Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Kim byli starożytni Wenedowie, którzy żyli nad Wisłą? Czy chodzi o Słowian? 

W starożytności i średniowieczu nazwy Wenedowie (Wenedzi, Wenetowie, Wendowie) powszechnie używano jako ogólnego określenia Słowian.

fot.Albert Kretschmer/domena publiczna W starożytności i średniowieczu nazwy Wenedowie (Wenedzi, Wenetowie, Wendowie) powszechnie używano jako ogólnego określenia Słowian.

Mieszkali nad Wisłą i Odrą już w początkach naszej ery. Wspominali o nich rzymscy pisarze z I i II wieku – Pliniusz Starszy, Tacyt, Ptolemeusz Klaudiusz. Pisali, że nad Wisłą zamieszkuje liczny lud, który nazywa się Wenedowie. Jakie było pochodzenie owego tajemniczego plemienia? Według Jordanesa – dziejopisa z VI wieku n.e. – Wenedowie to nie kto inny, a nasi przodkowie, Słowianie.

W starożytności i średniowieczu nazwy Wenedowie (Wenedzi, Wenetowie, Wendowie) powszechnie używano jako ogólnego określenia Słowian. Było to tak mocno zakorzenione, że w Niemczech jeszcze w XIX wieku słowa Wenden lub Winden znaczyły po prostu – Słowianie. I w Skandynawii relacje o Vendach/Słowianach pojawiały się niezwykle często. O Vendach wspominały skandynawskie sagi, a kraj Vendów nazywano Vindlandem.

Wenedowie, mieszkańcy… Sarmacji 

Według rzymskich kronikarzy i geografów dzisiejsza Polska była obszarem, na którym graniczyły dwie krainy barbarzyńskie. Barbaricum, na wschód od Renu i na północ od Dunaju dzieliło się na bliższą Germanię i dalszą Sarmację. Granicą tych krain była rzeka Vistula. Kronikarz Pliniusz Starszy donosił: „Niektórzy twierdzą, że ziemie te aż do rzeki Vistula zamieszkane są przez Sarmatów, Wenedów, Scirów, Hirrów“.

Zdaniem Ptolemeusza, który tworzył swoje dzieła w II wieku naszej ery, na wschód do Wisły aż do rzeki Don rozciągała się Sarmacja Europejska. Od północy ograniczał ją Ocean Sarmacki, czyli Bałtyk, gdzie znajdowała się Zatoka Wenetyjska (Zatoka Gdańska). Ptolemeusz pisał:

(…) zamieszkują Sarmację ogromne ludy: Wenedowie wzdłuż Zatoki Wenetyjskiej (Οὐενεδικὸν κόλπον) (…). Z mniejszych zaś ludów siedzą w Sarmacji Gytonowie koło rzeki Wistula, poniżej Wenedów (…). Bardziej ku wschodowi od wymienionych siedzą poniżej Wenedów: Galindowie, Sudinowie i Stawanowie aż do Alanów.

Na wschód do Wisły aż do rzeki Don rozciągała się Sarmacja Europejska. Od północy ograniczał ją Ocean Sarmacki, czyli Bałtyk, gdzie znajdowała się Zatoka Wenetyjska (Zatoka Gdańska).

fot. Alphonse Mucha/domena publiczna Na wschód do Wisły aż do rzeki Don rozciągała się Sarmacja Europejska. Od północy ograniczał ją Ocean Sarmacki, czyli Bałtyk, gdzie znajdowała się Zatoka Wenetyjska (Zatoka Gdańska).

Zgodnie z relacją Tacyta, autora dzieła „Germania”, Wenedowie mieli styczność z Sarmatami, ale sami należeli do innej grupy etnicznej i reprezentowali inną kulturę: „Wenetowie przejęli wiele z obyczajów Sarmatów. Przebiegają bowiem w celach łupieskich wszystkie lasy i góry znajdujące się między Peucynami a Fennami. Jednak powinni być raczej zaliczani do Germanów, ponieważ budują domy, noszą tarcze i lubią szybkie, piesze marsze. Odróżnia ich to od Sarmatów żyjących na wozie i na koniu” – pisał w I wieku naszej ery.

Czytaj też: Najbardziej absurdalne dowody na sarmackie pochodzenie Polaków

Wenetowie = Antowie + Sklawinowie

Żyjący 500 lat później kronikarz rzymski Jordanes jako pierwszy zidentyfikował Wenetów jako Słowian: „Wenetowie zaś, (…) pochodząc z jednego pnia, występują dzisiaj pod trzema nazwami: Wenetów, Antów i Sklawenów”.

