Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Caryca Elżbieta Romanowa – czy to przez nią doszło do rozbiorów Polski?

Gdyby Elżbieta Romanowa doczekała się własnych dzieci, być może Katarzyna II Wielka nigdy nie objęłaby rosyjskiego tronu.

fot.domena publiczna Gdyby Elżbieta Romanowa doczekała się własnych dzieci, być może Katarzyna II Wielka nigdy nie objęłaby rosyjskiego tronu.

Nic nie zapowiadało, że zrobi wielką karierę. Wyniosła jednak potęgę Rosji na nowe wyżyny i przygotowała grunt pod rozbiory Rzeczypospolitej. Czy gdyby nie pech w miłości i decyzja o ściągnięciu do kraju przyszłej carycy Katarzyny Wielkiej, historia Polski mogłaby potoczyć się inaczej?

W grudniu 1709 roku mieszkańcy Moskwy szykowali się do świętowania. Do miasta zbliżał się car Piotr Wielki ze swoimi wojskami, które ledwie kilka miesięcy wcześniej rozgromiły pod Połtawą Szwedów. Po raz pierwszy na tę skalę ujawniła się prawda, o której w przyszłości przekonają się Napoleon i Adolf Hitler – nawet najgroźniejsza armia nie gwarantuje sukcesu w podboju Rosji.

Połtawskie zwycięstwo miało się okazać punktem zwrotnym Wielkiej Wojny Północnej, a po części – także geopolitycznej sytuacji całej Europy. Szwedzi nigdy już nie byli tak silni, a Karol XII stracił opinię niepokonanego. Za to Rosja uczyniła pierwszy krok na drodze do imperialnej potęgi, której ofiarą już niebawem miała paść Rzeczypospolita Obojga Narodów.

Imię po carskiej kobyle

Świętowanie trzeba było jednak odsunąć, gdyż do Piotra dotarła wiadomość z podmoskiewskiej osady Kołomieńskoje, gdzie córka bałtyckiego chłopa rodziła drugie dziecko. Nie była to jednak zwyczajna chłopska dziewka, a carska kochanka, przyszła cesarzowa Katarzyna I. Na wieść o porodzie Piotr kazał odłożyć uroczystości i ruszył powitać na świecie swoją następną córkę.

Dziewczynkę nazwano Elżbietą, imieniem niespotykanym dotąd wśród Romanowów. Prób wytłumaczenia tej decyzji jest wiele, ale najbardziej barwna (a jednocześnie całkiem prawdopodobna) teoria mówi, że car szczególnie upodobał sobie zdrobnienie Lizett. Takie imię nosiła między innymi… jego ukochana klacz, na której odniósł połtawskie zwycięstwo, carski pies i zaprojektowany przez Piotra jeden z pierwszych wybudowanych w Rosji statków.

Według jednej z teorii Elżbieta otrzymała imię na cześć... ulubionej klaczy Piotra Wielkiego.

fot.Питер Пикарт /domena publiczna Według jednej z teorii Elżbieta otrzymała imię na cześć… ulubionej klaczy Piotra Wielkiego.

Czy faktycznie przyszła władczyni Rosji została nazwana na cześć konia, trudno powiedzieć. A i – przynajmniej z początku – nikt się nad tym szczególnie nie zastanawiał. Choć bowiem Piotr nigdy nie wypierał się swego potomstwa, to w świetle prawa Elżbieta i jej siostra Anna (jedyne spośród co najmniej ośmiorga rodzeństwa, które przeżyły okres niemowlęcy) były bękartami. Stały się jego oficjalnymi córkami dopiero po ślubie  w 1711 roku. Do tego czasu Katarzyna była jedynie carską kochanką o chłopskim rodowodzie.

Zalegalizowanie związku zmieniło jednak wszystko. Rodzina przeniosła się na salony Petersburga, który od 1712 roku stał się oficjalną stolicą imperium. Młoda carewna odebrała prawdziwe dworskie wychowanie z nieodłączną nauką języków. Ponoć już w nastoletniości biegle władała językiem francuskim, czym zjednywała sobie sympatię paryskich wysłanników, którzy raportowali do kraju o jej pięknie i mądrości. Uczucia były zresztą obustronne, gdyż Elżbieta przez całe życie pozostała wielką frankofilką.

Czy wiesz, że ...

...gdy w 1556 roku do Siedmiogrodu wróciła Izabela Jagiellonka, najstarsza córka Zygmunta Starego i Bony Sforzy oraz matka tamtejszego księcia, z okazji jej przyjazdu Izabeli 23-letni Stefan Batory wygłosił w nienagannej łacinie mowę powitalną? Nie mógł jeszcze wiedzieć, że dwie dekady później ożeni się z jej młodsza siostrą, Anną Jagiellonką, i zasiądzie na polskim tronie!

...do dzisiaj nie wiadomo, co stało się z mieszkańcami Zaginionej Kolonii na wyspie Roanoke? Gdy w 1590 roku dotarła tam kolejna ekspedycja, zastała osadę całkowicie opuszczoną. Mieszkańcy zniknęli. Nie było zwłok ani śladów walki. Jedyną wskazówkę dla poszukiwaczy stanowiło wyryte na palisadzie słowo „Croatoan”. 

...pierwsza francuska feministka skończyła na gilotynie? Mogła uniknąć śmierci gdyby wyrzekła się swoich poglądów, ale ani myślała kapitulować. Zwolennicy Robespierre’a nie zamierzali zaś po prostu ściąć jej głowy. Postanowili najpierw ją upokorzyć.

...słynny Casanova w pewnym momencie życia chciał się ustatkować? Poważnie myślał o ślubie z tajemniczą Henriettą, która nie chciała zapewnić mu trwałego związku. W ramach rozstanie napisała tylko jedno słowo: „Żegnaj”.

Komentarze (3)

  1. Ja Odpowiedz

    Elżbieta zasiadła na tronie po obaleniu Iwana VI którego regentką była Anna Leopoldowna a nie cesarzowa Anna Iwanowna która zmarła w 1740 roku.

    • Członek redakcji |Maria Procner Odpowiedz

      Faktycznie, autor zastosował tu nieco za duży skrót myślowy, nie podkreślając momentu przejęcia władzy przez Iwana i jego matkę Annę, co mogło wprowadzać w błąd (tym bardziej, że rządy Iwana VI były bardzo krótkie). Dziękujemy za słuszną uwagę! Pozdrawiamy serdecznie

  2. Macc Odpowiedz

    „Udało im się doprowadzić do tego, że na tronie zasiadła Anna Iwanowna, kuzynka Elżbiety i córka starszego brata Piotra Wielkiego, a gdy ta w —- roku zmarła (…)” – 1940? Jakiś gremlin daty pozamieniał.

Odpowiedz na „Maria ProcnerAnuluj pisanie odpowiedzi

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.