Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Bartłomiej Gajek

Bartłomiej Gajek

historyk, archiwista, publicysta. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się historią przestępczości w czasach nowożytnych oraz historią Krakowa. Współpracuje z Newsweek Historia oraz Mówią Wieki.

Najnowsze publikacje:

Nowożytność | 19.06.2021

Jak cienka jest granica pomiędzy miłością a nienawiścią? Krótka historia Anny Boleyn

Anna Boleyn. Pierwsza królowa skazana na karę śmierci w Anglii, jedna z wielu kobiet Henryka VIII i prowodyrka religijnej rewolucji. Czy była uwielbianą przez poddanych władczynią, czy wręcz przeciwnie – powszechnie znienawidzoną czarownicą?

Dlaczego naziści tuż przed II wojną światową i w jej trakcie interesowali się procesami o czary?

Druga wojna światowa | 12.05.2021

H-Sonderkommando i kartoteka procesów o czary. Po co naziści zbierali informacje o czarownicach?

W Archiwum Państwowym w Poznaniu znajduje się tzw. Kartoteka procesów o czary. Akta te zostały opracowane przez specjalnie powołaną do tego komórkę SS w latach 1935–1944. Dlaczego naziści tuż przed II wojną światową i w jej trakcie interesowali...

Cytatów opisujących piękno znajdującego się w paryskim Luwrze portretu znaleźć można bez liku. Już w XVI wieku La Gioconda była uznawana za obraz wyjątkowy – wręcz doskonały.

Nowożytność | 19.04.2021

„Jej uśmiech, ten uśmiech – czy ze mnie drwi?”. Leonardo da Vinci i Mona Lisa

To jeden z najsłynniejszych – i najbardziej tajemniczych obrazów w dziejach świata. Jakie sekrety kryje enigmatyczny uśmiech Mona Lisy Leonarda da Vinci?

W XVIII wieku tajemnicze stworzenie siało postrach w małej prowincji Gévaudan na południu Francji.

Nowożytność | 03.02.2021

Bestia z Gévaudan. Co zabijało na południu Francji w XVIII wieku?

W XVIII wieku tajemnicze stworzenie siało postrach w małej prowincji Gévaudan na południu Francji. Kryptozoolodzy, którzy zajmują się „badaniem” zwierząt występujących w legendach oraz mitach, zaliczają je do kryptyd – hipotetycznie występujących stworzeń. Czym jednak krwiożercza bestia mogła...

Smog od lat jest w Londynie olbrzymim problemem (na zdj. w tle zarys Big Bena ledwie widocznego z powodu zanieczyszczonej mgły). W 1952 roku zebrał szczególnie zabójcze żniwo.

Zimna wojna | 01.02.2021

Mgła, która zabija. W 1952 roku smog w Londynie spowodował śmierć nawet 12 tysięcy osób!

Mgła, ciemność i dym. Duszące, gryzące w gardło powietrze. Trudności przy każdej próbie nabrania powietrza do płuc. Załzawione i podrażnione oczy. Wszechogarniający smród ciężkich metali. Nie od dziś wiadomo, że smog zabija. W Londynie w grudniu 1952 roku...

Uczczenie pamięci Józefa Piłsudskiego przy jego sarkofagu na Wawelu w 1935 roku.

Dwudziestolecie międzywojenne | 07.01.2021

Konflikt wawelski, czyli nocne wędrówki trumny Józefa Piłsudskiego

Po śmierci Józefa Piłsudskiego rozgorzała dyskusja o jego pochówku. Wszyscy byli jednomyślni co do miejsca – Zamek Królewski na Wawelu. Po zgodzie papieża oraz załatwieniu wszelkich kwestii organizacyjnych, ciało Marszałka spoczęło w krypcie św. Leonarda. Nikt nie spodziewał...

Początek roku nie zawsze przypada 1 stycznia.

Starożytność | 01.01.2021

Nowy Rok w marcu? A może we wrześniu? Ery i style rozpoczynania roku w historii

Kalendarz jest narzędziem umownym – podobnie jak czas oraz jego liczenie. Zagadnienia fizyczne zostawmy jednak w spokoju, zajmijmy się tymi historycznymi. Czy Nowy Rok zawsze rozpoczynano pierwszego dnia stycznia?

