Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Ile prawdy jest w legendzie o Popielu, którego zjadły myszy?

Czy księcia Popiela faktycznie zjadły myszy?

fot.Ignacy Gołębiowski/domena publiczna Czy księcia Popiela faktycznie zjadły myszy?

Każde polskie dziecko zna podanie o poprzedniku syna Piasta, Siemowita, niegodziwym księciu Popielu, który zginął w męczarniach pożarty przez myszy za swoje liczne zbrodnie. Ale skąd właściwie wzięła się ta legenda? I czy tkwi w niej choć ziarno prawdy?

„Nie było w nim żadnej szlachetnej zalety, żadnego czynu godnego bohaterskiego męża i księcia, dowodów cnoty, żadnego zamiłowania do zacności; oddawał się bezczynności, pijaństwu i obżarstwu (…), oddany rozmowom w towarzystwie kobiet, uciekał jakby od zarazy i klęski od mężów dojrzałych i mądrych” – zaczyna opowieść o Popielu Jan Długosz.

Historia księcia – mniej lub bardziej rozbudowana i przekształcona – pojawia się w wielu podaniach średniowiecznych kronikarzy. Jako pierwszy opowieść o przedpiastowskim władcy zamieścił w swojej kronice Gall Anonim. Występuje w niej pod imieniem Pąpiel (Pumpil) lub Popiel (Popel). Wincenty Kadłubek zlatynizował je, nazywając legendarnego poprzednika Piastów Pompiliuszem.

Kronikarze wspominają również jego przydomek – Chwościsko bądź Chościsko (oznaczający ogon lub… zużytą miotłę). Na takie przezwisko zasłużył sobie podobno wyglądem i postępowaniem. Jak pisze Długosz: „Wstrętny był, mając brzydkie, a do tego rzadkie i wytarte włosy na głowie, wstrętniejszy jeszcze z powodu rozpusty i nędznych obyczajów”.

Według legendy myszy dopadły Popiela i jego rodzinę w wieży na tajemniczej wyspie położonej na środku jeziora.

fot.domena publiczna Według legendy myszy dopadły Popiela i jego rodzinę w wieży na tajemniczej wyspie położonej na środku jeziora.

Haniebna śmierć

Od początku Gall przedstawia księcia w negatywnym świetle, zapowiadając rychły koniec jego rządów. Zwiastunem upadku miał być incydent podczas postrzyżyn synów władcy. Popiel przepędził wówczas „dwóch gości” przybyłych z woli samego Boga. Zostali oni natomiast zaproszeni w gościnę przez ubogiego oracza, Piasta, u którego odbywała się ta sama uroczystość.

Podczas zabawy doszło do zaskakującego wydarzenia. Jak donosi Kronika polska: „I tak ciągle [u Piasta – przyp. red.] miało przybywać piwa, aż napełniono nim wszystkie wypożyczone naczynia, a natomiast ci, co ucztowali u księcia, znaleźli [swoje naczynia] puste”, co zdaniem Galla Anonima stanowiło przepowiednię obalenia Popiela i przejęcia władzy przez syna Piasta, Siemowita. Kronikarz pokrótce opisał też śmierć legendarnego księcia, która miała nastąpić poza granicami ziem polskich:

Czy wiesz, że ...

...Jan Długosz uważał, że dawni Polacy musieli wierzyć w… to samo, co starożytni Grecy czy Rzymianie? Opisując panteon słowiańskich  bóstw uznał, że nasi przodkowie jedynie nadali bogom inne, rodzime imiona.

...w średniowieczu uważano za ryby wszystkie zwierzęta żyjące w wodzie, w tym m.in. walenie i morświny? Te ssaki ze względu na walory smakowe zyskały nawet miano "ryb królewskich".

...Zawisza Czarny sporą część kariery wojskowej spędził pod obcymi sztandarami? Zaczynał w oddziałach margrabiego Prokopa Luksemburskiego, a potem zaciągnął się na służbę u węgierskiego króla Zygmunta Luksemburskiego.

Komentarze (11)

  1. vito anstadt Odpowiedz

    Popiel wypędzony z królestwa …… z JAKIEGO krolestwa dobrzy ludzie ? Pzrypomniec,kto i kiedy zostal pierwszym krolem Polski i w dodatku sam siebie koronwoal??Ja rozumiem,z enastaly czas,w ktorych znowu Polska ma byc wybranym krajem i narodem ,przed krorym maja klekac wszystkie inne ,ale na litosc,sa jakies granice.A gdy zaczniemy mieszac historie z opowiesciami i mitami ,wyjdziemy tylko na durniow.jak zwykle

    • polak Odpowiedz

      Tak kiedyś sobie ludzie podawali że z „królestwa wypędzony” albo to dorobili kronikarze którzy taką historię zamieścili. O co Tobie chodzi?

    • Członek redakcji |Maria Procner Odpowiedz

      Jest to cytat z kroniki Galla Anonima – więc ku niemu należy kierować ewentualne pretensje. Zamieszczenie go w tekście bynajmniej nie miało na celu czynienia z Polski „wybranego kraju i narodu”, a jedynie ukazanie źródeł legendy o poprzednikach Piastów. Zresztą już w tytule pojawia się słowo legenda. Co więcej, nie tylko Polacy mają swój „mit założycielski”, w historii niemal każdego kraju, którego korzenie sięgają średniowiecza bądź starożytności, znajdzie się mniej lub bardziej prawdopodobne podanie o jego początkach.
      Pozdrawiamy serdecznie

    • Anonim Odpowiedz

      Turbogermanin w akcji. Nie, nie było królestwa ,bo Słowianie jak pokazuje historia kierowali się demokracją a nie barbarzynskim pomysłem Niemców i posiadaniem furera W Polsce trzeba było mieć zgodę szlachty na napadanie innych, w przeciwieństwie do Niemców co wykonywali polecenia furera.

  2. A... Odpowiedz

    Chościsko to być może (J. Roszko) przydomek oznaczający po prostu księcia. „Można o tym wnioskować m.in. na podstawie zapisu w Kazaniach gnieźnieńskich: „…gdisczy szo kthoremy krolevy, albo xoszoczu szin narodzy…” Wyraz „xoszoczu” oznacza „książęciu”…”.
    „W XII wieku było ono [słowo książę] niezwykle trudne do zapisania alfabetem łacińskim, a to ze względu na brak w łacinie samogłosek nosowych i spółgłosek szumiących (sybilantów). Z kolei literą „x” zapisywano niekiedy głoskę „ch”. Istnieje domniemanie, że Gall Anonim pisząc swą „Kronikę…” „…korzystał z najstarszych źródeł pisanych, gdzie Piasta zapisano jako syna jakiegoś „Choszecza” lub „Choszycza”.”
    Na marginesie: Piast też był jak widać to powyżej synem Chościska z oraczy – chłopów czyli być może którymś z potomków np. legendarnych Przemyślidów?

  3. Anonim Odpowiedz

    To wszystko przeczytałem dawno temu, za młodu, w pewnym komiksie. Wiedza zaczerpnięta z komiksu dla dzieci w artykule historycznym to po prostu żenada, Bardzo bardzo słabe

    • BASIEŃKA Odpowiedz

      Człowieku, myśl trochę. To ten komiks bazował na legendach opisanych przez wymienionych w artykule dawnych historykach…

  4. lavinka Odpowiedz

    Mark Twain w jednej ze swoich książek opisuje baśń o królu zjedzonym przez myszy. Tyle że przedstawia to jako staroangielską baśń opowiadaną angielskim dzieciom przez babcie. :)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.