Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Piotr I Wielki (1672-1725)

Piotr I na portrecie Paula Delaroche'a.

fot.domena publiczna Piotr I na portrecie Paula Delaroche’a.

Piotr I Wielki (1672-1725) – car Rosji w latach 1682-1725 z dynastii Romanowów. Urodził się 9 czerwca 1672 roku w Moskwie. Był synem cara Aleksego I Romanowa i Natalii Naryszkiny. Kiedy miał cztery lata, jego ojciec zmarł, a tron przejął jego przyrodni brat, Fiodor III Romanow. Już sześć lat później, w 1682 roku, śmierć Fiodora doprowadziła do konfliktu o koronę między Piotrem i jego kolejnym bratem przyrodnim, ograniczonym umysłowo Iwanem. Ostatecznie obaj zostali wyniesieni na tron, a regentką została ich siostra Zofia (sprawowała tę funkcję do 1689 roku). Bracia współrządzili do 1696 roku, kiedy Iwan V zmarł. W międzyczasie, w 1689 roku, Piotr ożenił się z Eudoksją Łopuchiną. Niezbyt udane małżeństwo zakończyło się w 1698 roku wysłaniem Eudoksji do klasztoru.

W 1697 roku wmieszał się w polską elekcję, wspierając wybór Augusta II Mocnego na króla Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Zwycięzca wojny północnej toczonej ze Szwecją (w tym decydującej bitwy pod Połtawą w 1709 roku). Na mocy pokoju w Nystad, zawartego w 1721 roku, zajął szeroki pas bałtyckiego wybrzeża, rozciągający się od Karelii po Inflanty.

Niedługo po śmierci Iwana Piotr odniósł swoje pierwsze samodzielne zwycięstwo, pokonując Turków i zdobywając twierdzę Azow. Uświadomiło mu to potrzebę wybudowania mocnej floty. W latach 1697-1698 odbył podróż po Europie Zachodniej, oficjalnie w celu reaktywowania Świętej Ligi. W jej trakcie poznawał jednak także zachodni styl życia i obyczaje. Studiował też współczesną myśl techniczną, w tym budowę statków. Po powrocie zaczął wprowadzać zmiany w Rosji, zmuszając bojarów do golenia bród i przyjęcia zachodniego ubioru, a także (w 1700 roku) przyjmując zachodni kalendarz.

W kolejnych latach przeprowadził dalsze, daleko idące reformy. Zlikwidował patriarchat moskiewski, wstrzymując się od powołania nowego patriarchy w 1700 roku. W jego miejsce w 1721 roku ustanowił synod. W 1711 roku powołał Senat, któremu powierzył rządy na czas swojej spowodowanej wojną nieobecności. Działał też na rzecz usprawnienia poboru rekrutów i systemu podatkowego. Na arenie międzynarodowej zaangażował się w trwającą ponad dwadzieścia lat (od 1700 do 1721 roku) wojnę ze Szwecją. W jej trakcie, w 1712 roku, przeniósł stolicę Rosji z Moskwy do wybudowanego przez siebie Petersburga. Zwycięstwo nad Połtawą w 1709 roku zagwarantowało mu wpływy nad Bałtykiem, a traktat pokojowy w Nystadt przyznawał Rosji Ingrię, Karelię, Estonię i Inflanty. Sukces w tej wojnie przyniósł Piotrowi przydomek „Wielki”, nadany mu przez Senat.

Ostatnie lata życia car spędził, powiększając rosyjskie posiadłości na wschodzie. Zdobył Kamczatkę i stoczył wojnę z Persją, dzięki której umocnił pozycję Rosji w rejonie Morza Kaspijskiego. W tym czasie jego zdrowie zaczęło się jednak gwałtownie pogarszać. Zmarł 8 lutego 1725 roku w Petersburgu.

Dowiedz się więcej o Piotrze Wielkim:

artykuł | 17.12.2016 | Autor:

Jak bardzo rozpustne były rosyjskie caryce?

Władczyni powinna być wzorem cnót i świecić moralnym przykładem? Na pewno nie w Rosji! Co dzień inny kochanek. Monarchini rozgłaszająca, że czuje się, jak „kotka w rui”. I oficjalni, dworscy reproduktorzy. Oto intymne życie imperatorowych Wschodu.

artykuł | 11.12.2016 | Autor:

Nieobliczalni i okrutni. Pięciu najbrutalniejszych carów Rosji

Mordercy własnych żon i dzieci, sadyści lubujący się w torturach, okrutni władcy eksterminujący swoich poddanych. Tak opisać można zachowania wielu władców dawnej Rosji. Przedstawiamy pięciu najgorszych z najgorszych.

historia obrazkowa | 31.08.2016 | Autor:

Ulubienice carów. Polki, które kochali władcy Rosji

Miłość cara mogła być dla jego wybranki wygraną na loterii lub przekleństwem. Przynosiła władzę i bogactwo lub poniżenie i okrutną śmierć. Przychylność panów na Kremlu była bowiem niestała, a ich gusta i upodobania – często, delikatnie mówiąc, kontrowersyjne.

artykuł | 24.08.2016 | Autor:

Trzeba mieć końskie zdrowie, by leczyć się w Rosji. Makabryczne terapie ze Wschodu

Boli ząbek? Sam car może go wyrwać kowalskimi obcęgami! Choroba weneryczna? Znachor zaleci nurkowanie w końskim łajnie. Myślisz, że dobre urodzenie pomoże Ci przetrwać ospę? Nawet nie wiesz, jak bardzo się mylisz… Zapewniamy, nie chciałbyś chorować w Rosji!

artykuł | 10.08.2016 | Autor:

Carowie-synobójcy. Dlaczego władcy Rosji pozbywali się swoich następców?

Monarchowie zwykle mają obsesję na punkcie synów. Dla ich spłodzenia są gotowi na rozwody i zatargi międzynarodowe. Ale w kraju, który podobno jest stanem umysłu, następcy tronu mogli spodziewać się lżenia, bicia, a nawet okrutnej śmierci. Z rąk własnych ojców… 

Zwycięstwo pod Narwą, jedna z wiktorii Karola XII (obraz Gustafa Cederströma, domena publiczna).

artykuł | 25.08.2015 | Autor:

Brutalne pacyfikacje i strefa śmierci. Wojna szwedzko-rosyjska na polskiej ziemi

Pół wieku po niszczycielskim „potopie” Rzeczpospolita znów doświadczyła szwedzkiej przemocy. Polska stała się areną trzeciej wojny północnej, zwieńczonej słynną bitwą pod Połtawą. Ciężaru tych walk nie ponieśli w największym stopniu Szwedzi czy Rosjanie, lecz głównie masowo mordowani polscy…