Ciekawostki Historyczne

Przygotował narzędzie, wybrał miejsce, a nawet ułożył plan B – na wypadek gdyby nie udało mu się zabić już za pierwszym razem. Dlaczego Józef Piłsudski chciał popełnić samobójstwo? Jak planował odebrać sobie życie?

Andrzej Garlicki, najbardziej wnikliwy spośród biografów Józefa Piłsudskiego, tę konkretną sprawę skwitował w jednym krótkim zdaniu. Opisując wydarzenia z jesieni 1886 roku stwierdził, że przyszły Komendant: „przeżywał wówczas jakiś kryzys psychiczny, nosząc się nawet z myślą o samobójstwie”.

Pogrążony w depresji Józef był studentem, właśnie ukończył pierwszy rok medycyny na uniwersytecie w Charkowie. Miasto było ponure, prowincjonalne, a same studia chyba nie porwały młodzieńca. Zdecydował, że przeniesie się na inną uczelnię – do bardziej postępowego, wręcz liberalnego Dorpadu w dzisiejszej Estonii. Sprawa, jak zaznaczył Garlicki, przeciągała się jednak i Piłsudski nie zdołał rozpocząć studiów wraz z początkiem nowego roku akademickiego.

Czy to dlatego wpadł w głębokie przygnębienie? Może przytłaczał go brak perspektyw, bankructwo rodziny, brak pomysłu na własną przyszłość? Po latach wskazał jednak na inny powód. Otwarcie przyznał, że chciał się zabić… na skutek olbrzymiego przerostu ego.

Uniwersytet w Charkowie. Fotografia wykonana około 1900 roku. To po pierwszym roku odbytych tu studiów Piłsudskiego naszły naprawdę czarne myśli.

Uniwersytet w Charkowie. Fotografia wykonana około 1900 roku. To po pierwszym roku odbytych tu studiów Piłsudskiego naszły naprawdę czarne myśli.

Marzenia o wielkości

Sprawę naświetlił dopiero w roku 1931 w rozmowie z byłym premierem Rzeczypospolitej Polskiej i senatorem, Arturem Śliwińskim. Od tajemniczego epizodu minęło prawie pół wieku, ale Piłsudski odniósł się do niego w wielkich szczegółach. A rzecz zaczęła się od drobnej przechwałki.

Od lat najmłodszych (…) marzyłem o wielkości – podkreślił Marszałek.

Interlokutor odpowiedział z pewną ironią, a przynajmniej: bez oczekiwanej powagi. „Uczyniłem uwagę, że tak marzy wiele dzieci” – zanotował później. Piłsudski postanowił więc wyraźnie podbił stawkę. Nie tylko marzył o wielkości, ale też: już planował samobójstwo.

Ja z tą myślą nie rozstawałem się nigdy. Wytrwałem w postanowieniach lat dziecinnych. Naraziło mnie to na ciężkie przeżycia. W latach mojej młodości życie nie sprzyjało tego rodzaju postanowieniom. To też przyszła chwila, że zwątpiłem o tym, bym mógł dokonać wielkich rzeczy. I życie od razu straciło dla mnie swój urok.

Były premier Artur Śliwiński. To on wyciągnął z Piłsudskiego wyznanie o planowanym samobójstwie.

Były premier Artur Śliwiński. To on wyciągnął z Piłsudskiego wyznanie o planowanym samobójstwie.

Powiedziałem sobie, że skoro nie mogę być wielkim, to nie mam po co żyć. Było to już po powrocie do Wilna z pierwszego roku studiów uniwersyteckich w Charkowie. Ogarnęło mię takie zmęczenie, że postanowiłem skończyć z sobą i to nieodwołalnie. Układałem nawet plany, jak to wykonać.

Ostatecznie zdecydowałem się wyjechać łódką na ulubione jezioro Trockie, stanąć na brzegu łodzi i strzelić do siebie z rewolweru. Rozumowałem, że gdyby strzał nie był śmiertelny, wpadnę do wody i nikt już nie zdoła mnie uratować.

Artur Śliwiński twierdził, w oparciu o wyznania Piłsudskiego, że ten nie zdecydował się pociągnąć za spust, gdyż „zaszły wypadki, które go przekonały, że można żyć dla wielkości”. Tymi wypadkami były zaś… „uwięzienie, a następnie zesłanie na Sybir”. Innymi słowy: to carska ochrana i zaborczy aparat władzy uratowały Piłsudskiemu życie. I to za sprawą rosyjskich władz mógł on w przyszłości zostać Komendantem, Marszałkiem i Naczelnikiem Państwa.

