Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Katarzyna Telniczanka. Morawska mieszczka z którą polski król przez ponad dziesięć lat żył na kocią łapę

Nie zachował się żaden obraz przedstawiający Katarzynę Telniczankę. Na ilustracji portret anonimowej kobiety z około 1510 roku.

Nie zachował się żaden obraz przedstawiający Katarzynę Telniczankę. Na ilustracji portret anonimowej kobiety z około 1510 roku.

Dla Zygmunta Starego była więcej niż konkubiną. Żyli wspólnie, kochali się, mieli dzieci. Ten związek przetrwał wiele. Nie mógł jednak przetrwać królewskiej koronacji.

Z Zygmuntem urodzonym w 1467 roku nikt nie wiązał wielkich nadziei. Pod względem starszeństwa był dopiero czwartym synem swoich rodziców: króla Polski Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Podczas gdy bracia zostali królami i książętami w trzech państwach, on tułał się po ich włościach, usiłując wykroić dla siebie choćby skromne władztwo.

Nie sądził, że kiedykolwiek awansuje do rangi wyższej, niż książątka na Śląsku, którą zdobył z trudem w roku 1499. Nie mógł przecież przewidzieć, że zarówno starszy od niego o pięć lat Jan I Olbracht, jak i starszy o trzy lata Aleksander Jagiellończyk umrą szybko i bezdzietnie. Nie robiąc sobie zbytecznych nadziei na tron, wszedł więc w związek, który na pewno nie przystawał monarsze – ale który zwyczajnie nikogo nie obchodził, w przypadku kłopotliwego braciszka bez uposażenia i tytułów.

Dziesięć szczęśliwych lat

Około 1498 roku trzydziestojednoletni królewicz – wtedy jeszcze zupełny, jak na standardy dynastyczne, gołodupiec – nawiązał bliższą znajomość z niejaką Katarzyną Ochstat. Historycy zgodnie twierdzą, że była to mieszczka, tylko dla zakamuflowania swojego stanu tytułująca się panią de Telitz bądź Thelinicz, od nazwy wsi na Morawach.

Zdaniem doktor Małgorzaty Duczmal, specjalistki od genealogii Jagiellonów, Katarzyna Telniczanka (jak zwykle się ją określa) była najprawdopodobniej zatrudniona na dworze polskiej królowej matki, Elżbiety Rakuszanki. Tam poznał ją Zygmunt. Spędzili wspólnie ponad dziesięć szczęśliwych lat. Ze względu na dzielącą ich różnicę stanów nigdy nie wzięli ślubu. Jednak pod każdym innym względem stanowili zwyczajną rodzinę.

Elżbieta Rakuszanka (fot. domena publiczna)

fot.domena publiczna Królowa Elżbieta Rakuszanka. Prawdopodobnie to na jej dworze Zygmunt poznał swoją przyszłą konkubinę.

Morawianka dzieliła z królewiczem codzienne troski oraz radości. urodziła Jagiellończykowi trójkę dzieci: Jana (1499), Reginę (1500/1501) i Katarzynę (1501/1503). Co zaś najważniejsze – nigdy tak naprawdę nie zniknęła z jego życia.

Życie byłej metresy

Zygmunt był zmuszony oddalić swoją nieoficjalną żonę w 1509 roku, kiedy jako król zaczął szukać legalnej małżonki. Nadal jednak wspierał we wszystkim Katarzynę, obdarowywał ją klejnotami, a nawet zakupił dla niej luksusową kamienicę przy krakowskim Rynku. Zupełnie tak, jakby wciąż chciał trzymać ją jak najbliżej siebie.

Nigdy też nie pozwolił, by Katarzyna wstąpiła w prawdziwy związek małżeński. Sam znalazł dla niej męża – ślepo sobie oddanego i już ponad pięćdziesięcioletniego podskarbiego, Andrzeja Kościeleckiego. Wszystko wskazuje na to, że wzdragał się na samą myśl o oddaniu kobiety, którą autentycznie kochał, w ręce młodego, sprawnego mężczyzny. Kogoś, kto w jej myślach mógłby konkurować z nim samym.

Czy wiesz, że ...

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

...słynny Casanova w pewnym momencie życia chciał się ustatkować? Poważnie myślał o ślubie z tajemniczą Henriettą, która nie chciała zapewnić mu trwałego związku. W ramach rozstanie napisała tylko jedno słowo: „Żegnaj”.

...największą zbrodnią dokonaną przez Rosjan podczas powstania kościuszkowskiego była rzeź Pragi? Rosjanie szybko przerwali powstańcze umocnienia i rozbili większość polskich oddziałów. Następnie zaś przystąpili do brutalnego mordowania jeńców oraz miejscowych cywilów.

...XVIII-wieczna polska szkoła uczyła młodzież wszystkich negatywnych zachowań szlacheckich, jakie stały się wtedy przekleństwem Rzeczypospolitej? Wychodzili z niej obywatele przekonani o wyjątkowości swojego stanu i przywiązani do zepsutego ustroju państwa. Nie brakowało też fanatyków religijnych.

Komentarze (1)

  1. lavinka Odpowiedz

    „Była kobietą, to zaś z góry skazywało ją na potępienie.”- taaa, jasne. Baw się w czary (w tamtych czasach!), spiskuj przeciw możnowładcom królewskim, a ktoś o feministycznych poglądach napisze po latach, że po prostu byłaś kobietą i Twoje intrygi były g warte. Pff.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.