Według Jordanesa Wenetowie zamieszkiwali za Karpatami na „niezmierzonych przestrzeniach od rzeki Vistuli”. Po sąsiedzku mieli pomieszkiwać Antowie: ich kraina rozciągała się od Morza Pontyjskiego (Morze Czarne), od Danastru (Dniestr) po Danaper (Dniepr). Dodaje jednak Jordanes, że Wenetowie „chociaż teraz przybierają różne miana od rodów i miejsc, w zasadzie są nazywani Sklawenami i Antami”.

Później nazwa Sklawonia stała się synonimem całej słowiańszczyzny (tak nazywał ziemie Chrobrego Otton III).

fot.Meister der Reichenauer Schule/domena publiczna Później nazwa Sklawonia stała się synonimem całej słowiańszczyzny (tak nazywał ziemie Chrobrego Otton III).

Naukowcy utożsamiają wymieniony przez Jordanesa lud Antów ze Słowianami wschodnimi z dzisiejszej Ukrainy/Białorusi, z kolei Sclavenowie (Sklawinowie) występują w kronikach jako słowiańscy najeźdźcy Bizancjum, plemiona, które migrowały z północy i stopniowo opanowywały Bałkany. Później nazwa Sklawonia stała się synonimem całej słowiańszczyzny (tak nazywał ziemie Chrobrego Otton III). Tym samym kronikarz Jordanes jako pierwszy dziejopis przełomu starożytności i wczesnego średniowiecza utożsamił Wenedów/Wenetów ze Słowianami.

Czytaj też: Czy pradawni Słowianie składali ofiary z ludzi?

Sarmaci znad Wisły

Problem w tym, że ani o Sarmatach, ani o Wenedach na ziemiach polskich nic „nie wie” nauka. Według dotychczasowego stanu wiedzy ci pierwsi – czyli lud pochodzenia irańskiego, potomkowie wojowniczych azjatyckich Scytów – zajmowali przez tysiąc lat potężne obszary lasostepu, od Morza Czarnego po dzisiejsze Węgry. Był to w rzeczywistości konglomerat różnych ludów (często zresztą zwalczających się nawzajem), niekoniecznie jednolity etnicznie, bardziej o zbliżonym modelu życia i podobnych elementach kultury.

Po raz pierwszy w V wieku p.n.e. wspominał o nich Herodot. Od około III wieku p.n.e. mieszkali między Morzem Czarnym a Donem. Około I w n.e. Sarmaci dotarli nad Dunaj. Prowadzili koczowniczy tryb życia, słynęli z wojowniczości (także kobiet), umiejętności jeździeckich i pancernej kawalerii (niektóre plemiona nią dysponowały). W początkach naszej ery dawali się we znaki Rzymowi. Ostatecznie jednak, mimo potężnych ciosów zadanych cesarstwu, zostali pokonani.

Z kolei plemiona zamieszkałe bardziej na wschód wycofywały się przed nacierającymi Hunami.

fot.Peter Johann Nepomuk Geiger/domena publiczna Z kolei plemiona zamieszkałe bardziej na wschód wycofywały się przed nacierającymi Hunami.

Z kolei plemiona zamieszkałe bardziej na wschód wycofywały się przed nacierającymi Hunami. Cześć Sarmatów (Alanowie) wspólnie z plemionami germańskimi (Wandalowie) dotarła do Galii, a potem Hiszpanii. Ostateczny kres Sarmatów przypadł na przełom starożytności i średniowiecza, gdy Rzym został podbity przez wojowniczych Hunów.

Co ma wspólnego z Sarmatami Polska? Na gruncie naukowym nic. Legendarne pochodzenie sarmackie przypisywała sobie polska szlachta. Na dziś jednak naukowe status quo ani nie dostrzega ziarna prawdy w szlacheckiej opowieści, ani nie uznaje, by Sarmaci odegrali istotną rolę w przemianach etnicznych w dorzeczu Odry i Wisły.

Przerośnięta Sarmacja?

Skąd więc lokowanie przez antycznych dziejopisów Sarmacji akurat nad Wisłą? Badacze uznają, że kronikarze, którzy wskazali Vistulę na zachodzie i Bałtyk na północy jako granice krainy Sarmatów, dokonali grubego uogólnienia, bez wiedzy o rzeczywistym składzie etnicznym tych ziem.

