Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Najokrutniejsze metody kaźni w starożytnym Rzymie [18+]

Cała plejada świetnych, rzymskich pomysłów na robienie bliźniemu krzywdy. Albrecht Dürer, "Męczeństwo dziesięciu tysięcy chrześcijan" (fragment, źródło: domena publiczna).Jeśli chodzi o techniki zadawania ludziom bólu w sposób tyleż okrutny, co widowiskowy, wyobraźnia starożytnych Rzymian nie znała granic. Wprost prześcigali się w pomysłach na jak najbardziej kreatywne zrobienie z człowieka krwawej miazgi. Ku chwale cezara i uciesze tłumu. Ale także i ku przestrodze.

W V wieku przed naszą erą szósty król Rzymu Serwiusz Tuliusz rozdzielił przestępstwa cywilne i kryminalne, i ograniczył karę śmierci do najcięższych zbrodni. Napaść czy rabunek zwykle karano wysoką grzywną, choć bywało, że wieszano za kradzież płodów rolnych. Torturom nie poddawano kapłanów, dzieci poniżej czternastego roku życia ani ciężarnych.

Wszystko zmieniło się od czasów Juliusza Cezara, który utorował drogę rzeszy władców delikatnie mówiąc – nieprzyjemnych. Po morderstwie Cezara władzę objęli Marek Antoniusz, Oktawiusz Cezar i Marek Emiliusz Lepidus. Nie ufali sobie wzajemnie, wszędzie wietrzyli spiski. W atmosferze terroru i paranoi kwitły tortury, a kolejni władcy prześcigali się w pomysłach na zadawanie kaźni.

Los chrześcijan w czasie prześladowań został Rzymianom szczególnie zapamiętany. Okrucieństwo starożytnych zapładniało wyobraźnię artystów XIX wieku. Henryk Siemiradzki, "Dirce chrześcijańska" (źródło: domena publiczna).

Los chrześcijan w czasie prześladowań został Rzymianom szczególnie zapamiętany. Okrucieństwo starożytnych zapładniało wyobraźnię artystów XIX wieku. Henryk Siemiradzki, „Dirce chrześcijańska” (źródło: domena publiczna).

Legionista pod batem dowódcy

Pierwszą grupą, która wpadła pod but tyranów, byli żołnierze. W końcu to legiony Cezara obaliły starą republikę, więc teraz trzeba było pilnować, by ich ambicja za bardzo nie wybujała. W epoce cesarstwa stało się jasne, że legionista bardziej niż wroga powinien bać się swoich dowódców.

Chłostę wymierzano najczęściej, ale Rzymianie byli w stanie z prostego bicza zrobić wszechstronne narzędzie tortur. Łagodne przewinienia karanych chłostą za pomocą skórzanego bicza, za poważniejsze katowano flagrum zakończonym metalowymi kulkami i haczykami. Nim też został, według tradycji, biczowany Jezus Chrystus. Pewien cesarz uznał jednak, że chłosta to zbyt łagodna kara.

Biczowanie Chrystusa (autor: Peter Paul Rubens, pozwolenie: GFDL, licencja: CC BY-SA 3.0).

Biczowanie Chrystusa (autor: Peter Paul Rubens, pozwolenie: GFDL, licencja: CC BY-SA 3.0).

Chłosta to za mało dla rzeźnika

Cesarz Makrynus był takim sadystą, że jego niewolnicy nazywali go „rzeźnikiem”, ponieważ ściany jego domu spływały krwią. Arogancki i krwiożerczy, krzyżował własnych żołnierzy za byle przewinienia, a także upokarzał karami, jakie zwyczajowo wymierzano niewolnikom.

Gdy odkrył, że kilku jego żołnierzy spało z tą samą służącą, nakazał rozciąć dwa duże woły i kazał ich zaszyć w brzuchach zwierząt tak, by głowy wystawały na zewnątrz. Chciał, by mogli rozmawiać ze sobą, umierając. Jego biograf komentował, że takich kar nie wymierzano nawet za cudzołóstwo ani w czasach naszych przodków, ani dziś. Makrynus miał na to „przestępstwo” własną karę: parę wiązano razem i palono żywcem. Bardzo lubił też skazywać na obdzieranie ze skóry.

