Damy - empik

Sadza, robaki i tłuczona cegła. Cała prawda o myciu zębów w dawnej Polsce

Autor: | 2 maja 2014 | 18,793 odsłon

Dentysta-sadysta na obrazie Pietera van Laera.Dziś na rynku dostępne są dziesiątki rodzajów past do zębów, szczoteczek i innych artykułów potwierdzających, że „żeby zdrowe zęby mieć, trzeba tylko chcieć”. W epoce nowożytnej nie było równie łatwo, a dumni Sarmaci imali się naprawdę oryginalnych metod, by zachować piękny uśmiech.

Źródła nie pozostawiają wątpliwości, że do higieny jamy ustnej w Rzeczpospolitej przywiązywano duże znaczenie. Jakub Kazimierz Haur pisał pod koniec XVII wieku:

Piękna rzecz (…) mieć białe zęby i choćby która [dama] miała w piękności swojej Angielską twarz, gdy ma czarne zęby wszystko to szpeci piękność, stąd do tego iż z ust cuchnie, że przez to od siebie w upodobaniu obrazi.

Żeby zęby czyste mieć... trzeba tylko cegłę żreć? (fot. gotyckich cegieł ze zbiorów Muzeum w Chełmnie. Aut. Ciacho5, lic. CC ASA 3,0).

Żeby zęby czyste mieć… trzeba tylko cegłę żreć? (fot. gotyckich cegieł ze zbiorów Muzeum w Chełmnie. Aut. Ciacho5, lic. CC ASA 3,0).

Jakie były przyczyny zabrudzeń zębów zdaniem ówczesnych autorytetów? W XVII wieku Jerzy Baglini uważał, iż powodem zanieczyszczonej jamy ustnej jest niezdrowe powietrze, nadużywanie ostrych i kwaśnych potraw, a także zbyt częste korzystanie z uciech Bachusa i Wenery

Seks szkodzi zębom. Żelazny rylec pomaga

Haur doradzał na to proste i aktualne także dzisiaj rozwiązanie: czystą wodą myć zęby rano, po jedzeniu i na noc. Maciej z Miechowa zalecał płukanie ust wodą rozmarynową. Aleksy z Piemontu proponował zaś czyszczenie zębów perłami.

Jego metoda zyskała uznanie nawet w kręgach królewskich. Stosował ją chociażby król Danii i Norwegii Chrystian III. Wojciech Oczko doradzał z kolei, w celu wzmocnienia zębów, stosowanie między innymi koziego, owczego lub krowiego mleka, ale też płukanie ust wodą fiołkową, różaną, cytrynową czy pomarańczową.

Podobno takiej właśnie, ekskluzywnej szczoteczki do zębów z końskim włosiem używał Napoleon Bonaparte (Science Museum in London, lic. CC ASA 2,0).

Podobno takiej właśnie, ekskluzywnej szczoteczki do zębów z końskim włosiem używał Napoleon Bonaparte (Science Museum in London, lic. CC ASA 2,0).

W XVIII wieku podpowiadano dbanie o jamę ustną z pomocą żelaznego rylca, którym należało czyścić uzębienie. Eksperci zalecali również używanie białej soli zmieszanej z tłuczoną cegłą i sadzą. W tym samym wieku pojawiają się pierwsze wzmianki o szczoteczce do zębów. Wspomina o nich Samuel Beimller w „Medyku domowym”.

W XVI wieku botanik i lekarz Szymon Syreński w swoim herbarzu, który został wydany w 1613 roku w Krakowie szeroko przedstawił problematyką dentystyczną tamtych czasów. Jego dzieło, choć nie zawierało żadnych przełomowych teorii i w gruncie rzeczy powtarzało tradycyjny stan rzeczy, to cieszyło się dużą popularnością i było czytane nawet pod koniec XVIII wieku. Kolejny dowód, że sprawa zębów była Polakom bliska.

Odrobina ludzkiego moczu. I zęby znów będą białe!

Czasem, mimo stosowania wszystkich zabiegów zęby traciły swój blask. Co czyniono, aby znów stały się śnieżnobiałe?

Jedną z metod było wycieranie zębów skorupkami jajek lub łupinami orzechów. W XVI wieku polecano używanie palonego rogu jelenia, soli i saletry. W XVII stuleciu radzono używać utartych kamieni lub tzw. kamyków z rzeki.

Jeśli nic innego nie pomogło, zostawało wyrwać zęba... Bez znieczulenia.

Jeśli nic innego nie pomogło, zostawało wyrwać zęba… Bez znieczulenia.

Pomyli się ten, kto uzna, iż Polacy posiadali najbardziej pomysłowe sposoby na przywrócenie blasku zębom. W Hiszpanii zalecano stosowanie specjalnie przechowywanego moczu. Jeśli więc uważacie, że wasz uśmiech nie jest tak biały, jak być powinien, to śmiało możecie wypróbować jedną z podanych metod.

Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Strony: 1 2

Powiedz innym co myślisz:

Magdalena Makówka - Studentka historii na Uniwersytecie Łódzkim. Zafascynowana XVI wiekiem i fantastyką.

Czytasz artykuł z epoki: , . Oznaczyliśmy go kategoriami: Dawniej było gorzej, Wszystkie artykuły, Zdrowie i medycyna, Życie codzienne.
Okupacja
Komentarze do artykułu (8)
  1. Nazwisko może i nie polskie, ale mógł być też np. Flamandem, Holendrem itp. Dawniej silne przywiązanie do narodowych korzeni cechowało co najwyżej chłopów bo to było społeczeństwo mocno osadzone w swoim otoczeniu i tylko w nim. Co do Kopernika – był polskim obywatelem, poddanym polskiego króla, za Polskę walczył z Krzyżakami. Można powiedzieć, że miał polski paszport więc był Polakiem. Mało tego: korzystając z panującej w Polsce tolerancji dokonał odkryć astronomicznych i nie bał się o tym powiedzieć i nikt za to nie wtrącił go do lochu co w tych czasach nie było nie możliwe.

    • Nie do końca się zgodzę, ale mogę się mylić. Zdaje się, że to właśnie w warstwie chłopskiej najpóźniej wykształciła się świadomość narodowa. W ogóle ciężko mówić o pojęciu „naród” w tamtych czasach.

      Torunia Kopernik bronił przed krzyżakami, więc był po polskiej stronie. ale to też niczego nie przesądza, bo np. pod Grunwaldem po stronie zakonu walczyła masa polskiego rycerstwa.

      Podział narodowy nie istniał. Istniał za to podział feudalny. Walczyłeś po tej stronie po której opowiedział się twój suzeren.

      Śmiało więc założyłbym, że powinno się takiego Kopernika traktować w następujący sposób: jeśli był poddanym polskiego króla to, oczywiście upraszczając, mówmy o nim jako o Polaku. Etnos w feudalnej Europie nie grał zbyt wielkiej roli.

  2. nie no art był o zębach a nie o Koperniku wiec… co do robaków w zębach to to wcale nie jest tak głupi pomysł jak by mogło się wydawać, wystarczy ze zapytacie kogoś kto pracował w „lekarzach bez granic”, w skrajnie biednych rejonach nadal można zaobserwować robaczki żyjące sobie w szczęce i pozostałościach po zębach wiec myślę ze w czasach powyzej opisywanych tak mogl wyglądać standardowy stan uzębienia:) lub jeśli lubicie mocne wrażenia to wpiszcie kombinacje slow robak i ząb w googlu po angielsku, pozdrawiam smacznego:)

Dodaj swój komentarz:

Dodaj komentarz


Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu e-mail, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.
Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.

Nasze wydawnictwo

W mrokach średniowiecza Polską rządziły kobiety. I były piekielnie skuteczne

rycheza

Ich ambicja pozwoliła zbudować imperium. Ich duma unicestwiła królestwo. Bezkompromisowa opowieść przywracająca godność najważniejszym kobietom w dziejach polskiego średniowiecza. Już dzisiaj kup „Damy ze skazą” z autografem autora!

2 listopada 2016 | Czytaj dalej...

Damy ze skazą. Bez nich nie byłoby Polski

zapowiedz2-miniatura

Silne, bezwzględne i żądne władzy. Oto historia kobiet, które nie czekały bezczynnie, co przyniesie los. To właśnie one sprawiły, że początki państwa polskiego wyglądały tak, a nie inaczej. Poznaj „Damy ze skazą”, bohaterki naszej najnowszej książki, którą wydajemy wspólnie ze Znakiem Horyzont.

30 października 2016 | Czytaj dalej...

Epoki

Kategorie

Facebook


Polecamy

Imperium

Czy wiesz że...

Koniecpolski-pod-Haliczem-600x390
…hetman wielki koronny Stanisław Koniecpolski zmarł z powodu przedawkowania środków na potencję? 52-letni magnat, po ślubie z o połowę młodszą Zofią Opalińską, zażywał w wielkich ilościach konfortatywę, czyli odpowiednik dzisiejszej „viagry”. Po kilku tygodniach takiej kuracji wyzionął ducha.

12788183_1025328684191269_802950172_n
…według ostrożnych statystyk podczas i tuż po II wojnie światowej Polki urodziły niemieckim żołnierzom około 20 000 dzieci? Taka liczba pojawia się w raportach „The War and Children Identity Project” i jest zbliżona do skali zjawiska we Francji i w Belgii.

cyceron1 (1)
…w trosce o biel swoich zębów starożytni Rzymianie płukali usta ludzkim moczem? Zauważyli, że zawarte w urynie związki amoniaku mają działanie wybielające. By stłumić przykry zapach, specyficzną płukankę mieszano z innymi substancjami, dodając do niej węgiel i korę.