Damy - empik

Tajny spisek generałów. Jaki był prawdziwy powód upadku Władysława Gomułki?

Autor: | 6 czerwca 2015 | 7,631 odsłon

Gen. Jaruzelski – odsunięty od dowodzenia, czy jeden z liderów spisku? (fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, Wojskowa Agencja Fotograficzna, domena publiczna).

Gen. Jaruzelski – odsunięty od dowodzenia, czy jeden z liderów spisku? (fot. Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, Wojskowa Agencja Fotograficzna, domena publiczna).

Dlaczego doszło do masakry na Wybrzeżu w grudniu 1970 roku? Nowy artykuł prof. Andrzeja Chojnowskiego sugeruje, że była ona skutkiem sprzysiężenia wojskowych wymierzonego we Władysława Gomułkę. Jego prominentnym uczestnikiem miał być generał Wojciech Jaruzelski.

Choć nie brakuje badań na temat wydarzeń z 1970 roku, wiele kwestii wciąż wymaga wyjaśnienia. Historycy głowią się między innymi nad tym, dlaczego decyzję o wprowadzeniu podwyżek władze ogłosiły w najgorszym możliwym momencie. Z jakiego powodu zrezygnowano z pokojowych rozwiązań i wybrano brutalną rozprawę z protestującymi? Skąd wziął się panujący wówczas chaos decyzyjny? Choć jest rzeczą dobrze wiadomą, że na szczytach władzy w PRL trwała walka o wpływy, brakowało twardych dowodów na spisek przeciwko Gomułce. Trudno było również wskazać, kto miałby być inicjatorem i przywódcą sprzysiężenia przeciwko pierwszemu sekretarzowi partii. Tak było przynajmniej aż do publikacji artykułu prof. Chojnowskiego.

Czy Władysław Gomułka przypłacił władzą sprzeciw wobec planów budowy licencyjnej wersji BWP-1? (fot. domena publiczna).

Czy Władysław Gomułka przypłacił władzą sprzeciw wobec planów budowy licencyjnej wersji BWP-1? (fot. domena publiczna).

Sensacyjny dokument

Wspomniany historyk natrafił na nieznany dotąd dokument partyjny. Jest to protokół z posiedzenia w Komitecie Centralnym PZPR z 25 lutego 1969 roku. Co z niego wynika?

Władysław Gomułka był niechętny zbrojeniom, czym przysporzył sobie zapewne niebezpiecznych wrogów (fot. domena publiczna).

Władysław Gomułka był niechętny zbrojeniom, czym przysporzył sobie zapewne niebezpiecznych wrogów (fot. domena publiczna).

W wymiarze politycznym przedstawiony w dokumencie incydent ma posmak sensacji. Oto grono najważniejszych dygnitarzy partyjnych i państwowych zdecydowało bez wiedzy I sekretarza KC PZPR o podjęciu kosztochłonnej produkcji, wprowadzając ją częściowo w życie. […] Zdumienie budzi wynikająca z dokumentu informacja, że od lat sześćdziesiątych decyzje zbrojeniowe rząd podejmował „w węższym gronie, bez protokółu” (…).

Chodziło o rozpoczęcie produkcji bojowego wozu piechoty TB-40, który miał być licencyjną wersją wozu BWP-1 – pojazdu, z którego do dzisiaj korzysta Wojsko Polskie. Władysław Gomułka dowiedział się o podjętym przedsięwzięciu dopiero po fakcie i podjął decyzję o zablokowaniu prac. Zdaniem uczonego niewykluczone jest, że w ten sposób pierwszy sekretarz podpisał na siebie polityczny wyrok.

Jaruzelski, Gierek, Moskwa

Prof. Chojnowski wskazuje, że na przełomie lat 60. i 70. XX wieku:

Wojsko oczekiwało (…) uznania swej rosnącej pozycji w systemie władzy, na pewno zaś domagało się środków na rozbudowę i unowocześnienie swych struktur. W obu dziedzinach napotykało opór Władysława Gomułki, przy czym zasadnicze znaczenie miała niechęć I sekretarza do zwiększania nakładów finansowych na zbrojenia.

Czy wojsko odegrało podwójną rolę w Grudniu ‘70? (Inscenizacja na planie filmu „Czarny czwartek”; fot. Starscream, CC BY-SA 3.0).

Czy wojsko odegrało podwójną rolę w Grudniu ‘70? (Inscenizacja na planie filmu „Czarny czwartek”; fot. Starscream, CC BY-SA 3.0).

I rzeczywiście, po ustąpieniu Władysława Gomułki fundusze popłynęły szerokim strumieniem do sił zbrojnych PRL. Wojsko otrzymało m.in. ponad 1000 czołgów. Fakty mówią same za siebie: z różnych grup interesów w PRL, żadnej nie zależało tak bardzo na usunięciu przywódcy partii, co kompleksowi przemysłowo-wojskowemu.

News powstał w oparciu o artykuł naukowy opublikowany w periodyku „Dzieje Najnowsze”.