Geografowie i dziejopisowie antyku posługiwali się nazwami umownymi, które nadawali na podstawie zasłyszanych, nieprecyzyjnych informacji, często znacznie wcześniejszych od lat, w których sami spisywali swoje księgi. Pojęcia Sarmacja, czy Germania nie miały charakteru etnicznego, a geograficzny. Dr Wojciech Paszyński w pracy „Polska jako Wandalia. Koncepcja wandalska w dziejopisarstwie polskim wieków średnich” pisze:

Termin Sarmacja stanowił część geograficznej nomenklatury rzymskiej. Miał swe źródło w umownym dzieleniu obszaru ziem Barbaricum, położonych na północ od granic Cesarstwa, na Germanię i Sarmację. W wiekach średnich nawiązano do tego symbolicznego podziału, który utrwali się we wczesnonowożytnej literaturze; przede wszystkim historiografii (kronikarstwo) i kartografii.

Mapa Johannesa Schnitzera z 1482 roku według Klaudiusza Ptolemeusza, widoczne terytorium określone jako Sarmatia Europe

fot. Lord Nicolas the German /domena publiczna fot. Lord Nicolas the German /domena publiczna Mapa Johannesa Schnitzera z 1482 roku według Klaudiusza Ptolemeusza, widoczne terytorium określone jako Sarmatia Europe

Czy więc szlachecka legenda o pochodzeniu od Sarmatów zupełnie została wyssana z palca? Sporo przesłanek świadczy o tym, że jednak nie do końca.

Archeolog Tadeusz Sulimirski, autor pracy „Sarmaci”, wskazywał nie tylko na duże podobieństwo tamg (znaków) rodowych Sarmatów do polskich herbów rycerskich, ale i na niektóre nazwy miejscowości w Polsce, które jego zdaniem pochodzą z języka sarmackiego: Chotum koło Ciechanowa, Chotynia koło Garwolina, Choceń koło Włocławka, Chotynin koło Wielunia, Chotyniec niedaleko Jarosławia (w którym nota bene kilka lat temu znaleziono ślady grodu Scytów – krewnych Sarmatów).

Badacze (m.in. prof. Aleksander Gieysztor) wskazują też na irańskie pochodzenie wielu słów, do dziś funkcjonujących w języku polskim i innych językach słowiańskich – m.in. pojęć odnoszących się do kwestii religijnych jak: Bóg, bogactwo, ubóstwo, sława, niebo, wiara, ofiara.

Wenedowie, czyli Słowianie

Wenedowie – jak pisał Tacyt – właśnie od Sarmatów przejęli wiele obyczajów, choć byli innym ludem. Wedle Jordanesa Wenedowie to Słowianie. Jeśli uznać, że i on, i Tacyt pisali o tych samych Wenedach, oznacza to automatyczne wysłanie obowiązującej po dziś dzień allochtonicznej teorii o pochodzeniu Słowian na śmietnik koncepcji naukowych.

Według allochtonistów Słowianie przybyli nad Wisłę ze wschodu dopiero około V wieku naszej ery. Migrowali na tereny, które wcześniej opuściły plemiona germańskie (tzw. pustka osadnicza). Jeśli jednak Wendowie, o których pisali kronikarze antyczni, to Słowianie, znaczy to tyle, że nasi przodkowie znikąd nie przybyli, a byli nad Wisłą „od zawsze”, a przynajmniej znacznie, znacznie wcześniej, niż przyjmuje teoria allochtoniczna.

Czytaj też: Trzy fałszerstwa, podróbki i kłamstwa, na których turbosłowianie opierają swoje bzdurne teorie

Wenedowie, czyli… Germanie

Chyba, że znów doszło do dziejopisarskiej pomyłki – kronikarze antyczni z początku naszej ery pisali o innych Wenedach, a innych miał na myśli Jordanes, który tworzył kilka stuleci po nich. Tym pierwszym mogło chodzić o plemiona germańskie, które mieszkały w naszej części świata do III–IV wieku n.e.

Wandalowie – późniejsi łupieżcy Rzymu – wyruszyli w swą wędrówkę na zachód właśnie z dzisiejszej Polski, do której z kolei dotarli ze Skandynawii około 3 wieku p.n.e. Uważa się, że „u nas” zamieszkiwali w środkowej i południowej części kraju. Utożsamia się ich z archeologiczną kulturą przeworską. Wandalowie w IV wieku naszej ery zjednoczyli się z sarmackimi Alanami i wywędrowali na zachód.