Spalenie przez Lutra ekskomunikującej go bulli papieskiej.

Nowożytność | 23.12.2020

„Ludzie ci, co się potocznie zwą zakonnikami i mnichami – nazwami w obu przypadkach najzupełniej fałszywymi…”, czyli o reformacji w Kościele słów kilka

Średniowieczny Kościół często zmagał się z problemami wewnętrznymi. Kłopotliwa walka cesarza z papieżem o inwestyturę (czyli o władzę w świecie chrześcijańskim) oraz przegrane krucjaty doprowadziły do utraty prestiżu. Wielu ówczesnych myślicieli żądało znaczących zmian. Wizja zbliżającej się reformy...

Wyobrażenie wiszących ogrodów Babilonu

Starożytność | 09.11.2020

Siedem cudów starożytnego świata

Lista najpiękniejszych budowli na świecie była już kilkukrotnie aktualizowana. Poza starożytnymi mamy więc architektoniczne cuda nowożytności i współczesności. Ale które miejsca trafiły do tej pierwszej wyliczanki? I dlaczego jest ich tylko siedem?

Anna Coleman Ladd wykonywała protezy twarzy dla rannych żołnierzy

Dwudziestolecie międzywojenne | 13.03.2020

Te maski odmieniły życie potwornie oszpeconych żołnierzy

Czy to magia? Odpowiadamy: nie! To sztuka i chęć niesienia dobra. Przedstawiamy postać wspaniałej kobiety, która chciała pomóc poszkodowanym podczas I wojny światowej; tym, którzy stracili pewność siebie i… swoją twarz.

Żydzi w wagonie towarowym w drodze do obozu zagłady

Druga wojna światowa | 10.02.2020

Najbardziej wstrząsające wspomnienia z obozu zagłady w Treblince

Przeżyć piekło – to określenie pasuje do osobistych historii osób, którym udało się przeżyć więzienie w Treblince. Przedstawiamy kilka spisanych opowieści tych, którzy uciekli przed śmiercią, bądź byli świadkami tej brutalnej machiny bestialstwa.

Mało kto pamięta, że na Bałtyku również grasowali piraci!

Średniowiecze | 21.01.2020

Pirackie dzieje Bałtyku – Bracia Witalijscy

O piratach słyszał każdy – groźni bandyci napadający na statki, w ładowniach których znajdowało się szczere złoto i drogocenne przedmioty. Abordaże, pirackie opaski na oko, papugi etc. A to wszystko w sceneriach rajskich Wysp Karaibskich. Nie musimy jednak...

Podobno to anioł kazał zamordować Zygmunta III Wazę

Nowożytność | 16.01.2020

Anioł rozkazujący zabić Zygmunta III Wazę

W tym roku mija 400 lat od próby zamordowania króla Zygmunta III Wazy. Była to pierwsza próba królobójstwa ze strony stanu szlacheckiego w dziejach dawnej Rzeczpospolitej. Jak wyglądał zamach i dlaczego do niego doszło?

Alcatraz do dziś rozpala wyobraźnię za sprawą licznych odniesień w kinematografii

Dwudziestolecie międzywojenne | 11.01.2020

Alcatraz. Najsłynniejsze więzienie na świecie

Alcatraz. Więzienie o zaostrzonym rygorze znajdujące się na skalistej wyspie u wybrzeży San Francisco. Dziś nie spełnia swego głównego zadania, jest tylko znaną i chętnie odwiedzaną atrakcją turystyczną. Jaka jest historia tego miejsca i jak wyglądała słynna ucieczka...

Norman Wilkinson demonstruje projekt kamuflażu

ciekawostka | 05.01.2020

Jak zakamuflować okręt wojenny? Czyli „koszmar pijanego malarza”

Jak ukryć okręt na pełnym morzu? Czy jest to w ogóle możliwe? Takie pytania zadawało sobie dowództwo brytyjskiej marynarki podczas pierwszej wojny światowej.

