Ciekawostki Historyczne
Generic selectors
Tylko dokładne dopasowania
Szukaj w tytułach
Szukaj w treściach
Szukaj w postach
Search in pages

Cena korony. Ile Władysław Łokietek zapłacił, żeby zostać królem Polski?

Ile Władysław Łokietek zapłacił za polską koronę?

Ile Władysław Łokietek zapłacił za polską koronę?

Za darmo korony nikt by mu nie dał. A papież, z którym Władysławowi Łokietkowi przyszło negocjować okazał się szczególnie wymagający. Żeby nie powiedzieć wprost: skrajnie pazerny.

Od 1316 roku na tronie piotrowym zasiadał Jan XXII. Jego pontyfikat nie był pozbawiony kontrowersji. Niektórzy historycy zarzucają Janowi, że to właśnie on zapoczątkował polowania na czarownice, na skutek których w ciągu kolejnych stuleci zginie kilkadziesiąt tysięcy niewinnych kobiet. Za życia jednak ten ojciec święty uchodził przede wszystkim za wielkiego finansistę.

Podczas gdy jego poprzednik zrujnował papieski skarbiec, on wyszukiwał coraz to nowsze sposoby zapełniania kurialnej kiesy. „Gdy w papieża wkroczysz Rzym, kieruj się pewnikiem tym: to nie miejsce biednej braci, miły mu, kto dobrze płaci” – brzmiał wierszyk ułożony nie gdzie indziej, a na samym papieskim dworze. Utwór był uszczypliwy, ale też do bólu szczery.

Najwięcej u Jana XXII byli w stanie załatwić ci, którzy przychodzili ze szkatułami pełnymi pieniędzy. W odpowiednie fundusze bez wątpienia wyposażono biskupa Kujaw Gerwarda, który wyruszył do pałacu namiestnika świętego Piotra, by wywalczyć dla Władysława Łokietka i jego żony Jadwigi najbardziej upragnione trofeum.

Jan XXII na papieskim tronie. Miniatura z XV wieku.

Jan XXII na papieskim tronie. Miniatura z XV wieku.

Wielkie ambicje

W 1304 roku – po powrocie z wygnania, do którego zmusili go Czesi – Łokietek rządził tylko skrawkiem Małopolski. Na skutek wieloletnich wojen i trudnych negocjacji odbił jednak Wielkopolskę, ugruntował swoją władzę w środkowej i południowej części kraju. Rósł w siłę i cieszył się już pozycją niekwestionowanego lidera wśród piastowskich książąt. Do prawdziwego zjednoczenia państwa pod jego przewodem wciąż jednak było bardzo daleko.

Odrębnych książąt posiadało Mazowsze, a Piastowie rządzący na Śląsku znajdowali się od dawna w orbicie Czech. Na Pomorzu z kolei rozpanoszyli się Krzyżacy. Łokietek nie był tak naiwny, by wierzyć, że starczy mu życia na posklejanie wszystkich skrawków rozbitego królestwa. Jako realista nie sądził pewnie nawet, że zadanie to w ogóle leży w granicach możliwości jakiegokolwiek człowieka. Mimo to nie zamierzał umierać jako zwykły książę.

Nie zważając na protesty rządzącego Czechami Jana Luksemburskiego i na wrogie pohukiwania rycerzy zakonnych, zwrócił się do papieża o zgodę na królewską koronację. Dla siebie oraz dla księżnej Jadwigi.

Najdroższy papież

Był rok 1319. Negocjacje trwały kilka miesięcy i były najeżone trudnościami. Gerward robił wszystko, by przeciągnąć papieża na stronę piastowskiej pary. Mamił go wizją walki, jaką Łokietek podejmie z pogańskimi ludami zamieszkującymi na wschód od Polski. Zapewniał go o lojalności Piastów, którym zawsze bliżej było do papieża niż do konkurujących z nim cesarzy. Przede wszystkim zaś podejmował coraz to nowsze próby przekupstwa.

W zachowanej niemieckiej kronice zanotowano, że „książę krakowski z przydomkiem Łokieć” w celu zdobycia „dostojnego tytułu” podarował papieżowi „mnogą ilość pieniędzy i zrobił wszystkich ludzi swego królestwa po wieczne czasy czynszownikami”.

Król Łokietek według Walerego Radzikowskiego.

Król Łokietek według Walerego Radzikowskiego.

Historycy potwierdzają, że jednorazowa taksa nie zaspokoiła chciwości papieża. W zamian za swoją przychylność Jan XXII zażądał radykalnego podniesienia podatków płaconych od wszystkich poddanych polskiego władcy.

Tradycyjnie w ramach tak zwanego świętopietrza ściągano trzy denary od każdej rodziny (z wyłączeniem, a jakże, duchownych i szlachty). Odtąd jednak podatek nie miał już być liczony od gospodarstw, ale od głowy i wynosić jednego denara na osobę. W dzisiejszej Polsce nie zrobiłoby to szczególnej różnicy. Ale w czasach wielodzietnych i wielopokoleniowych rodzin podwyżka była iście drakońska.