Mieszkali nad Wisłą również germańscy Goci.

fot.Therontherod /CC BY-SA 4.0 Mieszkali nad Wisłą również germańscy Goci.

Mieszkali nad Wisłą również germańscy Goci. Ci – utożsamiani z kulturą wielbarską – w pierwszych wiekach naszej ery – po przybyciu ze Skandynawii, osiedlili się na Pomorzu i stopniowo wzdłuż Wisły kierowali się na południe, w poszukiwaniu żyznych ziem. Według części badaczy wędrówka Gotów w kierunku morza Czarnego nie miała charakteru podboju. Podczas przemieszczania się zamieszkiwali tylko pustki, akceptując stan posiadania tubylców.

Czy to Gotów kronikarze mieli na myśli, pisząc o Wenetach? Przemawia za tym fakt, że rozpoczęli oni swoją ekspansję z Pomorza, z rejonu Zatoki Gdańskiej. W starożytności zwano ją Zatoką Wenetyjską i tu lokowano siedzibę Wenetów (Ptolomeusz). Być może kronikarz Jordanes przejął nazwę ludu od antycznych dziejopisów, podczas gdy skład etniczny ziem nad Wisłą już się zmienił. Krótko mówiąc – po wywędrowaniu Wenedów „właściwych” pozostała po nich tylko nazwa, którą następnie Jordanes przypisał przybyszom ze wschodu, a więc Słowianom.

Taki scenariusz, choć możliwy, wydaje się jednak mało prawdopodobny. Sam Jordanes miał pochodzenie gockie, napisał dzieło „Getica”, będące skróconą „Historią Gotów” Kasjodora, sięgającą od legendarnych początków tego ludu do połowy VI wieku n.e. Wydaje się autorem dobrze poinformowanym, mimo to oprócz Gotów wymienia właśnie słowiańskich Wenedów, Sklawinów i Antów.

Wenetowie z Biskupina

Hipotez dotyczących przynależności etnicznej tajemniczych Wenedów jest jeszcze kilka. Niektórzy badacze utożsamiają ich z Wandalami. Inni widzą w nich lud pochodzenia iliryjskiego. Wywodzące się z grupy iliryjskiej plemię Wenetów zamieszkiwało w północnej Italii od X wieku p.n.e. Według Herodota przybyli do Italii ze wschodu. Czy więc to oni byli „lokatorami” na ziemiach polskich w pradawnych czasach? Być może część z nich pozostała nad Wisłą lub po migracji na południe pozostała po nich sama nazwa, którą przypisano innym ludom.

Tak widział przeszłość naszych ziem m.in. archeolog Józef Kostrzewski – jeden z czołowych przedstawicieli autochtonizmu. Uważał, że przodkowie Słowian mieszkali tu „od zawsze”, prasłowiańską była – rozciągająca się na potężnym obszarze naszego kraju – kultura łużycka, której wytworem był gród Biskupin.

fot.Józef Burszta/CC BY-SA 3.0 pl Tak widział przeszłość naszych ziem m.in. archeolog Józef Kostrzewski – jeden z czołowych przedstawicieli autochtonizmu. Uważał, że przodkowie Słowian mieszkali tu „od zawsze”, prasłowiańską była – rozciągająca się na potężnym obszarze naszego kraju – kultura łużycka, której wytworem był gród Biskupin.

Wreszcie jest i hipoteza potwierdzająca relację Jordanesa, która głosi, że Wenedowie, zamieszkujący dzisiejszy obszar naszego kraju, byli Prasłowianami. Tak widział przeszłość naszych ziem m.in. archeolog Józef Kostrzewski – jeden z czołowych przedstawicieli autochtonizmu. Uważał, że przodkowie Słowian mieszkali tu „od zawsze”, prasłowiańską była – rozciągająca się na potężnym obszarze naszego kraju – kultura łużycka, której wytworem był gród Biskupin.