News powstał w oparciu o artykuł naukowy opublikowany w periodyku „Dzieje Najnowsze”.

Kluczową rolę w spisku miał odegrać gen. Wojciech Jaruzelski, a twierdzenia o wyłączeniu jego osoby z dowodzenia w grudniu 1970 r. miały być elementem cynicznego zacierania śladów. Według cytowanego historyka to właśnie ówczesny minister obrony narodowej przesądził w czasie spotkania z 18 grudnia o zmianie na stanowisku I sekretarza.

Również Moskwa miała sprzyjać zmianie kierownictwa PZPR. W jej przekonaniu Edward Gierek gwarantował dbałość o radzieckie interesy w Polsce, w przeciwieństwie do starającego się zachować względną niezależność Gomułki.

Trudno określić, jaka była rola spiskowców w podejmowaniu decyzji o podwyżkach, uzasadnione wydaje się natomiast przypuszczenie, że przygotowali się oni do siłowego rozwiązania sprawy spodziewanych protestów. Następnie obarczono Gomułkę odpowiedzialnością i zmuszono go do ustąpienia ze stanowiska.

Źródłem powyższego newsa jest:

Andrzej Chojnowski, Kto odsunął od władzy Władysława Gomułkę? Przyczynek do genezy Grudnia ’70, „Dzieje Najnowsze”, r. 46 (2014), nr. 1, s. 189–206.

Kup ciekawą książkę (taniej niż inni):

Newsy historyczne. O co chodzi?

1 Rubryka „newsów historycznych” to najnowsze doniesienia ze świata historii. Szukamy przegapionych i przemilczanych odkryć polskich (i nie tylko) naukowców. Pokazujemy, że w badaniach nad przeszłością nieustannie coś się dzieje.
2-news Nasze newsy są krótkie i przystępne. Na 2-3 tysiącach znaków streścimy dla Was odkrycia, które naukowcy zawarli na dziesiątkach stron hermetycznych prac. Piszemy tylko o tym, co naprawdę ma znaczenie. Bez przynudzania.
3 Opieramy się na publikacjach naukowych z ostatnich 18 miesięcy. W świecie historii newsy rozchodzą się powoli, a prace akademickie trafiają do potencjalnych odbiorców z dużym opóźnieniem. To co w innych dziedzinach przestaje być newsem po 24 godzinach w historii może nim być nawet rok później.
4-news Przygotowując newsy kierujemy się listą najbardziej prestiżowych periodyków historycznych. Jeśli jesteś wydawcą lub autorem i chciałbyś, abyśmy sięgnęli do konkretnej publikacji – wyślij ją na adres naszej redakcji.

 

Powiedz innym co myślisz:

Roman Sidorski - Historyk, redaktor, współautor książki „Źródła nienawiści”. Nasz człowiek w Poznaniu i specjalista od tematów wschodnich: od Kozaków i Łukaszenki, po Józefa Stalina. Jego przodkowie zabili Henryka Pobożnego pod Legnicą.

Czytasz artykuł z epoki: , . Oznaczyliśmy go kategoriami: Newsy historyczne.
Okupacja
Komentarze do artykułu (1)
  1. Komentarze do artykułu z portalu wykop.pl, które mogą Was zainteresować
    //www.wykop.pl/link/2587099/tajny-spisek-generalow-jaki-byl-prawdziwy-powod-upadku-wladyslawa-gomulki/
    brakslow: Czytałem część biografii Gomułki. W swojej książce, za głównego winnego spisku na swoją osobę, uznaje on Stanisława Kanie. Pisze „Kania był człowiekiem pełnym najgłębszych urazów. Nie miał w życiu większych pasji poza intrygami”. Oczywiście nie pomija on udziału Jaruzelskiego i jak i całej reszty.
    serpentes: 1. prowokujemy zamieszki \ strajki
    2. wysyłamy policję do zajęcia się nimi
    3. pada rozkaz strzelać.
    4. władza zostaje skompromitowana śmiercią kilku osób, następuje jej wymiana.

    kiedyś czytałem że takie rzeczy się działy w krajach bloku wschodniego gdy moskale życzyli sobie zmiany władzy.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Nixon2
…postać Imperatora w „Gwiezdnych Wojnach” wzorowana była na prezydencie USA Richardzie Nixonie? To nie jedyna inspiracja czasami wojny wietnamskiej. Imperium symbolizowało Stany Zjednoczone, a Ewokowie reprezentowali Wietkong.


…kpt. Piotrowski, jeden z zabójców Jerzego Popiełuszki, miał kontakty z oficerami KGB? To nie jedyny trop wskazujący na to, że zlecenie zamordowania księdza wyszło z Łubianki.

estrees
…renesansowe francuskie dwórki wiedziały, jak się zabawić? Podczas jednej z inspekcji w komnatach dam dworu znaleziono ogromne sztuczne fallusy. Wiele na pozornie cnotliwych panien prowadziło też bujne życie seksualne bez udziału mężczyzn.