Rzymianie szczególnie lubili obdzieranie ze skóry. Francisco Camilo, "Obdarcie ze skóry św. Bartłomieja" (źródło: domena publiczna).

Obdzieranie ze skóry było szczególnie okrutną formą kary. Francisco Camilo, „Obdarcie ze skóry św. Bartłomieja” (źródło: domena publiczna).

Okrutny cesarz przywrócił także starożytną torturę z czasów etruskiego tyrana Mezentiusza. Ofiarę przywiązywano do trupa i pozostawiano na śmierć trawionego powolnym gniciem. Nie miał litości nawet wobec własnych żołnierzy. W obliczu buntu zdziesiątkował armię, mordując jednego na dziesięciu (tzw. decymacja). Za utyskiwania mordował jednego na stu i uważał to za wyraz łaski.

Nie był jedynym cesarzem lubującym się w mordowaniu legionistów – za panowania Dioklecjana i Maksymiana decymacji poddano około sześć tysięcy żołnierzy z Legionu Tebańskiego, którzy ponieśli śmierć męczeńską za wiarę.

Męczeństwo Legionu Tebańskiego według Jacopo Pontormo (źródło: domena publiczna).

Męczeństwo Legionu Tebańskiego według Jacopo Pontormo (źródło: domena publiczna).

Potrzeba matką wynalazków

Rzymianie byli ludźmi kreatywnymi. Ich inżynierowie słynęli w całym świecie antycznym, a wiele z urządzeń pomocnych w budowie dróg czy narzędzi oblężniczych doskonale nadawało się do tortur.

Za pomocą zwykłego wyciągu krążkowego można było podwiesić człowieka wysoko nad ziemią, a potem nagle opuścić w dół. Czasem spuszczano ofiarę na ostre kamienie tyle razy, że ciało zmieniało się w krwawą miazgę.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Czy wiesz, że ...

... w bitwie pod Kannami po przegranej stronie poległo aż 47 tysięcy żołnierzy piechoty i 2,7 tysiąca kawalerzystów? Kolejne 19 tysięcy ludzi dostało się do niewoli. Życie stracił nawet jeden z rzymskich konsulów, Paulus. Przy tej skali klęski straty Kartaginy – 8 tysięcy dusz – wydają się niewielkie.

…istnieje teoria, że Aleksander Wielki trafił pod nóż balsamistów jeszcze żywy? Podobno tkwiący w letargu władca wybudził się podczas cięcia, jednak jego krzyków nikt już nie usłyszał...

Komentarze (24)

  1. maxnt Odpowiedz

    Szkoda, że nie napisaliście o karze worka – poena cullei. Ojcobójców, matkobójców zaszywano w skórzanym worze wraz z kotem, psem, kogutem i wężem. Następnie ów worek – wraz z delikwentem – wrzucano do rzeki – Tybru – lub morza. :)

  2. Czytacz Odpowiedz

    Pani Agnieszko, co do spiżowego byka już w Babilonie stosowano jako ofiarę dla bogów wrzucanie do takiego byka ludzi. Podobnie do metalowego posągu boga Molocha wrzucano dzieci i dorosłych pod którym palono ogień. Nie był to pomysł Rzymian czy Greków raczej adaptacja znanych wcześniej urządzeń. Kolejna uwaga pochodnie Nerona tj. palenie ludzi żywcem znane jest od czasów dużo wcześniejszych palono ludzi zarówno za karę jak i na ofiarę bogom.

  3. Anna-Barbara@gmial.com Odpowiedz

    Ten artykuł kojarzy mi się z bardzo podobnym postępowaniem kilkadziesiąt lat temu Ukraińców wobec Polaków, szczególnie chrześcijan. Podczas pogromu na Wołyniu banderowcy prześcigali się w pomysłach na sposób zadawania tortur i zabijania dorosłych ludzi ale także niczemu niewinnych dzieci.

    • Nasz publicysta | Adam Spodaryk Odpowiedz

      Prawie wszyscy lub wszyscy Polacy na Wołyniu byli chrześcijanami. Ukraińscy nacjonaliści odpowiedzialni za mordy też wyznawali Chrystusa, a przynajmniej większość z nich.