Czytaj też: Ilirowie w Urstätt, czyli Biskupin według hitlerowskiej propagandy

Wiemy, że nic nie wiemy

Gąszcz spekulacji uwidacznia jasno rzeczywisty stan wiedzy o etnogenezie Słowian i składzie etnicznym ludów zamieszkujących nasze ziemie. Na dzień dzisiejszy żadna teoria nie może być uznana za dominującą. Hipotezy do niedawna uznawane za herezje – jak np. wpływ plemion sarmackich na Słowian, zyskują coraz bardziej na sile. Część badaczy uważa, że słowiańskie plemię Antów mogło być zeslawizowanymi Sarmatami (część utożsamia ich z sarmackimi Alanami) lub też Słowianami, którzy przyjęli dominację, opiekę, a tym samym warstwę przywódczą Sarmatów (tak uważał m.in. Sulimirski).

Wszystko wskazuje na to, że dominująca w ostatnich dziesięcioleciach teoria allochtoniczna o pochodzeniu Słowian ze wschodu i przybyciu ich tu dopiero w V wieku n.e. wymaga przynajmniej znacznej modyfikacji, o ile w ogóle nie należy z niej zrezygnować.

Ludzie o tych samych cechach biologicznych i genetycznych mieszkali w naszej części świata od pradziejów (kultura łużycka, ale także późniejsze – wielbarska, przeworska) do średniowiecza.

fot.domena publiczna Ludzie o tych samych cechach biologicznych i genetycznych mieszkali w naszej części świata od pradziejów (kultura łużycka, ale także późniejsze – wielbarska, przeworska) do średniowiecza.

Kolejną przesłanką w tym zakresie są najnowsze badania z zakresu nauk ścisłych – genetyki i nowoczesnej antropologii. Nie potwierdzają one tezy o wymianie ludności nad Wisłą, a na tym opierała się teoria allochtoniczna. Obraz jest dokładnie odwrotny – z badań profesora Janusza Piontka z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu wynika, że ludzie o tych samych cechach biologicznych i genetycznych mieszkali w naszej części świata od pradziejów (kultura łużycka, ale także późniejsze – wielbarska, przeworska) do średniowiecza. Jednocześnie swoiste cechy biologiczne odróżniają te szczątki od ciał osób z grup uznawanych za germańskie z obszaru Niemiec, oraz od szczątków Słowian wschodnich.

W opracowaniu „Ludność kultury łużyckiej i kultury pomorskiej a problem pochodzenia Słowian”, autorstwa Janusza Piontka i Beaty Iwanek stwierdzono:

Wyniki tych badań, w tym i nasze, nie potwierdzają tezy o dyskontynuacji zasiedlenia obszarów w dorzeczu Odry i Wisły między starożytnością a wczesnym średniowieczem. Badania te wykazują natomiast wysokie podobieństwo biologiczne pomiędzy ludnością zamieszkującą te ziemie od czasów starożytnych.

Co prawda badania genetyczne czy morfologicze szczątków ciał nie mówią nic o kulturze ludów zamieszkałych w danym rejonie świata, a Słowianie to etnos, którego cechą wspólną jest kultura i język, to jednak stanowią one mocny dowód świadczący przeciw dużym migracjom ludności. Badania nie potwierdzają takiego zjawiska – i tym samym przeczą allochotnicznej teorii o pochodzeniu Słowian. Z całą pewnością w ostatnich latach, także ze względu na szereg nowych odkryć archeologicznych (m.in. gród scytyjski w Chotyńcu), obraz starożytności i wczesnego średniowiecza w naszej części Europy przechodzi bardzo mocną metamorfozę.

Bibliografia:

  1. Lew Gumilow: Dzieje etnosów Wielkiego Stepu. Kraków: Oficyna Literacka, 1997.
  2. Lech Leciejewicz: Słowianie zachodni. Z dziejów tworzenia się średniowiecznej Europy. Wrocław-Warszawa: Ossolineum, 1989.
  3. Dorota Ławecka: Wstęp do archeologii, Warszawa: PWN, 2009.
  4. George Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2008.
  5. Wojciech Paszyński: Wandalia. Najstarsza wizja pradziejów Polski, Sandomierz 2019.
  6. Janusz Piontek, Beata Iwanek: Ludność kultury łużyckiej i kultury pomorskiej a problem pochodzenia Słowian”, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku 2009.
  7. Jerzy Strzelczyk:Od Prasłowian do Polaków”, (seria: Dzieje narodu i państwa polskiego) Kraków 1987.
  8. Benedykt Zientara: Świt narodów europejskich. Powstawanie świadomości narodowej na obszarze Europy pokarolińskiej, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1985.

Czy wiesz, że ...

