Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Hegemoni Europy. W jaki sposób Habsburgowie stali się najpotężniejszą dynastią kontynentu?

Rodzina w rozkwicie potęgi. Na tym obrazie Bernharda Strigela z 1515 roku cesarz Maksymilian I stoi z synem Filipem i żoną Marią (oboje w rzeczywistości już nie żyli), a siedzą jego wnukowie Ferdynand i Karol oraz przybrany syn Ludwik Jagiellończyk.

fot.domena publiczna Rodzina w rozkwicie potęgi. Na tym obrazie Bernharda Strigela z 1515 roku cesarz Maksymilian I stoi z synem Filipem i żoną Marią (oboje w rzeczywistości już nie żyli), a siedzą jego wnukowie Ferdynand i Karol oraz przybrany syn Ludwik Jagiellończyk.

Z Europy chcieli uczynić swój prywatny folwark i prawie im się to udało. Zdobywali swoje ziemie przez małżeństwa i wojny, ale nie cofali się też przed fałszerstwami i łapówkami. Jak naprawdę wyglądała budowa habsburskiego imperium? 

Habsburgowie u zarania swoich dziejów nawet nie byli związani z Austrią. Jak pisze w książce „Imperium Habsburgów” Pieter M. Judson, profesor i znawca dziejów monarchii naddunajskiej: „rozpoczęli karierę jako należąca do raczej drobnego rycerstwa rodzina, posiadająca niewielkie grunty i zamek w dzisiejszym szwajcarskim kantonie Argowia.”

Kariera rodu rozpoczęła się na dobre dopiero wtedy, gdy jeden z Habsburgów, Rudolf I, został w 1273 roku niemieckim królem. Stało się to dzięki niezwykłemu zbiegowi okoliczności (więcej o początkach dynastii przeczytacie TUTAJ). To właśnie on – korzystając z przewagi militarnej i prawnej – zajął Austrię, Styrię oraz Krainę i przekazał je najstarszemu synowi.

Fałszerstwo i zakupy

Następcy Rudolfa próbowali powiększyć swoje posiadłości. Starania o przejęcie Czech przez małżeństwo okazały się bezskuteczne. Udało się natomiast zdobyć Tyrol: w 1363 roku zapisała go Habsburgom Małgorzata Maultasch. Jej wola była antydatowana na 1359 rok, by unieważnić wcześniejsze dyspozycje dotyczące spadku. Fałszerstwo jednak nie przeszkodziło dynastii mocno usadowić się na nowym terytorium.

Kolejne niewielkie, choć kluczowe strategiczne tereny zostały przez przedstawicieli rodziny po prostu zakupione. Dotyczy to hrabstwa Feldkirch, Fryburga Bryzgowijskiego, Vorarlbergu i najważniejszego nabytku, portowego Triestu. Co ciekawe, o wykupienie tego ostatniego miasta poprosili sami jego mieszkańcy. Liczyli na to, że Habsburgowie zdołają ochronić ich przed konkurencją pobliskiej Wenecji.

Albrecht V zgromadził aż trzy korony dzięki udanemu małżeństwu. Utrzymanie ich było znacznie trudniejsze. Na malowidle modlący się Albrecht, a za nim żona Elżbieta.

fot.domena publiczna Albrecht V zgromadził aż trzy korony dzięki udanemu małżeństwu. Utrzymanie ich było znacznie trudniejsze. Na malowidle modlący się Albrecht, a za nim żona Elżbieta.

Długowieczność i łapówki

Po sukcesach Rudolfa także jego syn Albrecht został koronowany na króla Niemiec. Kolejny Habsburg, Fryderyk, już tylko przez kilka lat tytułował się niemieckim monarchą. Później przez ponad wiek Habsburgowie nie byli nawet blisko niemieckiej korony. Zmieniło się to dopiero, gdy Albrecht V, praprawnuk Albrechta I, poślubił 13-letnią Elżbietę Luksemburską, najbogatszą dziedziczkę tamtych czasów. Jako córka Zygmunta Luksemburskiego, cesarza niemieckiego oraz króla Czech i Węgier w jednej osobie, dawała ona perspektywę przejęcia aż trzech tronów.

Po śmierci teścia w 1437 roku Albrechtowi faktycznie udało się wygrać wszystkie trzy elekcje. Ale nie cieszył się długo swoim tytułem. Umarł zaledwie dwa lata później. Jego żona była właśnie w ciąży i choć pięć miesięcy po śmierci Albrechta urodziła upragnionego następcę, Władysława, niemowlak nie miał najmniejszych szans na władzę w Niemczech.

Korona przypadła 25-letniemu Fryderykowi, który umiejętnie wykorzystał sytuację. Ten przedstawiciel młodszej linii rodu rządził jedynie małym skrawkiem dziedzictwa Habsburgów. I to właśnie zadziałało na jego korzyść. Zebrani w 1440 roku elektorzy uznali go za wystarczająco mało znaczącego i niegroźnego, by został niemieckim władcą.

Czy wiesz, że ...

...Janusza Radziwiłła pamiętamy jako zdrajcę narodowego interesu najpewniej dlatego, że zmarł w niewłaściwym czasie? Wielu magnatów i szlachciców wciąż jeszcze wtedy pozostawało w szwedzkim obozie. Chociażby Jan Sobieski, późniejszy król Polski!

...porażkę w pierwszej bitwie z Polakami pod Chocimiem w 1621 roku turecki sułtan Osman II przypłacił życiem? Po starciu chciał zreformować korpus janczarów, który oskarżył o tchórzostwo. Jednak to podwładni wykazali się inicjatywą, uwięzili swojego władcę i zamordowali go.

...w angielskich średniowiecznych klasztorach stosowano praktykę emerytalnego kontraktu, polegającego na dożywotnich dostawach porcji chleba i alkoholu? Zazwyczaj były to dwa bochenki oraz siedem i pół litra piwa dziennie na głowę jednego mnicha!

...pierwsi świadkowie śmierci pod gilotyną w latach dziewięćdziesiątych XVIII wieku czuli się rozczarowani? Byli przyzwyczajeni do większego dramatyzmu. Maszyna działała zbyt szybko, nie było na co patrzeć.

Komentarze (4)

  1. Krzysztof Wosik Odpowiedz

    Nie zmienia to faktu , że to ogromne imperium jak był Pan Szanowny je nazwać, dostało sromotne lanie pod Byczyna , i to od kogo , od zwykłego kanclerza -Polaka Zamojskiego.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      No cóż Panie Krzysztofie, jak pokazuje historia, nie raz potrafiliśmy dać komuś łupnia ;)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.