamowita historia Szymona Słupnika

Przez 37 lat nie opuszczał malutkiej platformy umieszczonej 18 metrów nad ziemią. Tu jadł to, co dostał od ludzi, tu spał, modlił się, wygłaszał kazania. Jego jedyną ochroną przed zimnem, deszczem, śniegiem, palącym słońcem i wiatrem była peleryna...

Jeremi Wiśniowiecki na czele swej armii.

Nowożytność | 21.02.2021

Młot na Kozaków – czarna legenda kniazia Wiśniowieckiego

Słynął z bezkompromisowości, talentu do wojaczki i okrucieństwa. Jeremi Wiśniowiecki krwawo tłumił bunt kozacki na Ukrainie. Dla wrogów nie miał litości, nie respektował też zawieszenia broni. Tych, którzy trafili w ręce krwawego magnata, czekał straszny los. Równocześnie ten...

tanowisko archeologiczne w Biskupinie

Dwudziestolecie międzywojenne | 11.02.2021

Ilirowie w Urstätt, czyli Biskupin według hitlerowskiej propagandy

Na ślad jednej z największych i najważniejszych pradziejowych osad na ziemiach polskich jako pierwsze natrafiły dzieci. To one, gdy poziom wody w miejscowym jeziorze opadł, zaczęły przynosić do domów pozostałości glinianych naczyń. Pochwaliły się odkryciami miejscowemu nauczycielowi –...

W krwawych litewskich najazdach na Polskę brał udział m.in. książę Witold oraz Jagiełło, który później zasiadł na tronie naszego kraju.

Średniowiecze | 04.02.2021

Litewska pożoga – czyli o największym wrogu średniowiecznej Polski

Pojawiali się nagle, wyłaniali z lasów, palili i mordowali, kradli i brali w niewolę całe rodziny, które pędzili na północ, by obsadzać nimi ziemię wzdłuż Niemna. To nie Ruś ani żywioł niemiecki, ani nawet Tatarzy, a Litwini budzili...

Wojsko rosyjskie demoluje pałac Zamoyskich po zamachu na Berga

XIX wiek | 24.01.2021

Sztyletnicy – egzekutorzy powstania styczniowego

Nieśli śmierć konfidentom, zdrajcom, carskim urzędnikom i żandarmom. Pojawiali się nagle, w ciemnej bramie, przed drzwiami mieszkania. Wyrok wykonywali na miejscu. Kilka uderzeń nożem – w szyję klatkę piersiową i brzuch – natychmiast pozbawiało życia skazanego. Tak działali...

Najsłynniejsze polskie grobowce megalityczne znajdują się w Wietrzychowicach.

Starożytność | 20.01.2021

Groby olbrzymów. Gdzie znajdują się „polskie piramidy”?

5500 lat temu tereny dzisiejszej Polski usiane były potężnymi megalitycznymi konstrukcjami, starszymi od egipskich piramid i brytyjskiego kręgu głazów Stonehenge. Pozostałości gigantycznych budowli to dziedzictwo ludzi żyjących tu w epoce neolitu, w czasach, gdy człowiek zaczął podporządkowywać sobie...

Stefan Czarniecki na stałe „zasiadł” w panteonie narodowym jako wzór żołnierza i patrioty.

Nowożytność | 15.01.2021

Stefan Czarniecki – bohater narodowy, krwawy dowódca i… pazerny hetman

Jego nazwisko pojawia się w hymnie Polski, gdzie wymieniany jest jako ten, co dla ojczyzny ratowania „wrócił się przez morze”. Stefan Czarniecki na stałe „zasiadł” w panteonie narodowym jako wzór żołnierza i patrioty. Nie była to jednak postać...

Kolej podziemna była dla niewolników- uciekinierów z Południa jedyną szansą na wolność.

XIX wiek | 06.01.2021

Kolej podziemna – droga do wolności dla niewolników z amerykańskiego Południa

Termin Underground Railroad – czyli kolej podziemna – nie odnosi się do torów czy spiętych ze sobą wagonów kursujących po wydrążonych pod powierzchnią trasach. Chodzi o zgoła inny skład, który jednak również miał dostarczyć podróżnika do stacji docelowej....

Bitwa pod Mątwami po potopie szwedzkim okazała się kolejnym gwoździem do trumny Rzeczpospolitej.

Nowożytność | 05.01.2021

Mątwy 1666, czyli rzeź polsko-polska

Po dziesięcioleciach krwawych wojen z Turkami, Tatarami, Moskwą, Kozakami, tuż po dramatycznie wyniszczającym potopie szwedzkim polska szlachta zafundowała Rzeczpospolitej wojnę domową. Jej najkrwawszym, a zarazem najbardziej wstydliwym epizodem była bitwa pod Mątwami w 1666 roku. Do dziś uważa...

Jim Corbett z jedną ze swoich ofiar

XIX wiek | 26.12.2020

Łowca ludojadów. Nie bez powodu nazywano go myśliwym wszech czasów

Brał na celownik bestie, które rozsmakowały się w ludzkim mięsie. To od jego kul zginęła tygrysica z Champawat w Indiach mająca „na koncie” co najmniej 434 ofiary. Nic dziwnego, że Jim Corbett przeszedł do historii jako pogromcą ludojadów...

Podczas wrześniowej wyprawy zespół Batlictech pod przewodnictwem Tomasza Stachury odnalazł niemiecki parowiec Karlsruhe

Druga wojna światowa | 14.12.2020

Rejs śmierci – ostatnie chwile parowca Karlsruhe

Gdy przeraźliwy huk zatrząsnął 66-metrowym parowcem, wielu pasażerów wiedziało, co się stało – radzieckie samoloty osiągnęły cel. Bomba wyrwała dziurę z boku statku. Przerażeni ludzie próbowali się ratować, ale żywioł napierał zewsząd. Karlsruhe szedł na dno zaledwie trzy...