...najsłynniejsza wikińska tortura – „krwawy orzeł” – była jedynie wymysłem chrześcijan, wynikającym z... błędnego tłumaczenia średniowiecznej sagi. Co nie oznacza, że wojownicy z Północy stronili od dręczenia wrogów. Wręcz przeciwnie! Lubowali się po prostu w innych rodzajach tortur.

...średniowieczni Polacy nie zdawali sobie sprawę ze śmiertelnego zagrożenia dla zdrowia, jakim było spożyciu sporyszu. Znalezione okazy zbożowych kłosów razem z kłosami z zarodnikami splatano w bukiet, który umieszczano u sufitu chaty, aby w porze siania zbóż te właśnie nasiona wysiać pierwsze.

Komentarze (7)

  1. Prawda Odpowiedz

    Słowianie przybyli w v-vi wieku podbijajac tubylcze ludy ktorte byly mieszankami wandalow germanow ( liczne to yly miedzy innymi wenedowie alamowie i inni ) plemiona i, celtow , narzucajac im swoj jezyk a potem religie .Ci naiwni mkoga myslec ze tubylcy dobrowolnie oddali ziemie slowianom i dobrowolnie oddali im wladze na tymi terenami , Typu macie te ziemie i rzadzice bo nam sie znudzilo ,. Sami widzicie ze to nie jest powazne myslenie . Nasi przodkowie najechal;i na te plemiona i ich podbili .

    • Robert Kowalski Odpowiedz

      Wendowie to po staroniemiecku słowianie można przetłumaczyć z wenden na łacinę znaczy wandal oczywiście np :można przeczytać jak Zygmunt waza był królem ziem chistorycznych ziem wandalów i gotów czasem był napisane po niemiecki lub po łacinie a słowo Słowianin poprawnie powinno slavianin znaczy slava a wiadomo czym Wendowie czyli wandalowie w 5 wieku zrobili czyli słowianie a sarmacja to tak nazywali się głównie wielkim księstwie litewskim w którym skład wchodził rzeczypospolitej obojga narodów.

    • Alchemik Odpowiedz

      Prawda- umiesz czytać to przeczytaj artykuł jeszcze raz, Po drugie z badań genetycznych wynika, że Słowianie żyli znacznie wcześniej na terenach obecnej Polski i Austrii oraz Niemiec ,niż podany przez ciebie V wiek. Uzasadnianie mordowania Słowian zachodnich przez Niemców ma się nijak do dowodów.

  2. Kagan Odpowiedz

    „Wenedowie – jak pisał Tacyt – właśnie od Sarmatów przejęli wiele obyczajów, choć byli innym ludem. Wedle Jordanesa Wenedowie to Słowianie. Jeśli uznać, że i on, i Tacyt pisali o tych samych Wenedach, oznacza to automatyczne wysłanie obowiązującej po dziś dzień allochtonicznej teorii o pochodzeniu Słowian na śmietnik koncepcji naukowych.”
    Nie wydaje mi się.

    Relacja Tacyta sugeruje raczej ziemie dzisiejszej Ukrainy i Białorusi.

  3. Łukasz Odpowiedz

    Po pierwsze cała ta teoria o „wędrówce Słowian na zachód” to ma konkretny cel polityczny – uzasadniać miała ona Niemiecką ekspansję na wschód. I proszę nie pieprzyć,że tak nie jest,historia jest przedmiotem licznych przeróbek służących polityce od dawien dawna.

    Po drugie – na skutek tego co się stało po chrystianizacji, „reakcji pogańskiej” i pacyfikacji tejże „reakcji pogańskiej” po źródłach historycznych innych niż legendy na ziemiach Polskich nie został żaden ślad. Jeśli nawet plemiona Słowiańskie pojawiły się na naszych ziemiach i we wschodnich Niemczech wskutek migracji – to jest oczywiste,że należy pytać: kto tym plemionom przewodził,jaka jest ich historia. Tego nie wiemy, tak samo jak o religii starożytnych Słowian praktycznie też nic nie wiemy – mamy tylko domniemania i teoretyzowanie !

  4. Kazimierz Gniewinie Mściwoj Odpowiedz

    A kim genetycznie są Słowianie? Haplogrupa R1a wspólna dla praindoeuropejczyków. To, że przedstawiciele tej haplogrupy żyli na naszych ziemiach wcześniej nie dowodzi, że byli to Słowianie. Mogły to być inne plemiona praindoeuropejskie.

Dodaj komentarz

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.