Niemal każdy z nas miał okazję całować "Nieznajomą z Sekwany"

XIX wiek | 02.12.2019

Nieznajoma wyłowiona z Sekwany. Wszyscy ją znamy, a niektórzy pewnie całowali

Uśmiech budzi nasze pozytywne skojarzenia, jednak ten szczególny wzbudzał niepokój. Nic dziwnego, skoro należał do osoby, która chwilę wcześniej popełniła samobójstwo.

Jak to w nauce bywa śmierć na gilotynie uważano jednocześnie za najbardziej bolesną i humanitarną

XIX wiek | 22.11.2019

Czy ludzka głowa po dekapitacji odczuwa ból?

Pobudzanie ładunkiem elektrycznym żabich udek przez Luigiego Galvaniego w latach 80. XVIII wieku wstrząsnęło światem. Martwe ciało nagle ożywało, mięśnie kurczyły się powodując ruch. Galvani sądził, że jego urządzenie umożliwia przywrócenie życia martwemu ciału na kilkanaście sekund. Eksperymenty...

Lament był ważnym etapem żałoby w starożytnej Grecji

Starożytność | 31.10.2019

Rwanie włosów z głowy i lamenty, czyli pogrzeb w starożytnej Grecji

„Jeśli zaś powrót nie jest możliwy – całą wieczność spać będziesz”. Jak wyglądał pogrzeb w starożytnej Grecji? Ile trwała żałoba? Czy słodkościami dało się przekupić Cerbera? Prześledźmy etapy ceremoniału – prothesis, ekphora i perdeipnon by dowiedzieć się jak...

"Osadnicy" z wyspy

Dwudziestolecie międzywojenne | 20.10.2019

Na tej wyspie zjadano ludzi!

By przeżyć zjadano ludzkie serca, płuca i wątroby. Człowiek był zwierzęciem – jako ofiara i myśliwy. Nieludzkie warunki, oddalona o wiele kilometrów od cywilizacji wyspa, głód, choroby i śmierć czyhająca na każdego. Do czego doprowadziła idea zasiedlenia dziewiczych...

Mapa Johannesa Schnitzera z 1482 roku według Klaudiusza Ptolemeusza, widoczne terytorium określone jako Sarmatia Europe

Nowożytność | 18.09.2019

Czy przez ten mit upadła Rzeczpospolita?

Z jednej strony podgolone szlacheckie głowy, tureckie kontusze, ciemnota, pijaństwo, wyzysk chłopstwa, upadek miast, z drugiej patriotyzm, wspaniałe bitwy i polska tożsamość. Czym tak naprawdę jest mit sarmacki?

Śmierć Sokratesa

Starożytność | 06.09.2019

Samobójstwo w starożytnej Grecji i Rzymie

Cykuta, żyły podcięte w wannie i jadowite żmije. Jaki był stosunek starożytnych Greków i Rzymian do samobójstwa? Traktowano je jako tchórzostwo, a może wręcz przeciwnie – akt odwagi?

Szachy królewska rozrywka

Średniowiecze | 20.08.2019

Szachy. Demoniczna rozrywka czy orientalna gra symboli?

Średniowieczni mieszkańcy Europy wiedzieli, że szachy pochodzą z Dalekiego Wschodu. W wyobraźni wielu pojawiały się wspaniałe historie związane z ich genezą. Figurom przypisywano magiczną moc i fantastyczne zdolności. Gra, mimo sprzeciwu Kościoła, stawała się coraz bardziej popularna.

Wiosną 1949 roku Sowieci zamordowali przedstawicieli polskiej elity. Na zdjęciu kar z filmu Andrzeja Wajdy "Katyń".

Druga wojna światowa | 03.10.2018

Ofiary, o których nie wolno zapomnieć. Kogo zamordowano w Katyniu?

Zbrodnia katyńska jest jednym z najtragiczniejszych wydarzeń polskiej historii XX wieku. Wielu aspektów tego bezprawnego odwetu na wziętych do niewoli polskich wojskowych do dzisiaj nie wyjaśniono do końca. Czy znamy chociaż wszystkie ofiary sowieckiego mordu?