Kontrowersje, odkrycia, bohaterowie i łajdacy. Fascynujące opowieści na każdy dzień od najpopularniejszego magazynu o historii w Polsce

Stary człowiek i… Stalin. Czy wiedziałeś, że słynny Hemingway był agentem NKWD?

Co sprawilo, że Hemingway zgodził się zostać sowieckim szpiegiem?

fot.domena publiczna Co sprawilo, że Hemingway zgodził się zostać sowieckim szpiegiem?

„Przed wyjazdem do Chin został zwerbowany do naszej pracy z pobudek ideologicznych”. Ta notatka na temat Hemingwaya pochodzi z poświęconej pisarzowi tajnej teczki NKWD. Dlaczego amerykański noblista zgodził się zostać sowieckim agentem i jak rozwinęła się jego współpraca z obcym wywiadem?

Informacja o tym, że wybitny pisarz i laureat Nagrody Nobla, Ernest Hemingway, utrzymywał kontakty z NKWD, a nawet zgodził się na podjęcie współpracy, ujrzała światło dzienne za sprawą Aleksandra Wasiljewa. Ten rosyjski dziennikarz i były agent KGB na początku lat dziewięćdziesiątych na zlecenie Służby Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej (SWR) badał akta NKWD i KGB. Na ich podstawie miał sporządzić opracowanie dla zachodnich historyków. Funkcjonariusze rosyjskich służb zdobywali w ten sposób dodatkowe środki pieniężne.

Projekt wkrótce zarzucono, a zmiana atmosfery wokół niego sprawiła, że Wasiljew poczuł się zagrożony i uciekł za granicę. Udało mu się jednak przeszmuglować sporządzane w trakcie pracy notatki. Dotyczyły one między innymi amerykańskiego prozaika. „To, że wspomniane materiały robocze miały zostać utajnione, wzmacnia ich wiarygodność” – ocenia Nicholas Reynolds, autor poświęconej literatowi książki „Towarzysz Hemingway. Pisarz, żeglarz, żołnierz, szpieg”.

„Zrobi wszystko, co w jego mocy”

Pozyskanie Hemingwaya do współpracy z Sowietami było dziełem Jacoba Golosa, agenta NKWD w Nowym Jorku. Kilkakrotnie spotkał się on z pisarzem na przełomie 1940 i 1941 roku. Poznali się najprawdopodobniej przez wspólnych znajomych.

Do pozyskania Hemingwaya doszło przed jego podróżą do Chin w 1941 roku.

fot.domena publiczna Do pozyskania Hemingwaya doszło przed jego podróżą do Chin w 1941 roku.

Amerykański pisarz dopiero co wziął, trzeci z kolei w swoim życiu, ślub. Teraz, namówiony przez nową żonę, Marthę Gellhorn, zabiegał o pozwolenia na wyjazd do Chin. Przy okazji mężczyzna zgodził się zebrać informacje na temat sytuacji w tym państwie na potrzeby… amerykańskiego Departamentu Skarbu. Poprosił go o to nieoficjalnie jeden z pracowników wyższego szczebla, w imieniu sekretarza skarbu, Henry’ego Morgenthau’a Juniora.

Materiały, które zgromadził Wasiljew, wskazują jednak, że także Golosowi całkiem się poszczęściło. Nowojorski agent nie tylko zwerbował Hemingway’a (któremu później nadano kryptonim „Argo”), ale nawet ustalił z nim sposób komunikacji z przedstawicielami NKWD w innych krajach. Elementami rozpoznawczymi były znaczki, które przekazał mu przyszły noblista. O wszystkim Golos doniósł Moskwie w jednym z przesyłanych przez siebie raportów:

Czy wiesz, że ...

...polscy oficerowie zamordowani w Katyniu do końca nie wiedzieli co ich czeka? Świadczą o tym ich spisane tuż przed śmiercią notatki, które odnaleziono podczas ekshumacji. 

...pogrzeb Reinharda Heydricha w 1942 roku był kolosalną uroczystością, w której udział wzięli najważniejsi przywódcy III Rzeszy, z samym Fuehrerem na czele? Heinrich Himmler w trakcie przemówienia powiedział: „Ty, Reinhardzie Heydrichu byłeś naprawdę dobrym esesmanem”.

...w Auschwitz funkcjonował dom publiczny dla więźniów? Utworzono go, by zmotywować więźniów do cięższej pracy. Wstęp do niego był przywilejem dla wybranych.

...jedynym "nawróconym" nazistą w Norymberdze był Hans Frank, generalny gubernator okupowanych ziem polskich? Twierdził, że w celi śmierci "odnalazł Boga".

Komentarze (5)

  1. Jarek Odpowiedz

    Wymordowanie dziesiątków milionów niewinnych ludzi nie jest żadną zbrodnią. Trzeba z tymi towarzyszami radzieckimi współpracować przeciwko amerykańskiemu imprerializmowi.

  2. Miroslaw Odpowiedz

    Smutne. Hemingway jest dla wielu młodych ludzi wzorem tego jak żyć. A tutaj wychodzi na to że żył w taki sposub bo był poprostu sprzedajnym cwaniakiem.

    • Nasz publicysta | Anna Dziadzio Odpowiedz

      Drogi Miroslawie, z artykułu nie do końca można wyciągnąć chyba taki wniosek. Wyraźnie jest w nim napisane, że Hemingway nie przyjął bezkrytycznie sowieckiej ideologii i nie spełniał wszystkich rozkazów NKWD. Później działał natomiast na rzecz swojego kraju. Nawiązano z nim kontakty głównie ze względów ideologicznych – krytykował bowiem działania swoich rządzących. Nie można go zatem nazwać od razu „sprzedajnym cwaniakiem”, przekreślając jego inne zasługi. Pozdrawiamy.

  3. Viking Odpowiedz

    Ot mądre polaczki na wszystkim sie znaja, i wszystkich na okolo oceniaja, a ze swego kraju szczesliwosci naa morgi spierdalaja, mam na mysli posty

Dodaj komentarz

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.