    • kresowianka Odpowiedz

      Nieścisłość prowadzi do nieporozumień. Polacy byli wyznania katolickiego. Rusini natomiast byli prawosławni. I to wyznanie prawosławne było wyznacznikiem „ukraińskości”, której wówczas nie rozumiano w kontekście narodowościowym.
      Ukraińcy/Rusini riezali Polaków, ale również i „swoich”, którzy by stanęli w obronie swych polskich sąsiadów.

    • Nasz publicysta | Adam Spodaryk Odpowiedz

      Autorka nie ma nic wspólnego z podpisami pod ilustracje.
      Urażonych przepraszamy i informujemy, że podpisy zostały zmienione tak, żeby nikomu więcej nie sprawić przykrości.

  4. żart Odpowiedz

    „Pitolinie na mandolinie”.
    Historycy pisali, bo cesarze „kazali” (straszyć poddanych).
    Dzisiaj nie „lepiej” (straszą kodeksem karnym).
    Straszy rząd,kościół,sędziowie,prokuratorzy itd…(wszystko dla dobra Obywateli rzymskich).
    Nie krytykować „przeszłości” i opowiadać bajki pisarzy (filozofów).
    Wyobrażnia i strach, ma duże „oczy”.
    Nie straszyć dzieci na „dobranoc”, bo się „posikają”.
    Poczytać „warto”, wierzyć w „cuda” niebardzo.

    • Bombacjusz Odpowiedz

      Karę krzyża w basenie Morza Śródziemnego stosowano przez stulecia. Pierwszym potwierdzonym ukrzyżowaniem jest egzekucja tyrana samijskiego Polikratesa w 522 roku p.n.e. Są dowody archeologiczne i szczegółowe opisy egzekucji łucznika Asterosa, który zawiódł króla Filipa III. Zachowała się szczegółowa rzymska instrukcja jak wykonywać karę ukrzyżowania, Ostatnie ukrzyżowanie epoki starożytnej to egzekucja wodza Antów Boza w 375 roku n.e. O żadnych palach nie ma wzmianki. Najmniejszej.

  5. D.D Odpowiedz

    ludzka rasa to parszywa rasa świadczy o tym bezmiar okrucieństwa i lubowanie sie w wymyślnym krzywdzeniu innych..mam nadzieję że wszyscy ludzie, cala ta podła rasa zginie bo nie zasługuje na istnienie.amen

    • Anonim Odpowiedz

      Ocenianie ludzi pod kątem ” ludzka rasa” jest uproszczeniem i tylko wypaczeniem .Ludzie z natury są bardzo dobrzy. Tylko należy zauważyć ,że dobro jest mniej widoczne bo ono jest z natury człowieczeństwa czymś normalnym. A zło jest zachowaniem nienormalnym chorobowym stanem określonym w uproszczeniu zwyrodnieniem ludzkim. Bardziej widocznym lecz czy porównywalnym jednostkowo jeden do jednego ?Raczej tak tylko czy ktoś takie badania wykonywał ? Tego nie wiem .Ale wiem że dobra na świecie jest znacznie więcej tylko tego nie widzimy bo to jest codzienność .To również jest w kulturze człowieka i narodu .Ludzkim lęku przed śmiercią .Naszą słabością. Nie upraszczajmy zatem wszystkiego i nie bierzmy wszystkiego jedną miarą. Wiele zła tworzymy sami z braku obowiązkowego poczucia miłości do drugiego człowieka. Spójrzmy wokół jak krzywdzimy takim określeniem ludzkość.

