Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Urodzone na zesłaniu. Jaki los czekał syberyjskie dzieci?

Los dzieci podążających na Syberię za skazanymi rodzicami oraz tych, które dopiero tam się narodziły był prawdziwym koszmarem.

fot.Edward Drozd/ CC BY-SA 3.0 Los dzieci podążających na Syberię za skazanymi rodzicami oraz tych, które dopiero tam się narodziły był prawdziwym koszmarem.

Głodne, zabiedzone i schorowane konały na oczach swoich matek. Te, które przetrwały były zwykłym seksualnym obiektem i nierzadko przedmiotem handlu. Zarówno skazańcy, jak i tubylcy mogli z nimi zrobić dosłownie wszystko.

Niejeden współczesny podróżnik opiewa piękno jej surowego i dzikiego pejzażu, jednak dla milionów poddanych carskiej Rosji słowo „Syberia” oznaczało po prostu powolną śmierć. Nazywano ją „przeklętą ziemią”. Fiodorowi Dostojewskiemu, który spędził na katordze 4 lata, kojarzyła się z „domem umarłych”. Jedno jest pewne – ta dzika kraina położona w azjatyckiej części Rosji na przestrzeni wieków była największym więzieniem na świecie.

Znajdująca się za Uralem Syberia obejmuje ogromny obszar o wielkości ponad dziesięciu milionów kilometrów kwadratowych – czyli mniej więcej tyle, co cały kontynent europejski. Władcy Rosji mieli specyficzny pomysł na zagospodarowanie tej przestrzeni. Przez wieki wysyłali tam wszystkich niewygodnych i niepotrzebnych obywateli: zwykłych rzezimieszków, osobników podejrzanych politycznie, wichrzycieli, liberałów, socjalistów, powstańców. Była naczyniem, do którego imperium wrzucało swoje nieczystości. W jednym tylko aspekcie nie przypominała tradycyjnego więzienia, czy nawet kolonii karnej – los pospolitych i niepospolitych więźniów dzieliły również Bogu ducha winne dzieci.

Na katorgę razem z mężem

Na początku przybywały one na Syberię wraz ze skazanymi na zsyłkę lub katorgę. Stanowiły część grupy „dobrowolnych”, czyli osób, które decydowały się na współtowarzyszenie w niedoli swoim bliskim. Najczęściej były to żony skazańców, które poważnie traktowały słowa przysięgi małżeńskiej i postanowiły nie opuszczać męża aż do śmierci. Ponadto jak pisze Daniel Beer w swojej najnowszej książce Dom Umarłych. Syberyjska katorga w czasach carów:

Państwo zachęcało (…) żony skazańców do towarzyszenia mężom w drodze za Ural, w przekonaniu, że ich obecność będzie miała łagodzący i sprzyjający resocjalizacji wpływ na ogół zesłańców. Rząd wydał nawet nowe ustawy zobowiązujące żony skazanych w trybie administracyjnym (a w przypadku zgody właściciela chłopów, który miał otrzymać stosowną rekompensatę, także ich dzieci) do wyjazdu wraz z nimi na Syberię.

Ze skazanymi często podróżowały ich małżonki, nierzadko z dziećmi. Niektóre jednak rodziły w trakcie podróży lub już na zesłaniu. Obraz Stefana Centomirskiego "Na zesłaniu".

fot.Stefan Centomirski/ CC BY-SA 3.0 Ze skazanymi często podróżowały ich małżonki, nierzadko z dziećmi. Niektóre jednak rodziły w trakcie podróży lub już na zesłaniu. Obraz Stefana Centomirskiego „Na zesłaniu”.

Na długą tułaczkę ruszały więc całe rodziny. Mężczyźni stanowili ledwie 3 procent „dobrowolnych”, kobiety około 30 procent. Pozostałymi „dobrowolnymi” były dzieci – choć w ich przypadku trudno mówić o samodzielnej decyzji.

Symboliczna więzienna brama

Przy ubitym trakcie, jakieś 2,5 tysiąca kilometrów od stołecznego Petersburga, znajdowała się symboliczna brama więzienna, a raczej granica między światem żywych i umarłych. Stał tam jedynie niepozorny obelisk. Miał on charakter informacyjny – z jednej strony widniał napis „Europa”, z drugiej zaś „Azja”. Szczęśliwi ci, którzy tam dotarli – podłe warunki tułaczki generowały ogromną śmiertelność, szczególnie dotykającą najsłabszych. Jak relacjonuje Daniel Beer w książce Dom Umarłych. Syberyjska katorga w czasach carów:

Czy wiesz, że ...

...w lipcu 1918 roku bolszewicy stracili nie tylko najbliższą rodzinę cara Mikołaja II? W nieczynnej kopalni pod Ałapajewskiem kolejnej nocy zostało zatłuczonych na śmierć pięciu krewnych władcy oraz wdowa po jego stryju.

...w XIX wieku zapanowała prawdziwie makabryczna moda. Co roku zabijano setki tysięcy ptaków, by zadowolić kobiety pragnące stylowo się ubrać. Hitem wśród elegantek były kapelusze, których elementem ozdobnym były ptasie pióra, lub całe wypchane ptaszki.

...walka o odkrycie bieguna południowego była prawdziwym morderczym wyścigiem dwóch podróżników? Wygrał Amundsen, który postawił na psy oraz wytrawnych narciarzy, podczas gdy jego rywal Scott zabrał na pokład... mandżurskie kucyki.

...Napoleon Bonaparte przywrócił we Francji niewolnictwo? Zostało ono zniesione przez jakobinów w 1794 roku. Już osiem lat później Napoleon kilkoma dekretami powstrzymał wprowadzanie tych ustaleń w życie przynajmniej w części francuskich kolonii.

Komentarze (1)

  1. co co Odpowiedz

    Po prostu straszne i przerażające. Pięści się same zaciskają, a w oczach łzy. Człowiek jest zwierzęciem. Nie umie i nie może funkcjonować bez zasad i norm , niestety. Dlatego wierzę w wyższa siłę, która próbuje nam narzucić religie i przykazania, aby nas przed sobą samym ratować.

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.