Zainteresował Cię ten tekst? Jego autor prowadzi też kanał „Wielka Historia” na Youtubie.

Źródło:

Ciekawostki to kwintesencja naszego portalu. Krótkie materiały poświęcone interesującym anegdotom, zaskakującym detalom z przeszłości, dziwnym wiadomościom z dawnej prasy. Lektura, która zajmie ci nie więcej niż 3 minuty, oparta na pojedynczych źródłach. Ten konkretny materiał powstał na podstawie:

  • A. Śliwiński, Marszałek Piłsudski o sobie, „Niepodległość”, t. 16 (1937), s. 367-368.
  • A. Garlicki, Józef Piłsudski 1867-1935, Znak 2017, s. 31.

KOMENTARZE (6)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Cezar

Cytat – „to carska ochrana i zaborczy aparat władzy uratowały Piłsudskiemu życie i to za sprawą rosyjskich władz mógł on w przyszłości zostać Komendantem, Marszałkiem i Naczelnikiem Państwa”. Jeśli tę wypowiedź traktować ironicznie, to, no, powiedzmy, ale jeśli poważnie, to – o Boże, ludzie ! To tak, jakby powiedzieć, że „dzięki” wojnie, Niemcom i ich polityce eksterminacji, mordu na Polakach, Żydach i innych narodach, „dzięki” założeniu obozu Auschwitz, rotmistrz (już teraz pułkownik) Witold Pilecki mógł wyrosnąć na naszego wielkiego bohatera narodowego i patriotę. No autorze, na Boga, z takimi „opiniami” odnośnie caratu !

    Świetny pomysł

    Nawet śmiechłem :D

      Nasz publicysta | Anna Dziadzio

      Bardzo ciekawe jak to wygląda. Zawsze myślałam że można się zaśmiać, uśmiechnąć, albo zacząć śmiać, ale śmiechnąć? Jak widać człowiek uczy się całe życie ;) P.S. Chociaż mało merytoryczny Pana komentarz, ma Pan wyjątkowy talent do „rozbrajania” atmosfery. Pozdrawiamy :)

Anonim

Jaka To szkoda, że nikomu nieznany młody szlachcic z Krakowa, Jan Pajączek-Znamirowski, popełnił samobójstwo w podobny sposób w tym samym czasie co młody Józef P.
Wiecie ile mógłby dokonać gdyby wtedy nie zginął?

    Nasz publicysta | Anna Dziadzio

    Drogi Anonimie, skoro już zadałeś pytanie to może zechcesz podzielić się z nami odpowiedzią? Z chęcią dowiemy się czego mógłby on dokonać :)

xdddd

hahaha

Zobacz również

Dwudziestolecie międzywojenne

Ten legionista bestialsko zabił trzy osoby....

Żołnierze I Brygady Legionów Polskich walczyli o wolność ojczyzny. Ale czy wszyscy? Wśród nich zdarzali się i tacy, jak ten, który zaciągnął się do wojska,...

27 listopada 2017 | Autorzy: Mariusz Gadomski

Nowożytność

Dotąd twierdziłeś, że to NAJNUDNIEJSZA postać...

Nosił włosy sięgające niemalże do pasa i chciał się ożenić z własną uczennicą. Choć kreowano go na herosa bez skazy, w tajemnicy spłodził przynajmniej jedno...

25 listopada 2017 | Autorzy: Michael Morys-Twarowski

Dwudziestolecie międzywojenne

Co Piłsudski NAPRAWDĘ myślał o swoich...

Józef Piłsudski słynął z ciętego języka. „Wam kury szczać prowadzać, nie politykę robić” to tylko najsłynniejszy z jego bon motów. Tym razem jednak przesadził. Tekst,...

3 sierpnia 2016 | Autorzy: Maciej Gablankowski

XIX wiek

10 dowodów na to, że historia...

Niekonwencjonalni bojownicy o niepodległość i przedsiębiorczy policjanci. Piszcząca bieda z nędzą i enklawy dobrobytu. Kryminalne zagadki i polowania na nadprzyrodzone stwory. Życie Polaków 150 lat...

17 lipca 2016 | Autorzy: Agnieszka Wolnicka

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.