Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Dosieczka. Polska karlica, która trzęsła całą Europą?

Niestety nie pozostały wizerunki Dosieczki. Tak wyglądała karliczka Angiola Biondi z orszaku innej władczyni, Wiolanty Beatrycze bawarskiej, na obrazie Niccolò Cassany z 1707 roku.

fot.domena publiczna Niestety nie pozostały wizerunki Dosieczki. Tak wyglądała karliczka Angiola Biondi z orszaku innej władczyni, Wiolanty Beatrycze bawarskiej, na obrazie Niccolò Cassany z 1707 roku.

Całe życie wyglądała jak dziecko. Niziutka, niepozorna, wręcz niezauważalna w monarszym otoczeniu. Ale ona przekuła pozorne wady w zalety. Stała się nieoficjalnym kanclerzem królowej, kształtowała jej wizerunek na arenie międzynarodowej. A w dodatku uratowała swojej pani życie!

Miała na imię Dorota, choć częściej nazywano ją Dosieczka albo Dosia. Jej nazwisko najprawdopodobniej brzmiało Ostolska, choć w literaturze można znaleźć inne formy, jak Ostrelska i Ostalska. Była Polką, ale niewiele wiemy o jej życiu w naszym kraju.

Na dwór królewski zapewne przygarnęła ją Bona Sforza, wielka miłośniczka karłów. To przy niej Dosia odbyła edukację polityczną; królowa Polski zabierała swoje karły nawet na narady polityczne! Niziołka szczególnie silnie związana była z najstarszą z mieszkających z nią po śmierci Zygmunta Starego panien Jagiellonek – Zofią.

W późniejszych listach karliczka nazywała siebie „podnóżną a najniższą służką” albo „najmniejsza służebnica” Zofii Jagiellonki. Nie trafiła jednak razem z nią do Brunszwiku w 1556 roku. Królewna wybrała na swą maleńką towarzyszkę groźną Jagnieszkę. Zamiast tego 6 lat później – wraz z karliczką Baśką – Dosieczka znalazła się w polskiej świcie towarzyszącej Katarzynie Jagiellonce w drodze do mroźnej Finlandii, gdzie rezydował jej świeżo poślubiony mąż, książę Jan Waza.

W spisie poświęconym bogatej wyprawie ślubnej tej najmłodszej córki Bony znalazło się potwierdzenie, że księżniczka dbała o komfort swoich najniższych wzrostem sług. Pod hasłem „Barwa na karły” zapisano:

Sajaników, bieretków i niższych ubiorów aksamitnych czarnych na 2 karłów.
Prześcieradło kitajczane czerwone do noszenia szat.

Jak widać, materiały dla Dosieczki pochodziły nawet z Chin!

Katarzyna Jagiellonka zabrała Dosieczkę ze sobą na mroźną północ. Polska królewna na rysunku Jana Styfi z 1864 roku.

fot.domena publiczna Katarzyna Jagiellonka zabrała Dosieczkę ze sobą na mroźną północ. Polska królewna na rysunku Jana Styfi z 1864 roku.

Północne problemy

Dosi udało się uniknąć losu większości polskich sług Katarzyny, odesłanych do kraju w mało komfortowych warunkach. Początkowo wyszła na tym fatalnie. Wkrótce po ślubie zarówno Jagiellonka jak i jej mąż zostali uwięzieni na zamku Gripsholm przez króla Szwecji Eryka XIV, przyrodniego brata Jana.

Więźniom nerwy rujnowały wrzaski osób torturowanych z rozkazu króla. Nie pomagał też ciągle towarzyszący Katarzynie strach, że zostanie odseparowana od męża (a potem i syna) i odesłana do krwawego moskiewskiego tyrana Iwana IV Groźnego.

Dosieczka, jako jedna z nielicznych osób, służyła książęcej parze w tym trudnym czasie. Najprawdopodobniej to ona piastowała ich dzieci – żyjącą 1,5 roku Izabelę oraz urodzonego niedługo po jej śmierci Zygmunta.

Wąska grupa uwięzionych przez 4 lata osób mocno się do siebie zbliżyła. Dość powiedzieć, że mimo sporej różnicy wieku Katarzyna i Jan stworzyli jeden z najzgodniejszych związków tamtych czasów. Dosieczka również skorzystała z tego. Po uwolnieniu tej pary teraz stała się jedną z najważniejszych osób na dworze.

Polska Jagiellonów oczami kobiet! Poznaj najnowszą powieść Anny Brzezińskiej: "Córki Wawelu. Opowieść o jagiellońskich królewnach" (Wydawnictwo Literackie 2017).

Polska Jagiellonów oczami kobiet! Poznaj najnowszą powieść Anny Brzezińskiej: „Córki Wawelu. Opowieść o jagiellońskich królewnach” (Wydawnictwo Literackie 2017).

Kanclerz-piarowiec

Wykształcona i sprytna Dosia dobrze czuła się jako szara eminencja. Sama zarzekała się, że nie jest sekretarzem królowej, a tylko jej ochmistrzynią. Liczne pozostałe po niej listy zdają się jednak zadawać kłam jej skromnym zapewnieniom.

Niziołka pisała bowiem do najprzedniejszych polityków Rzeczpospolitej. Ale przede wszystkich zachowała się jej bogata korespondencja z księżną brunszwicką Zofią Jagiellonką, starszą siostrą Katarzyny. Poznajemy dzięki niej kulisy szwedzkiej polityki, przedstawione z niezwykłą fantazją i elokwencją.

Czy wiesz, że ...

...Zofia Jagiellonka została upokorzona jak żadna inna królewna w polskich dziejach? Wydano ją za sześćdziesięcioletniego starca, którego stała metresa urodziła aż dziesięcioro dzieci!

...Pietro Aretino, papieski kronikarz piszący zwykle utwory głęboko religijne, zasłynął jako ojciec literatury pornograficznej? Stało się tak za sprawą jego „Ragionamenti” i „Żywotów kurtyzan”, czyli dialogów opisujących życie kobiet lekkich obyczajów.

...sułtan Mehmed II Zdobywca wał się do ataku na Konstantynopol już w wieku 14 lat? Na przeszkodzie tym planom stanął bardziej powściągliwy ojciec. Dopiero po jego śmierci mógł spełnić swoje marzenia o podbojach.

Komentarze (4)

  1. Izabela Kozłowska Odpowiedz

    „…Dosieczka, jako jedna z nielicznych osób, służyła książęcej parze w tym trudnym czasie. Najprawdopodobniej to ona piastowała ich dzieci – żyjącą 1,5 roku Izabelę oraz urodzonego niedługo po jej śmierci Zygmunta…”

    hmm, z zaświatów znaczy?

      • Członek redakcji | Anna Dziadzio Odpowiedz

        @Magdalena: Pani Magdaleno bardzo dziękujemy za sprostowanie i wyjaśnienie wątpliwości poprzedniemu dyskutantowi. Pozdrawiamy :)

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.