Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

„Kawaler z rozklekotanymi nerwami”. Co wiosną i latem 1939 roku pisano w Polsce o Hitlerze?

Tak Hitlera jeszcze w maju 1939 roku przedstawiała satyryczna „Mucha”, nazywając go „zuchem z zastrzeżeniami”.

fot.domena publiczna Tak Hitlera jeszcze w maju 1939 roku przedstawiała satyryczna „Mucha”, nazywając go „zuchem z zastrzeżeniami”.

W 1939 roku dziennikarze na całym świecie odmieniali nazwisko „Hitler” przez wszystkie przypadki. Führer niepodzielnie królował na czołówkach gazet. Również w polskiej prasie był tematem numer jeden. Co dokładnie o nim pisano?

Na początku maja 1939 roku organ prasowy PPS „Robotnik” ostrzegał: „Tyle Hitler i «Memorandum» w ustępach poświęconych Polsce. Zawierają (hitlerowskim zwyczajem) – groźbę i propozycję. (…) Wobec opornego kontrahenta trzeba zaczynać od (pozornie!) mniejszych dawek – by złamać siłę oporu”.

Z kolei „Wielkopolanin” w ostatnim dniu sierpnia pisał: „Hitler jakby w zapamiętaniu swym nie widzi nieszczęścia, które mu grozi. Zwołał posłów i w krótkiej odprawie oświadczył, że Niemcy są gotowe do wojny, w której chce wziąć Polsce wszystko, co było w granicach niemieckich w roku 1914-ym”. Jednocześnie jednak redaktorzy pisma zapewniali, iż III Rzesza bynajmniej nie ma sił do walki…

Przegląd prasy z ostatnich miesięcy poprzedzających atak Niemiec na Polskę wskazuje, że nie wszyscy postrzegali Hitlera jako realne zagrożenie dla istnienia Rzeczpospolitej. W niektórych kręgach uznawano go raczej za celebrytę z politycznego światka. Co nie znaczy, że wyrażano się o nim dobrze.

Tchórz siedzący na bombie

Ogólnie obraz niemieckiego przywódcy był w oczach Polaków w tamtym okresie raczej negatywny. Dziennikarze ochoczo wytykali mu przywary oraz rzekome romanse i rozwodzili się nad kiepskim stanem jego zdrowia (i w związku z tym domniemaną niezdolnością do sprawowania władzy). Jak w książce „Jeszcze żyjemy. Lato ’39” relacjonuje Marcin Zaborski:

W gazetach znów piszą, że Adolf Hitler ma rozklekotane nerwy. Bo czy może być inaczej, skoro wydano zakaz przelotu samolotów w promieniu 45 kilometrów od Berchtesgaden? Zażyczyć miał sobie tego sam niemiecki kanclerz, by huk samolotów pojawiających się w pobliżu jego siedziby w Obersalzbergu nie przeszkadzał mu w pracy.

W ostatnich miesiącach przed wybuchem wojny w polskiej prasie nie brakowało plotkarskich i prześmiewczych publikacji na temat Hitlera. Nie wszyscy widzieli w nim realne zagrożenie.

fot.domena publiczna W ostatnich miesiącach przed wybuchem wojny w polskiej prasie nie brakowało plotkarskich i prześmiewczych publikacji na temat Hitlera. Nie wszyscy widzieli w nim realne zagrożenie.

W ostatnich miesiącach poprzedzających wybuch II wojny światowej pojawiały się i ostrzejsze komentarze. Satyryczna „Mucha” w maju 1939 roku nazwała przywódcę III Rzeszy „zuchem z zastrzeżeniami”. Wymowny obrazek z przerażonym Führerem, trzymającym pod butem kulę ziemską, podpisała rzekomym cytatem z wodza: „Rwę co mogę i jak mogę, alem w strachu, czy ta bomba mnie nie rozerwie”.

Z kolei „Dziennik Bydgoski”, referując sprawę niejakiego Moszka Nencela, który stanął przed sądem za nazwanie innego mężczyzny Hitlerem, podkreślał:

Kanclerz Hitler obecnie jest ogólnie uważany jako uosobienie zaborczości, łamania słowa oraz szeregu innych ujemnych właściwości, wobec czego insynuowanie tych cech obywatelowi polskiemu musi być uważane za obrazę.

Czy wiesz, że ...

...chcąc zwrócić na siebie uwagę i skłonić Hitlera do małżeństwa z nią, Ewa Braun dwukrotnie próbowała popełnić samobójstwo, w 1932 i 1935 roku. Mimo to Hitler pozostawał niewzruszony na jej wołanie o uwagę i nie zamierzał wchodzić z nią w formalny związek.

...w lipcu 1918 roku bolszewicy stracili nie tylko najbliższą rodzinę cara Mikołaja II? W nieczynnej kopalni pod Ałapajewskiem kolejnej nocy zostało zatłuczonych na śmierć pięciu krewnych władcy oraz wdowa po jego stryju.

...słowo «Polak» i «Polska» w ZSRS lat trzydziestych były synonimami zdrady i wrogości wobec państwa i ustroju sowieckiego”? Ciągłe podkreślanie wrogości wobec sąsiadów z zachodu sprawiło, że po ataku III Rzeszy na Związek Radziecki Stalin i jego świta, chcący nagle zjednać sobie polskich obywateli, znaleźli się w niemałym kłopocie.

...szpiegowskie gadżety mogły przybierać najbardziej niezwykłe formy? Posługujący się kodem Morse’a radionadajnik, który  informował żołnierzy U.S. Army o ruchach Wietkongu, miał kształt... psiej kupy!

Komentarze (4)

  1. Anonim Odpowiedz

    Moim zdaniem w tamtym czasie durzo winy ponosil nasz rzad i zlekcewarzyl nadchodzonce niebezpieczenstwo ze strony niemiec zresztom to nie pierwszy raz w dziejach naszeqo kraju

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.