Ciekawostki Historyczne

Bona Sforza (1494-1557)

Bona Sforza, Jan Matejkofot.domena publiczna

Bona Sforza, Jan Matejko

Bona Sforza (1494-1557) – polska królowa, żona Zygmunta I Starego z dynastii Jagiellonów. Była córką mediolańskiego księcia Giangaleazza Sforzy i neapolitańskiej królewny Izabeli Aragońskiej. Jej ojciec został zamordowany, gdy miała osiem miesięcy; dzieciństwo spędziła najpierw na dworze wuja, który zabił jej tatę, a następnie na tułaczce po Włoszech wspólnie z matką. Dopiero w wieku ośmiu lat osiadła z matką w Bari, które to księstwo Izabela otrzymała od Habsburgów. Dziewczynka była wychowywana na przyszłą władczynię. Za pośrednictwem cesarza, Maksymiliana I Habsburga, w 1515 roku zaproponowano rękę Bony świeżo owdowiałemu królowi Polski. Bona przybyła do nowej ojczyzny z początkiem 1518 roku, a 18 dnia miesiąca odbyły się jej ślub i koronacja.

Była władczynią ambitną, aktywną i niezwykle gospodarną. Dzięki umiejętnemu zarządzaniu otrzymanymi od męża majątkami szybko dorobiła się olbrzymiej osobistej fortuny, tylko w Koronie nabywając ponad dwieście wsi i kilkanaście miast. Wywierała też istotny wpływ na politykę kraju, tak że o drugim dziesięcioleciu jej pobytu w Polsce mówi się wręcz, że był to okres współrządów Zygmunta i Bony. W 1530 roku doprowadziła do koronacji swojego jedynego syna, Zygmunta Augusta, jeszcze za życia ojca („vivente rege”). Na Litwie przeprowadziła szeroko zakrojoną reformę gospodarczą (zwaną „pomiarą włóczną”). W 1537 roku opór szlachty wobec projektów królowej doprowadził do buntu określanego mianem „wojny kokoszej”. Mimo rokoszu królowa zachowała przemożny wpływ na sprawy państwa aż do śmierci swojego męża w 1548 roku. Skłócona z synem wycofała się następnie na Mazowsze, a wreszcie, w 1556 roku – wbrew Zygmuntowi Augustowi – wyjechała z Polski, wywożąc znaczną część swojego prywatnego, ruchomego majątku. Już we Włoszech pożyczyła olbrzymią sumę 430 000 dukatów wicekrólowi Neapolu – a tym samym Habsburgom, których ten reprezentował. Umarła nieco ponad rok później, otruta przez habsburskiego agenta Jana Wawrzyńca Pappacodę.

Dowiedz się więcej o Bonie Sforzy:

Średniowiecze

Zabójczy poród, trucizna w winie, kiła…

W naszej historii było więcej królowych niż królów. I to bynajmniej nie dlatego w czasach monarchii Polska była jakoś wybitnie feministycznym krajem. Po prostu paniom…

28 czerwca 2020 | Autorzy: Maria Procner

Nowożytność

Królowa Bona w pigułce. Co koniecznie…

Bony Sforzy nie trzeba nikomu przedstawiać. Ambitna Włoszka, która rządziła Rzeczpospolitą u boku Zygmunta I Starego, jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych polskich władczyń. Ale czy…

19 listopada 2018 | Autorzy: Anna Winkler

Nowożytność

Jak bardzo rozpustni byli Jagiellonowie?

Dynastie Walezjuszy czy Habsburgów mogły się pochwalić legionem bękartów. O nieślubnych dzieciach polskiej dynastii Jagiellonów historia milczy. Czy to jednak znaczy, że nasi władcy byli…

27 sierpnia 2018 | Autorzy: Agnieszka Bukowczan-Rzeszut

Nowożytność

To małżeństwo zmieniło polską historię. Dlaczego…

Wśród kandydatek do małżeństwa z polskim królem znajdowała się Piastówna, a także wnuczka cesarza. Wybrano jednak księżniczką z „egzotycznego” włoskiego rodu. Dlaczego?

21 sierpnia 2018 | Autorzy: Eugeniusz Wiśniewski

Nowożytność

„Babskie fochy” czy mistrzowskie zagranie polityczne?…

Historycy lubią przytaczać niesławną aferę parmezanową jako naczelny dowód małostkowości i nadpobudliwości Bony Sforzy. Czy nie należałoby w niej widzieć raczej chytrego i mistrzowsko przeprowadzonego…

6 lipca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Nieszczęsna Elżbieta Habsburżanka. Dlaczego królowa Bona…

Mówiono, że próbuje ją zagłodzić, albo i zabić. Maltretowała Elżbietę Habsburżankę psychicznie i emocjonalnie. Robiła też wszystko, by zniszczyć pożycie młodej królowej z mężem. Ale…

28 czerwca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Teściowa z piekła rodem. Bona Sforza…

Wszechwładca Bona nie znosiła żadnej konkurencji. Niechcianą synową poniżała, lżyła, a nawet próbowała zagłodzić. Z rozmysłem zamieniła egzystencję Elżbiety Habsburżanki w piekło.

