Damy - empik

Co Piłsudski NAPRAWDĘ myślał o swoich generałach? Ten jeden rękopis mógł złamać karierę Marszałka

Autor: | 3 sierpnia 2016 | 37,050 odsłon

Co Marszałek myślał o swoich współpracownikach i podwładnych? "Światowid", nr 47, 1932 (źródło: domena publiczna).Józef Piłsudski słynął z ciętego języka. „Wam kury szczać prowadzać, nie politykę robić” to tylko najsłynniejszy z jego bon motów. Tym razem jednak przesadził. Tekst, który wyszedł spod jego ręki, mógł go na zawsze skompromitować w oczach podwładnych i towarzyszy broni.

Prezydent Wojciechowski odruchowo podkręcał swoje obfite wąsy i gładził siwą kozią bródkę. Zarost głowy Państwa do dziś kojarzy się wielu z wizerunkiem korsarza, odważnie stawiającego czoła przeciwnym wiatrom. Korsarska fantazja bardzo by mu się teraz przydała. Wojciechowski wiedział już bowiem, że na horyzoncie zbiera się burza. Nie chodziło tylko o paskudną pogodę za oknem.

Było – co prawda – dość ciepło, temperatura przekroczyła 20 stopni, ale niebo kompletnie zasnuwały chmury, a przelotne opady nie pozwalały na swobodne spacery. Nic dziwnego, że warszawiacy tłumnie stawili się w kinach i teatrach zgromadzonych wzdłuż Nowego Światu, szczególnie, że właśnie grano świetną komedię z udziałem najgłośniejszych komików epoki Pata i Patachona pod tytułem „On, Ona i Hamlet”. Był 11 czerwca 1923 roku i można byłoby oczekiwać lepszej aury.

Prezydent Stanisław Wojciechowski miał niepospolity zarost (źródło: domena publiczna).

Prezydent Stanisław Wojciechowski miał niepospolity zarost (źródło: domena publiczna).

Mimo deszczów atmosfera w stolicy była jednak gorąca. Oczywiście, ta polityczna. Dwa tygodnie wcześniej powołano drugi rząd Witosa. Prawdziwą bombę odpalił jednak zalewie dwa dni po jego zaprzysiężeniu Marszałek Piłsudski, rezygnując ze stanowiska Szefa Sztabu Generalnego.

Nie dało się tego posunięcia odczytywać inaczej, niż jako polityczną demonstrację. Wojciechowski zawdzięczał karierę Piłsudskiemu, ale ich drogi właśnie się rozchodziły. Nie wiedział jeszcze, że za niecałe trzy lata ponownie przetną się na Moście Poniatowskiego w decydującym dniu zamachu majowego.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę pt. "Piłsudski do Czytania" (Znak Horyzont 2016) będącej zbiorem najlepszych tekstów Marszałka z okresu ponad 30 lat.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę pt. „Piłsudski do Czytania” (Znak Horyzont 2016) będącą zbiorem najlepszych tekstów Marszałka z okresu ponad 30 lat.

Tylko dla jego oczu

Co dalej? – musiało przemykać przez głowę prezydenta. Kto zastąpi Piłsudskiego na stanowisku? Czy ktoś w ogóle jest w stanie go zastąpić? Co do jednego nie było wątpliwości – polem bitwy w najbliższych miesiącach będzie wojsko. Ten, kto wygra walkę o wpływy w armii, będzie rządził Polską.

Nic dziwnego, że koperta z nabazgranym przez Marszałka napisem: „Otworzyć kopertę ma prawo w razie mojej śmierci lub usunięcia się ze stanowiska tylko przewodniczący Ścisłej Rady Wojennej, jako generał mający dowodzić wojną, albo prezydent Rzeczypospolitej.”

Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na Moście Poniatowskiego w Warszawie, 12 maja 1926 roku (źródło: domena publiczna).

Józef Piłsudski przed spotkaniem z prezydentem Stanisławem Wojciechowskim na Moście Poniatowskiego w Warszawie, 12 maja 1926 roku (źródło: domena publiczna).

Co było w środku? Wojciechowski wiedział, że zawartość koperty powstała w bardzo trudnym okresie dla młodego Państwa (zaraz po zamordowaniu Prezydenta Narutowicza), jak i dla samego Piłsudskiego. Prezydent spojrzał w oczy Komendanta, który lekko skinął głową. Otworzył kopertę i zaczął czytać:

Po śmierci prezydenta Narutowicza zdecydowałem zostawić na wypadek śmierci albo usunięcia się mego ze stanowiska moje kwalifikacje generałów Wojska Polskiego napisane szczerze i bez ogródek…

Błysk w oku prezydenta Wojciechowskiego świadczył, że szybko złapał słowo-klucz. Wiedział już, z czym ma do czynienia – ze śmiertelnym wrogiem każdego polityka. Szczerością.

