Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Ofiary, o których nie wolno zapomnieć. Kogo zamordowano w Katyniu?

Wiosną 1940 roku Sowieci zamordowali przedstawicieli polskiej elity. Na zdjęciu kadr z filmu Andrzeja Wajdy "Katyń".

Wiosną 1940 roku Sowieci zamordowali przedstawicieli polskiej elity. Na zdjęciu kadr z filmu Andrzeja Wajdy „Katyń”.

Zbrodnia katyńska jest jednym z najtragiczniejszych wydarzeń polskiej historii XX wieku. Wielu aspektów tego bezprawnego odwetu na wziętych do niewoli polskich wojskowych do dzisiaj nie wyjaśniono do końca. Czy znamy chociaż wszystkie ofiary sowieckiego mordu?

Decyzja o wymordowaniu polskich jeńców przetrzymywanych na terenie ZSRR zapadła 5 marca 1940 roku uchwałą Biura Politycznego KC WKP(b). Już 14 marca w gabinecie Bogdana Kobułowa, szefa Głównego Zarządu Gospodarczego NKWD, odbyło się spotkanie ludzi odpowiedzialnych za jej wykonanie. Obecni na nim byli między innymi szefowie zarządów NKWD obwodu charkowskiego, kalinińskiego i smoleńskiego oraz naczelnicy wydziałów komendanckich wymienionych wyżej obwodów.

Nieco ponad tydzień później, 22 marca 1940 roku, Ławrientij Beria wydał tajny rozkaz opatrzony numerem 00350 „O rozładowaniu więzień NKWD USRR i BSRR”. W oparciu o niego z początkiem kwietnia wyruszył pierwszy kierowany do Katynia transport z obozu w Kozielsku. Jeńców polskich wywożono zgodnie z listami dyspozycyjnymi wysyłanymi z Moskwy. Na ich podstawie przygotowywano konwoje, które w różny sposób (pieszo, samochodami więziennymi, pociągami) docierały na miejsca egzekucji. Łącznie wiosną 1940 roku rozstrzelano co najmniej 21 768 obywateli Polski, w tym ponad 10 000 oficerów wojska i policji.

Kozielsk – Katyń

Obóz w Kozielsku znajdował się niecałe 250 kilometrów od Smoleńska. Położony był w zabudowaniach klasztoru Optina. Władze sowieckie nieraz wykorzystywały miejsca religijne do podobnych celów. Przejmowały je w ramach tak zwanej „intensywnej laicyzacji” trwającej w latach 20. i 30. XX wieku. W tym przypadku jeńcy zostali umieszczeni w zabudowaniach poklasztornych oraz cerkwiach. Komendantem obozu był starszy lejtnant NKWD, Wasilij N. Korolew.

Ciało zamordowanego w Katyniu majora Adama Solskiego na zdjęciu wykonanym w czasie ekshumacji wiosną 1943 roku.

fot.domena publiczna Ciało zamordowanego w Katyniu majora Adama Solskiego na zdjęciu wykonanym w czasie ekshumacji wiosną 1943 roku.

W Kozielsku więzieni byli polscy wojskowi wychowani na tradycjach niepodległościowych. Ich wzmożona aktywność sprawiła, że władze sowieckie uznawały ich za swoich największych wrogów. Funkcjonariusze NKWD przesłuchiwali jeńców, chcąc uzyskać od nich zwłaszcza informacje o ich uczestnictwie w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. Podejmowano też próby ich indoktrynacji. Nie przynosiły one jednak pożądanych efektów, co przyspieszyło decyzję o wyeliminowaniu krnąbrnych więźniów.

Kiedy 3 kwietnia 1940 rozpoczęto likwidację obozu, znajdowała się w nim elita wojska i narodu polskiego, w tym 4 generałów, 1 kontradmirał, około 100 pułkowników i podpułkowników. Przetrzymywano tam około 300 majorów, 1000 rotmistrzów i kapitanów, 2500 podporuczników i poruczników oraz 500 podchorążych. Wśród kadry oficerskiej znajdowało się też około 200 lotników i 50 marynarzy.

Czy wiesz, że ...

...Adolf Hitler w każdą podróż zabierał szczoteczkę do pielęgnacji swojego charakterystycznego zarostu. Był przekonany, że jego ikoniczny wąsik stanie się ostatnim krzykiem mody. Do pewnego stopnia miał rację – "na Hitlera" goliła się nie tylko partyjna wierchuszka, ale i zwyczajni Niemcy.

...niektóre oddziały Armii Czerwonej poruszały się po Polsce na saniach? Poza czołgami i saniami nie było innych pojazdów. Olbrzymie sanie Sowieci zrabowali z polskich dworów i gospodarstw, które napotykali po drodze podczas „wyzwalania” naszego kraju.

...dla Ludwiki Zachariasiewicz, wtyczki AK w strukturach NKWD, punktem kontaktowym z polskimi konspiratorami był… gabinet kosmetyczny na Pradze? W ten sposób młoda kobieta kreowała się jako atrakcyjna, próżna trzpiotka, dla której najważniejszy jest piękny wygląd.

...Stalin był tak zbulwersowany "zbyt namiętnym" pocałunkiem w jednej z rosyjskich komedii, że nakazał wycięcie nieprzyzwoitej sceny z filmu? Jego urzędnicy w obawie przed powtórką incydentu zakazali jakichkolwiek pocałunków we wszystkich radzieckich produkcjach kinowych.

Komentarze (5)

  1. Gg Odpowiedz

    Smutne to bardzo :( oprócz tego masowe wywózki do obozów kopalni lagrów. Masowe celowe niszczenie narodu. Do tego jeszcze cały czas kłamią i nie przyznają się do niczego.

  2. gość Odpowiedz

    Niewyobrażalne i trudne do ujęcia w słowach bestwialstwo. Do dziś odczuwamy bardzo bolesne skutki wymordowania sporej części inteligencji i elit ówczesnej Polski. Mam nadzieję, że pamięć o nich pozostanie wieczna.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.