Damy - empik

Kiedy niewolnik mówi prawdę? Tylko na torturach!

Autor: | 16 marca 2015 | 21,393 odsłon

Chłosta była najczęściej wymierzaną karą. (na zdj. fragment obrazu Williama Adolpha Bouguereau pt. "Biczowanie Jezusa").Rzymski niewolnik stale musiał liczyć się z bolesną karą. Najmniejsze przewinienie mogło skończyć się okrutnym okaleczeniem. Ale nawet najbardziej posłuszny i sumienny z nich mógł zostać poddany torturom za winy kogoś innego. A nawet za cudzą niewinność. Straszne? Witajcie w rzymskiej niewoli.

Skoro właściciel niewolnika miał nad nim pełną władzę i mógł wykorzystywać go do zaspokajania swoich seksualnych potrzeb, jest oczywiste, że mógł go również dowolnie karać. Niewolnik był w powszechnym przekonaniu istotą bezwartościową pod względem moralnym. Stały strach przed batem jawił się jako główny sposób na utrzymanie posłuszeństwa i czerpanie pożytku ze swej żywej własności.

Uważano jednocześnie, że niewolnicy skazani na galery, rozszarpanie w cyrku przez dzikie zwierzęta czy też na pracę w kopalniach w pełni zasłużyli na swój los. Okrutna śmierć, mniej lub bardziej rozciągnięta w czasie oznaczała po prostu sprawiedliwość. Inne kary też nie powinny wywoływać wyrzutów sumienia, wszak niewolnicy sami sprowadzali je na siebie przez swoje lenistwo i nieposłuszeństwem. Marek Sydoniusz Semp*, autor poradnika „Wytresuj swoich niewolników”, pisał:

Niewolni bohaterowie komedii Plauta często myśleli wyłącznie o tym, jak uniknąć bata.

Niewolni bohaterowie komedii Plauta często myśleli wyłącznie o tym, jak uniknąć bata.

Gdy posiadasz upartego muła, nie ma sensu używać pięknej sztuki retoryki, by próbować przekonać go do spełniania twoich życzeń. Tak samo jest z niewolnikami. […] Krnąbrni niewolnicy nie pojmują logiki. Tacy niewolnicy są jak zwierzęta i najlepiej reagują na dotyk bata.

Pięści, bat, tortury

Niewolnicy w komediach Plauta często myślą głównie o tym, jak uniknąć bata. Słynny lekarz Galen opisuje właścicieli tak ogarniętych gniewem i zapamiętałych w biciu, że sami ranili sobie ręce, wymierzając razy. Katalog kar obejmował zakucie na stałe w łańcuchy, chłostę, znakowanie twarzy czy obcięcie kończyny. Innym pomysłem było zesłanie do pracy przy obracaniu kamienia młyńskiego zamiast mułów.

Historyk Kasjusz Dion i filozof Seneka przytaczają opowieść o okrutnym nawet jak na rzymskie standardy Wediuszu Pollionie. Chciał się on popisać przed cesarzem Oktawianem Augustem i rzucić swego sługę na pożarcie minogom, które hodował w stawie. Czym zawinił nieszczęśnik? Stłukł kryształowy puchar.

Cesarz Hadrian nie słynął z okrucieństwa, nie przeszkodziło mu to jednak wbić niewolnikowi pióro w oko (zdjęcie opublikowane na licencji CCA SA 3.0, autor Giovanni Dall'Orto).

Cesarz Hadrian nie słynął z okrucieństwa, nie przeszkodziło mu to jednak wbić niewolnikowi pióro w oko (zdjęcie opublikowane na licencji CCA SA 3.0, autor Giovanni Dall’Orto).

Cesarz Hadrian miał w przypływie gniewu wbić pióro w oko swojego niewolnika. Na co było zatem stać bardziej porywczych i okrutnych panów? Przykładu dostarcza w jednej ze swoich mów Cyceron, opisując kaźń, jaką zgotowała swoim niewolnikom kobieta imieniem Sassja.

Zapragnęła ona wrobić swojego syna w morderstwo, a cel zamierzała osiągnąć poprzez wymuszenie torturami zeznań z trzech niewolników. Dręczyła ich tak zawzięcie, że nawet przywykli do podobnych widoków Rzymianie mieli dość, a oprawca zdążył się zmęczyć.

Gdy po dwóch sesjach kaźni niewolnicy nie dali się złamać, zgromadzeni zorientowali się wreszcie w zamiarach Sassji. Żadna kara jej jednak nie spotkała. Co więcej, trzy lata później schwytała jednego z przesłuchiwanych, obcięła mu język, a następnie ukrzyżowała.

Łaskawość cesarzy

Nadmierne okrucieństwo nie było jednak dobrze postrzegane. Uważano, że jest w złym guście oraz świadczy o braku cenionej powściągliwości i rozwagi. Powstrzymywanie się od przesadnych kar miało pokazywać o wyższość moralną pana. A poza tym czy warto niszczyć własny dobytek?

Oktawian August nie tylko nie pozwolił rzucić niewolnika na pożarcie minogom, ale polecił go uwolnić i ukarał jego właściciela. Nakazał zakopać staw z minogami i rozbić wszystkie kryształowe puchary w domostwie. Z kolei cesarz Hadrian zreflektował się i chciał zadośćuczynić niewolnikowi zadaną ranę. Pokrzywdzony odparł, że nic nie jest w stanie wynagrodzić mu utraty oka, co było wielką zuchwałością.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Roman Sidorski - Historyk, redaktor, współautor książki „Źródła nienawiści”. Nasz człowiek w Poznaniu i specjalista od tematów wschodnich: od Kozaków i Łukaszenki, po Józefa Stalina. Jego przodkowie zabili Henryka Pobożnego pod Legnicą.

Czytasz artykuł z epoki: , . Oznaczyliśmy go kategoriami: Dawniej było lepiej, Historia prawa, Wszystkie artykuły.
Okupacja
Komentarze do artykułu (4)
    • Minóg morski ma około metra, pasożytuje na sporych czasem rybach. Wanna z metrowymi minogami, związany i napoczęty lekko (zraniony) niewolnik – nie trzeba dużej wyobraźni.

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

peter_the_great_the_tsarevich_alexei_petrovich
…Piotr Wielki był dla swojego pierworodnego ojcem jak z koszmaru? Kiedy carewicz uciekł przed jego gniewem do Austrii, zmusił go do powrotu i skazał na śmierć.

miniaturka-1
…podstawową, choć nieoficjalną walutą w Auschwitz były papierosy? Nałogowi palacze oddawali jedzenie za papierosy i wykańczali się w ciągu kilku tygodni.

luzyce-smolensk
…jedna z polskich organizacji podziemnych chciała po II wojnie światowej utworzyć słowiańskie imperium w Europie? Miało ono obejmować ziemie, na których kiedykolwiek stanęła stopa Słowianina.