Opinie zupełnie niepolityczne

Marszałek słuchał spisanych przez siebie pół roku wcześniej słów: „..Generał Haller Józef. Straci powagę u podwładnych w bardzo szybkim tempie z powodu swoistej demagogii i szukania za wszelką cenę popularności zaczynając od podoficera, kończąc na swoim ordynansie. Gadatliwy bez miary i końca. Żadna tajemnica nie jest pewna w jego ręku.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2 3

Powiedz innym co myślisz:

Maciej Gablankowski - Historyk i amerykanista, absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Pracuje jako menedżer w branży wydawniczej. Jest również wydawcą "Ciekawostek historycznych".

Okupacja
Komentarze do artykułu (12)
  1. Ten bon mot z kurami Marszałek najpewniej zaczerpnął od naczelnika województwa sandomierskiego Dionizego Czachowskiego. On to w czasie powstania styczniowego powiedział pewnego razu do majora Dawidowskiego, kowala z zawodu: „Tobie durniu świnie paść, a nie majorem być”.

    • Piłsudski jako żołnierz, nie miał nawet rekruckiego przeszkolenia. Był zawodowym rewolucjonistą. Awans zawdzięczał wybranej przez Niemców Radzie Regencyjnej i faktowi, ze został do Warszawy dostarczony przez Niemców dnia 10 listopada 1918. Pamiętamy, ze już następnego dnia wywalczył niepodległość dla Polski.
      W wojnie z bolszewikami zapisał sie tym, ze doprowadził ich w pobliże Warszawy i zdezerterował 12 sierpnia. Już wcześniej dowodził gen. Rozwadowski. Po Zamachu majowym zamordowanych zostało 4 generałów. Myślę, że to wzorzec dla czystek stalinowskich w Armii Czerwonej.
      Po śmierci Piłsudskiego Hitler ogłosił żałobę narodową w III Rzeszy a wraz z rozkazem uderzenia na Polskę, wydal rozkaz złożenia wieńca na grobie Piłsudskiego

  2. „Wojciechowski koperty nie otwarł. […] Zachował się przyzwoicie, ale czy mądrze? Czy Piłsudskiego należało zniszczyć, by uniknąć jego dyktatury?”
    Zniszczyć publikacją uwag na temat generałów? Oj, kogoś chyba poniosło :)

    • No cóż publicystyka rządzi się swoimi prawami i bez wyrazistej tezy ani rusz. Piłsudski po rezygnacji z funkcji wojskowych w 1923 roku prowadził przemyślaną i inteligentną kampanię zmierzającą do zwiększenia swoich wpływów w wojsku. Czy aktywnie działające legalne władze mogły tę politykę skontorować? Moim zdaniem miały w rękach sporo argumentów i możliwości, a korzystały tylko z nielicznych i dość nieumiejętnie (jak na przykład kontrskuteczny zakaz uczestniczenia w uroczystościach legionowych dla żołnierzy czynnej służby). Opisane w artykule charakterystyki generałów, wykorzystane w odpowiednim miejscu i czasie mogły być potężną bronią polityczną. W każdym razie zbyt często ulegamy wzji Piłsudskiego wszechmocnego, który musiał przejąć władzę i kropka. To ahistoryczne.

  3. – Panie marszałku a jaki jest program tej partii?
    – Najprostszy z możliwych. Bić kur*y i złodziei, mości hrabio!

    Rozmowa hrabiego Skrzyńskiego z Piłsudskim na temat możliwości założenia przez Piłsudskiego partii politycznej.

    • te mity o Rozwadowskim to trochę śmieszne. Niewątpliwie był jednym ze zdolniejszych w sztabie jednak podważanie decyzji Pilsudskiego w najważniejszym manewrze ataku ze skrzydła na czerwonych od południa to groteska prawomyślnych politruków a fakty się nie liczą
      Cała ta Polska to trochę groteska wczoraj dziś i jutro też. tak sobie myśle ze z tym Pilsudskim to trochę jak z Wałęsą, niedługo będziemy się uczyć ze komune obalił nie on a nieżyjący były prezydent.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...



…zabójca Cezara Marek Juliusz Brutus zginął z rąk własnego przyjaciela? Po przegranej bitwie z Oktawianem Augustem Brutus poprosił niejakiego Stratona, aby go zabił, co ten uczynił przebijając jego bok.

knychala

przedostatnią egzekucję w Polsce wykonano na seryjnym mordercy? Joachim Knychała, nazywany „Wampirem z Bytomia”, został powieszony 28 października 1985 roku.

jew_killings_in_ivangorod_1942-600x414

…zgodnie z najnowszymi ustaleniami historyków w czasie Holokaustu zginęło 5,5 miliona Żydów? W samym tylko obozie Auschwitz-Birkenau zamordowano ponad 900 tysięcy starozakonnych.