      • ol22 Odpowiedz

        ludzie są z natury dobrzy? w jednej (JEDNEJ) wojnie potrafili zabić 50 milionów przfedstawicieli własnego gatunku…

  6. elipsa Odpowiedz

    Ukrzyżowanie Początki tego typu skazania sięgają zamierzchłej przeszłości Ze względu na Jezusa głośno się o tym nie mówi , nie pisze, stosowne zapiski zostały w porę usunięte ze świętych ksiąg i kronik Prawda jest taka że pomysł karania w ten sposób narodził się przy okazji kanibalizmu. Był odpowiedzią na kanibalistyczny transport ujętych nieszczęśników do miejsca kaźni (ludzkie ciało podwieszone do drążka przerzuconego przez ramiona idących i niosących swoją ofiarę) W odpowiedzi ujęci ludożercy byli przywiązywani do tego samego wspomnianego drążka (w ten sposób że przekładano go pod pachami) i podwieszani na pobliskim drzewie. Nie chodziło o powolną śmierć ale o zmuszenie do walki o życie, do naprężania się, siłowania, szamotania „Sprzeniewierzenie” wiązało się z ukrzyżowaniem (kanibale, zdrajcy, buntownicy) Dziś byłaby to „bezduszność” (warszawska prywatyzacja, pedofilia, analseksualizm, media, Kultura, kapłaństwo)

  7. Więcej szacunku dla czytelników Odpowiedz

    W porównaniu z wieloma innymi na stronie artykuł ten jest, delikatnie mówiąc, żenujący. Propaganda obliczona na szok rodem z NOIZZ. Oktawiusz Cezar? Oktawian (Gaius Iulius Caesar Octavianus) , gdyż był już wówczas adoptowanym synem Cezara. Że kwitły tortury w czasie 2 triumwiratu? Skąd ten wniosek, że akurat wówczas kwitły? Znacznie gorsze rzeczy zdarzyły się za czasów proskrypcji Sulli i terroru Gajusza Mariusza? Legiony Cezara obaliły starą republikę? Bogowie Nieśmiertelni! To zrobił wspomniany Oktawiusz, vel Oktawian. Krzyżowano w całym basenie Morza Śródziemnego, wieki przed tym, zanim zaczęto z tą karą kojarzyć wyłącznie Rzym. Mieszanie epok, stawianie Cezara obok Maksymiusza Traka, i wracanie do Nerona , by opowiadać , co miało miejsce kilka wieków później, to tak jakby opowiadać jednocześnie o Janie Pawle i jakimś sadyście, załóżmy Wielkim Kazimierzu, bo obaj byli z Krakowa. Samo wyrażenie „Starożytny Rzym”, to minimum 1000 lat! mając na uwadze prawo 12 tablic i kodyfikacje Justyniana. (ok 450 pne do 550) i dwa razy tyle od czasu mitycznego założenia do ostatecznego upadku Konstantynopola. Każde uogólnienie wymagałaby jakiegoś przybliżenia czasowego. To jakby mówiąc o Polsce mieszać Mieszka pierwszego z królami elekcyjnymi i Piłsudskim.

  8. Więcej szacunku dla czytelników Odpowiedz

    Jeszcze dodam -W worku kotów nigdy nie było -wówczas w Rzymie nie było ich prawie wcale (na szczęście) – rozpowszechniły się dopiero po włączeniu Egiptu do powstającego Imperium, ok 3-4 w ne. (Dowodem na to jest brak kotów na wczesnych mozaikach i freskach) Lex Pompeia de Parricidiis, prawo Pompejusza Wielkiego z 55 r pne rozszerzyło karę za zabójstwo w jakiegokolwiek członka rodziny, nie tylko ojca. Jednak można przypuszczać, że „poena cullei” nie było już wówczas stosowane. Wniosek taki wypływa z mów Cycerona przeciwko Roskiuszowi, w r 80 pne, gdzie nie ma mowy o karze „worka” tylko generalnie o karze. Zdrajców, jak również wodzów podbitych terytoriów (kilkoro na przestrzeni wieków) ci okrutni sadystyczni Rzymianie karali straszliwie okrutnie, bo przez uduszenie. W sumie znacznie gorszą karę przewidziano dla wiarołomnej Westalki – znany jest przypadek może 5 (słownie pięciu Westalek skazanych za cudzołóstwo , a co za tym idzie, karę śmierci przez zamurowanie żywcem (za M. Jaczynowska- Religie świata rzymskiego. Znany jest także przypadek aż 6 -sześciu ofiar z ludzi – w związku z zagrożeniem ze strony Kartaginy.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.