Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Jan Olbracht (1459-1501)

Jan Olbracht na portrecie Marcello Bacciarellego.

fot.domena publiczna Jan Olbracht na portrecie Marcello Bacciarellego.

Jan Olbracht (1459-1501) – król Polski w latach 1492-1501, z dynastii Jagiellonów. Był trzecim synem Kazimierza IV Jagiellończyka i Elżbiety Rakuszanki. Urodził się 27 grudnia 1459 roku w Krakowie. Kształcił się pod okiem Jana Długosza i Filipa Buonaccorsiego (Kallimacha). Od 1484 roku, po śmierci starszego brata, królewicza Kazimierza, przygotowywany był przez ojca do przejęcia tronu polskiego. W 1490 roku krótko rywalizował z bratem Władysławem o tron węgierski. Po przegranej otrzymał w ramach rekompensaty Głogów, gdzie pełnił władzę książęcą od 1491 do 1498 roku.

Po śmierci Kazimierza IV rywalizował o koronę polską z braćmi oraz księciem płockim Januszem II. Zwyciężył dzięki poparciu matki, a także szlachty i mieszczaństwa. Jego koronacja odbyła się 30 września 1492 roku w Krakowie. Władza na Litwie przypadła jego młodszemu bratu, Aleksandrowi Jagiellończykowi. W pierwszych latach rządów Jan zdołał przyłączyć do Polski księstwo zatorskie i płockie. Zawarł też z bratem w 1499 roku nową unię polsko-litewską w Wilnie.

Jako król polski wzmocnił znacząco pozycję szlachty. W 1493 roku ograniczył prawo przenoszenia się chłopów, a w 1496 roku wydał przywileje piotrkowskie, które dawały szlachcie wyłączny dostęp do godności kościelnych. Zakazał jednocześnie mieszczanom nabywania dóbr ziemskich.

Jan dążył do podporządkowania Polsce Mołdawii, znajdującej się w orbicie wpływów tureckich. W 1497 roku zorganizował wyprawę, której celem było odzyskanie Kilii i Białogrodu. Być może planował też osadzenie na mołdawskim tronie swojego brata, Zygmunta. Interwencja zakończyła się całkowitym niepowodzeniem, a król w czasie odwrotu poniósł dotkliwą klęskę pod Koźminem, która dała początek powiedzeniu: Za króla Olbrachta wyginęła szlachta. Następstwem zaostrzenia stosunków z Turcją był najazd turecki z 1498 roku.

Prowadził hulaszczy tryb życia – lubił dobrze zjeść, komfortowo mieszkać i znajdować dla siebie nowe rozrywki. Nigdy się nie ożenił, miał jednak wiele kochanek. Najprawdopodobniej to od nich około 1497 roku nabawił się choroby, która doprowadziła ostatecznie do jego śmierci (podejrzewa się, że mógł umrzeć z powodu kiły). Zmarł 17 czerwca 1501 roku w Toruniu, gdzie szykował się na wojnę z Krzyżakami, którzy kilka lat wcześniej zaczęli kwestionować warunki pokoju toruńskiego z 1466 roku.

Dowiedz się więcej o Janie Olbrachcie:

wideo | 03.03.2019 | Autor:

Najgorsi władcy średniowiecznej Polski

Jeden był kastratem, pozbawionym korony i porzuconym przez żonę. Inny dał się zadźgać już w kilka miesięcy po objęciu władzy, a i tak na zawsze zmienił dzieje kraju. Był też największy z rozpustników i najgłupszy z dowódców…

Jan Olbracht. Na obrazach przedstawiano go dość niewinnie, jednak źródła malują zupełnie inny wizerunek króla (fot. domena publiczna)

artykuł | 10.11.2018 | Autor:

Jan Olbracht. Alkoholik, chory na syfilis erotoman… i najbardziej wyuzdany król Polski!

Nie żałował sobie jedzenia, alkoholu ani uciech cielesnych. Przez jego łoże przewinęło się morze kobiet – nic dziwnego, że od jednej w końcu zaraził się kiłą. A przecież był takim miłym i posłusznym chłopcem… Jak to się stało,…

hołd lenny na średniowiecznej miniaturze (źródło: domena publiczna)

artykuł | 18.02.2016 | Autor:

Imperium Jagiellonicum. Warto pamiętać, że polscy królowie wybierali władców połowy Europy!

Czechy, Węgry, Mołdawia, Litwa… Wszystkie te kraje wchodziły w skład jagiellońskiego imperium, ale to naszym władcom wcale nie wystarczało. Mieli szansę zdecydować nawet o wyborze samego cesarza. I nie byłby to ani pierwszy ani ostatni władca zawdzięczający koronę Jagiellonom.

Ciekawe materiały o Janie Olbrachcie z portalu TwojaHistoria.pl:

Jan Olbracht na obrazie pędzla Jana Matejki.

miniatura | 06.11.2017 | Autor:

Za króla Olbrachta wyginęła szlachta. Skąd wzięło się to słynne powiedzenie?

Każdy słyszał, że ponoć „za króla Olbrachta wyginęła szlachta”. Łatwo zgadnąć, że chodzi o króla Jana Olbrachta z dynastii Jagiellonów. Ale co z resztą znanego przysłowia?

Kazimierz Wielki. Najpopularniejszy z polskich królów?

artykuł | 10.10.2017 | Autor:

Kto jest najpopularniejszym polskim władcą? Sprawdzamy dane wyszukiwarki Google

Którzy władcy budzą największe zainteresowanie, o których chcemy czytać, których sylwetki zgłębiamy? Którzy są najważniejsi dla nas – dzisiejszych Polaków? Przedstawiamy jedyny w swoim rodzaju ranking oparty na twardych danych. Wyniki zaskakują.

Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.