13 marca 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Wypadek, który przesądził o losach dynastii….

Bona Sforza uwielbiała gonitwy za jeleniami, drżała na samą myśl o dreszczyku emocji towarzyszącym obławie na grubego zwierza. Miała naturę drapieżnika i kiedy tylko nadarzała…

16 stycznia 2018 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Zygmunta Augusta koronowano za życia ojca,…

Nawet samemu królowi pomysł koronacji syna, Zygmunta Augusta, gdy on wciąż żyje wydawał się absurdem. Poddani też nie chcieli słyszeć o żadnej elekcji vivente rege….

31 grudnia 2017 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Co się stało z mordercą Bony…

Rozgrywka od pierwszych chwil była ustawiona. Każdy wiedział, że morderca Bony Sforzy jest nietykalny. Rzymska inkwizycja zdecydowała, że za otrucie polskiej królowej nie może mu…

19 sierpnia 2016 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Czy Bona Sforza parała się czarną…

„Chciwa, przewrotna, zła matka, zła żona!” – podśpiewywano w Polsce na temat starej królowej Bony. Poddani zarzucali jej, że morduje przeciwników politycznych i z zimną…

28 lipca 2016 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Zła matka, zła żona… i miłośniczka…

Miała ojca nieudacznika, gustującego w miłości greckiej. Wcale nie sprowadziła do Polski włoszczyzny, ale była prawdopodobnie pierwszą ekolożką w naszym kraju. A życie zawdzięczała pewnemu…

26 lipca 2015 | Autorzy: Rafał Kuzak

Nowożytność

Rozrywki godne królowej. Co Bona Sforza…

Historia zapamiętała ją jako propagatorkę włoskiej kuchni i właścicielkę kilkudziesięciu wspaniałych sukni. Słynna Bona była jednak prawdziwym człowiekiem renesansu. Lista jej zajęć i zamiłowań ciągnęła…

2 kwietnia 2015 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Wszyscy kochankowie Bony Sforzy

„Włoskie owoce dojrzewają szybciej!”. Według popularnej legendy to właśnie miała powiedzieć Bona w 1518 roku, kiedy świeżo poślubiony mąż zauważył u niej pierwsze oznaki ciąży….

26 lutego 2015 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Tłusta, brzydka wiedźma? W żadnym razie….

Nie była bezwzględną trucicielką. Nie ograbiła polskiego państwa i nie wywiozła cudzych skarbów do Włoch. A przede wszystkim – wcale nie była spasionym, szkaradnym babsztylem….

1 grudnia 2014 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Czy Bona Sforza naprawdę sprowadziła do…

Mało jest równie rozpowszechnionych mitów historycznych. Według co drugiego podręcznika do historii i przynajmniej kilku różnych książek kucharskich to właśnie słynna królowa z włoskiego rodu…

7 listopada 2014 | Autorzy: Kamil Janicki

Nowożytność

Mordercy, gwałciciele, marionetki. Rodzina królowej Bony

strong>Piętnastowieczna Italia to kraina pełna mecenasów sztuki, muzyki, wytwornych dam i dwornych młodzieńców oraz utalentowanych artystów. Jednak ten sielankowy obraz półwyspu piękna i artyzmu to…

14 stycznia 2013 | Autorzy: Aleksandra Zaprutko-Janicka

Ciekawe materiały na temat Bony Sforzy z portalu TwojaHistoria.pl:

Średniowiecze

Która z polskich władczyń jest najpopularniejsza?…

Na jakąkolwiek uwagę mogą liczyć tylko, jeśli przysłużyły się Kościołowi. Ambicja? Polityczne talenty? Obiektywne zasługi dla kraju i dynastii? Na silne i niezależne kobiety wciąż…

25 października 2017 | Autorzy: Kamil Janicki

Najlepsze książki o Bonie Sforzy:

[book znak=5585 woblink=16430 tracking=”utm_medium=leksykon_bona”]

Najciekawsze historie wprost na Twoim mailu!

Zapisując się na newsletter zgadzasz się na otrzymywanie informacji z serwisu Lubimyczytac.pl w tym informacji handlowych, oraz informacji dopasowanych do twoich zainteresowań i preferencji. Twój adres email będziemy przetwarzać w celu kierowania do Ciebie treści marketingowych w formie newslettera. Więcej informacji w Polityce Prywatności.