Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Wybuch pierwszej wojny światowej. Największa pomyłka w historii wojen

Ten pierwszy nowoczesny konflikt o zasięgu światowym próbowano rozstrzygnąć za pomocą strategii z minionej epoki. Skutki były katastrofalne.

fot.Frank Hurley/domena publiczna Ten pierwszy nowoczesny konflikt o zasięgu światowym próbowano rozstrzygnąć za pomocą strategii z minionej epoki. Skutki były katastrofalne.

W momencie jej wybuchu nikt nie brał pod uwagę, że wojna ta może trwać dłużej niż kilka miesięcy. Każda ze stron wierzyła w szybkie zwycięstwo. I niewiele myśląc, zaangażowała się w wieloletni, wyniszczający konflikt. Jak można było aż tak się pomylić?

Wielka Wojna na ponad cztery lata pogrążyła świat w krwawej zawierusze. Między 1914 a 1918 rokiem do udziału w niej zmobilizowano po obu stronach około 65 milionów żołnierzy. 8,5 miliona z nich zginęło. Liczba rannych, zaginionych oraz jeńców sięgnęła prawie 30 milionów.

Wysiłek zbrojny pociągnął za sobą olbrzymie nakłady finansowe. Ogromu strat gospodarczych, kulturalnych i społecznych nie sposób wręcz oszacować.

Hekatomba, w którą przerodził się rozpoczęty w lecie 1914 roku konflikt, okazała się gorsza, niż najczarniejsze scenariusze wysuwane u progu wojny. Skala zniszczeń najbardziej zaskoczyła tych, którzy podjęli decyzję o jej rozpętaniu.

Niestety, kiedy okazało się, że brawurowe strategie przygotowane przez wojskowych można w najlepszym razie nazwać myśleniem życzeniowym, było już za późno. Jak zapisał brytyjski polityk David Lloyd George, europejskie narody „prześlizgnęły się nad krawędzią wrzącego kociołka wojny bez śladu lęku czy refleksji”.

Jak zapisał brytyjski polityk David Lloyd George, europejskie narody „prześlizgnęły się nad krawędzią wrzącego kociołka wojny bez śladu lęku czy refleksji”.

fot.domena publiczna Jak zapisał brytyjski polityk David Lloyd George, europejskie narody „prześlizgnęły się nad krawędzią wrzącego kociołka wojny bez śladu lęku czy refleksji”.

Wielkie oczekiwania

Trudno nie przyznać mu racji, gdy prześledzi się nastroje, jakie panowały wśród przywódców państw europejskich tuż przed godziną zero. Tak opisuje je brytyjska historyk Ruth Henig:

Spodziewano się, że europejska wojna, która wybuchła w sierpniu 1914 roku, będzie krótka. Niemiecki następca tronu oczekiwał wojny „żywej i radosnej”. Żaden europejski rząd nie opracował gospodarczych i militarnych planów na wypadek przedłużających się zmagań. Podejście rosyjskiego Ministerstwa Wojny w 1914 roku było typowe: przygotowywano się na konflikt trwający od dwóch do sześciu miesięcy (…).

Czy wiesz, że ...

...szpiegowskie gadżety mogły przybierać najbardziej niezwykłe formy? Posługujący się kodem Morse’a radionadajnik, który  informował żołnierzy U.S. Army o ruchach Wietkongu, miał kształt... psiej kupy!

...z powodu zatrucia grzybami zmarł sam Budda? Nastąpiło to po tym, jak zjadł potrawkę z grzybami podaną mu przez pewnego kowala. Zanim jednak następnego dnia wyzionął ducha, to przebaczył temu, kto zaserwował mu przez pomyłkę toksyczne danie.

...w pewnych polskich kręgach narodowy socjalizm spod znaku Hitlera uważany był za naszą autorską koncepcję? W "Swastyce" z 1933 roku autorzy pisali: Hitler (...) wystąpił ze swoją ideą dopiero w 1919 roku. Do swego „natchnienia” zaczerpnął jednak wzorów (...) w Polsce.

...polski przedwojenny agent Jerzy Sosnowski zdołał zinwigilować Abwehrę? Przedstawiając się jako baron Georg von Nalecz-Sosnowski, zamożny właściciel ziemski, wkupił się w łaski berlińskiej śmietanki towarzyskiej. Udało mu się zdobyć nawet plany ataku na Polskę.

