Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Ile rządów w czasie wojny uciekło do Wielkiej Brytanii?

Plakat propagandowy z okresu II wojny światowej (fot. domena publiczna).

fot.domena publiczna Plakat propagandowy z okresu II wojny światowej (fot. domena publiczna).

Londyn nazywano małą Europą. Aż trudno uwierzyć jak wiele rządów i jak wielu władców schroniło się na Wyspach, by z oddali obserwować triumfalny pochód Hitlera. Zamiast jednoczyć się we wspólnej walce przeciw okupantowi, dawali popis haniebnego partyjniactwa i arogancji. Choć rzecz jasna nie wszyscy.

Erik Hazelhoff Roelfzema, który zdążył przyjrzeć się z bliska poczynaniom okupanta w swojej rodzinnej Holandii, po przedostaniu się do Wielkiej Brytanii nie mógł się nadziwić temu, jak pracują rządy, które schroniły się w Londynie. Komentował to wprost, stwierdzając, że w cieplarnianej atmosferze stolicy Anglii jak muchomory pleniły się intrygi knute przez ludzi mających wiele osobistych i politycznych rachunków do wyrównania.

Rządy, które we własnych krajach przeżyły upokorzenie porażki i musiały salwować się ucieczką, na obcej ziemi tym żwawiej odreagowywały traumę, zaciekle walcząc we własnych szeregach. Lynne Olson, autorka nowej książki „Wyspa ostatniej nadziei”, cytuje słowa Hazelhoff Roelfzema, dla którego zetknięcie się z oficjelami z jego ojczyzny było niczym zimny prysznic:

Żyli w świecie stanowisk i uposażeń, awansów i podwyżek, będącym po piętnastu miesiącach okupacji dla nas, uciekinierów, równie iluzorycznym jak dla nich cele więzienne i plutony egzekucyjne.

„Kompleks monachijski”. Czechosłowacja

Oprócz polityków uwikłanych w sieci spisków i przepychanek na emigracji w Londynie przebywali także i ci autentycznie aktywni. Należał do nich Edvard Beneš.

Plakat propagandowy z okresu II wojnyświatowej (fot. domena publiczna).

fot.domena publiczna Plakat propagandowy z okresu II wojny światowej (fot. domena publiczna).

Czechosłowacja, którą rządził do niedawna, była pierwszą ofiarą Adolfa Hitlera. Na mocy traktatu monachijskiego zawartego 30 września 1938 roku, Francja i Wielka Brytania umożliwiły Niemcom zagarnięcie 40% terytorium tego kraju. Mocarstwa łudziły się, że w efekcie udobruchają Führera i zażegnają groźbę wybuchu wojny.

Edvard Beneš został przez Hitlera zmuszony do rezygnacji z funkcji premiera w kilka dni po zawarciu układu w Monachium, po czym opuścił kraj. Na wieść o wybuchu wojny natychmiast jednak wyruszył do Londynu i twierdził, że to on jest prawowitym przywódcą Czechosłowacji, a rząd który przejął po nim władzę przestał być legalny gdy stał się marionetką Niemców.

Pierwsze dwa lata działalności Edvarda Beneša były, jak podkreśla to Lynne Olson w książce „Wyspa ostatniej nadziei”, czasem frustracji i upokorzeń. Ten sam Nevile Chamberlain, który jeszcze niedawno składał podpis pod bandyckim układem monachijskim, teraz wyrażał oburzenie postawą byłego premiera Czechosłowacji. Benešowi zakomunikowano, że może otrzymać azyl polityczny, jednak pod pewnym warunkiem – przebywając w Wielkiej Brytanii ma absolutnie nie mieszać się do polityki.

Prezydent Czechosłowacji Edvard Beneš z wizytą u prezydenta Polski, Stanisława Wojciechowskiego w 1925 roku.

fot.domena publiczna Prezydent Czechosłowacji Edvard Beneš z wizytą u prezydenta Polski, Stanisława Wojciechowskiego w 1925 roku.

Dla Czecha była to osobista zniewaga. Choć ostatecznie zyskał uznanie dla swojej pozycji, nigdy nie zapomniał poniżenia, jakie go spotkało.

„Gbur i arogant”. Francja

Nigdy na nikogo nie został za to wybrany Charles de Gaulle. Mimo to, jak podkreśla Lynne Olson uparcie twierdził on, że jest jedynym przywódcą walczącej i niepokonanej Francji. Brytyjscy politycy nie znosili buty, którą wprost ociekał, ani nie lubili jego Wolnych Francuzów. Jego otoczenie było prawdziwą areną, na której ciągle walczyli ludzie z różnych środowisk, których łączyła tylko lojalność dla de Gaulla.

Jak zanotował w swoim pamiętniku jeden z ministrów rządu Winstona Churchilla:

Wszyscy francuscy emigranci drą ze sobą koty. Przychodzą do mnie i opowiadają, jak okropni są wszyscy pozostali.

Czy wiesz, że ...

...niemiecki generał Friedrich Paulus, wzięty w sowiecką niewolę pod Stalingradem, w procesach norymberskich wziął udział jak świadek oskarżenia? Jego przyjazd wzbudził dużo emocji. Kiedy siedzący na ławie oskarżonych Hermann Göring zobaczył go na sali rozpraw, z wściekłością nazwał go „brudną świnią”.

...jeden z najsłynniejszych szpiegów wszech czasów, Guy Burgess, został homoseksualistą prawdopodobnie w wyniku dziecięcej traumy? Pewnej wakacyjnej nocy zastał bowiem swoich rodziców w niedwuznacznej sytuacji. Z tym, że jego ojciec nie przeżył seksualnego zbliżenia z matką.

...Józef Stalin traktował swojego pierworodnego syna Jakowa z pogardą? Drwił nawet… z jego próby samobójczej. Pocisk z pistoletu tylko drasnął go w pierś, dyktator wyśmiewał więc niecelność syna.

...Stalin lubił naśmiewać się z przesadnych ambicji swojej wierchuszki? Na liście kandydatów do odznaczenia napisał: „Gówniarze dostają order Lenina!”

Komentarze

brak komentarzy

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.