Komentarze (13)

  1. Jarek Odpowiedz

    „Niemiecka armia jest o niebo lepsza niż armie jej wrogów” – chwalił się swojej siostrze strateg Alfred von Schlieffen – „to jak Europejczycy przeciw Indianom czy czarnuchom [sic!]”.”

    A jak jest po niemiecku „czarnuch”? Czy też może on chwalił się po polsku?

        • Jarek

          To pierwsze słowo to współczesny import z amerykańskiego, to drugie to współczesny import z południowoafrykańskiego.

          Alfred von Schlieffen nie mógł użyć takich słów.

          Co więc napisał?

          Nie mam dostępu do źródła, ale myślę, że on po prostu napisał „Neger”, czyli „Murzyni”.

  2. A... Odpowiedz

    …po pierwsze tłumaczenie chciało oddać (i oddało) kontekst wysoce negatywny porównania użytego przez Schlieffena. Choć „murzyn” jest odbierane też zwykle jako określenie negatywne, to „czarnuch” przecież o niebo bardziej ma deprecjonować… i to tłumaczenie – czarnuch dlatego i ja bym wybrał.
    Ale ja bym jeszcze dodał tutaj z mojej „działki” przewagę znaczną jakościową floty niemieckiej w dziedzinie systemów kierowania ogniem i uzbrojenia pasywnego (opancerzenia) pancerników i krążowników liniowych, co udowodniła bitwa jutlandzka.
    No i na koniec pamiętajmy, że w tej wojnie brało udział 3 miliony, a wg niektórych nawet 4, żołnierzy przyznających się do polskiego pochodzenia (więcej niż w II wojnie). Zresztą dowódca wojsk C.K. Franz Conrad von Hötzendorf uważał Polaków za zdecydowanie najlepszych słowiańskich żołnierzy.

    • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

      Drogi A… dziękujemy za zabranie głosu w tej dyskusji i bardzo ciekawy wpis. Pozdrawiamy :)

  3. rigcz Odpowiedz

    Niedawno czytałem recenzję jakiejś książki o I Wojnie Światowej. Nie mogę odnaleźć linku ani tytułu.
    Książka stawiała tezę, że straty były tak ogromne, gdyż oficerowie dążyli do jak największych strat we własnych oddziałach, gdyż to było traktowane, że oddział bił się dzielnie i nagradzano oddział i/lub dowódcę.
    Ktoś coś kojarzy?

  4. Grot Odpowiedz

    Czy dobrze mi się wydaje że na zdjęciu z oficerem piszącym list ma on przy prawej nodze kij do golfa? Bo jakby to było lusterko na kijku to chyba przymocowane byłoby po środku? No i ten kij tak się ładnie zwęża ku końcowi jak jakaś fabryczna rzecz.

    • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

      Drogi Grocie, cóż za spostrzegawczość! Trudno jednak nam będzie odpowiedzieć na to pytanie… Może gdzieś w internecie zdjęcie to znajduje się z dokładnym opisem? Bo jeśli chodzi o rozdzielczość to po kliknięciu na ilustrację wyświetli się Panu w wersji oryginalnej. Pozostaje nam tylko domyślanie się. Pozdrawiam :)

      • Grot Odpowiedz

        Akurat lubię analizować stare zdjęcia, zwłaszcza gdy mnie zaciekawią, stąd moje komentarze na „Ciekawostkach” dotyczące kilku z nich. Przed zamieszczeniem komentarza próbowałem znaleźć wyjaśnienie ale na chwilę obecną jestem jednak przekonany że może to być po prostu szpicruta, natomiast jej zakończenie wskazujące na kij do golfa to skaza na zdjęciu. Pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.



Informujemy, że nasza strona może dostosowywać treści reklamowe do Twoich zainteresowań i preferencji. Aby to robić, potrzebujemy Twojej zgody na przechowywanie plików cookies oraz podobnych technologii w Twoim urządzeniu końcowym oraz na przetwarzanie danych w celach personalizacji treści marketingowych.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie, w tym poprzez profilowanie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, Twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach stosowanych w serwisie przez Społeczny Instytut Wydawniczy ZNAK i zaufanych partnerów w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam w tym serwisie oraz w Internecie.

Pamiętaj, możesz w każdej chwili nie wyrazić zgody lub cofnąć zgodę na przetwarzanie Twoich danych osobowych. Szczegóły dotyczące wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w ustawieniach.

Informujemy także, że poprzez korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień prywatności w Twojej przeglądarce wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania treści marketingowych i reklam.

Więcej informacji na temat zasad przetwarzania danych osobowych, w tym o Twoich uprawnieniach, znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.