Salomonowy wyrok

Nawet to nie wystarczyło zresztą, by uspokoić wszystkie obawy ojca świętego. Czeski władca powtarzał, że to jemu należy się tytuł polskiego króla – nawet jeśli chwilowo nie kontroluje Krakowa ani Gniezna. Roszczenia nie były bezpodstawne.

Niezwykła historia kobiet, które zbudowały polskie mocarstwo. Jadwiga Andegaweńska i jej poprzedniczki w nowej książce Kamila Janickiego: "Damy polskiego imperium". Do kupienia już dzisiaj w naszej oficjalnej księgarni!

Niezwykła historia kobiet, które zmieniły historię Polski. Jadwiga Andegaweńska i jej poprzedniczki w nowej książce Kamila Janickiego: „Damy polskiego imperium”.

Ostatnia polska koronacja odbyła się w Gnieźnie, w 1300 roku. Królem został wtedy wielki antagonista Łokietka i władca Czech – Wacław II z rodu Przemyślidów. To właśnie on przegnał konkurującego z nim Piasta, ale na tronie nie utrzymał się długo. Umarł już w roku 1305, a jego nastoletni syn, Wacław III, został zamordowany zanim w ogóle zdążył przybyć do Polski.

Władzę w Czechach przejęła dynastii Luksemburgów. I jej przedstawiciele – z królem Janem Luksemburskim na czele – rościli sobie prawa do wszystkich tych tytułów, które przed nimi dzierżyli Wacławowie. Także prawo do polskiej korony.

Sprawa przeciągała się. Wreszcie Jan XXII wydał iście salomonowy wyrok. W oficjalnej bulli zalecał Łokietkowi, by ten szanował pretensje sąsiadów. Ale już w wystosowanej jednocześnie tajnej korespondencji wprost wyrażał zgodę na koronację.

Jan XXII na miniaturze z XV wieku.

Jan XXII na miniaturze z XV wieku.

Dokumenty były łącznie trzy. Za wydanie każdego Gerward musiał osobno zapłacić, pofatygować się do kilku różnych urzędów, uiścić taksę za wciągnięcie pism do archiwum… i tak dalej, i tak dalej. Powrócił do kraju poważnie zbiedniały, ale z dobrymi wieściami.

Książę Łokieć już wkrótce miał zostać jego królewską mością Łokietkiem.

***

To dopiero sam początek fascynującej historii niezłomnego władcy, który sięgnął po koronę, choć przewidywano dla niego tylko skrawek Kujaw. Poznaj losy Władysława Łokietka i jego niezwykłej małżonki Jadwigi w książce „Damy polskiego imperium. Kobiety, które zbudowały mocarstwo”.  Do kupienia już dzisiaj na empik.com

Wybrana bibliografia:

Artykuł został oparty na materiałach zebranych przez autora podczas prac nad książką „Damy polskiego imperium. Kobiety, które zbudowały mocarstwo”. Poniżej wybrane z tych pozycji. Pełna bibliografia w książce.

  1. Abraham W., Stanowisko kurii papieskiej wobec koronacji Łokietka [w:] Księga pamiątkowa Uniwersytetu Lwowskiego ku uczczeniu pięćsetnej rocznicy fundacyi jagiellońskiej Uniwersytetu Krakowskiego, Senat Uniwersytetu Lwowskiego, Lwów 1900.
  2. Collins R., Keepers of the Keys of Heaven. A History of the Papacy, Basic Books, New York 2009.
  3. Długopolski E., Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Universitas, Kraków 2009.
  4. Jasiński K., Z problematyki zjednoczenia państwa polskiego na przełomie XIII i XIV wieku, „Zapiski Historyczne”, t. 21, z. 1–2 (1995).
  5. O’Malley J.W., A History of the Popes. From Peter to the Present, Sheed & Ward, Plymouth 2010.
  6. Samsonowicz H., Łokietkowe czasy, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1989.
  7. Samsonowicz H., Miejsce Polski w Europie na przełomie XIII i XIV wieku, „Kwartalnik Historyczny”, t. 4 (1993).
  8. Sroka S.A., Władysław I Łokietek [w:] Piastowie. Leksykon biograficzny, red. K. Ożóg, S. Szczur, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1999.

Czy wiesz, że ...

...króla Polski Władysława Warneńczyka swatano z kobietami z trzech pokoleń jednej rodziny? Najpierw polski dwór starał się o rękę dwuletniej Anny Habsburżanki, potem Władysławowi zaproponowała małżeństwo jej babcia, czterdziestoparoletnia Barbara Cylejska. Wreszcie polskiemu władcy rajono trzydziestoletnią Elżbietę Luksemburską, matkę Anny i córkę Barbary.

...jedno z pruskich plemion mordowało nowo narodzone dziewczynki? Galindzi byli bowiem przekonani, że nie opłaca się ich żywić. A matkom, które się temu sprzeciwiały - kazano obcinać piersi.

...odnaleziona we Wrocławiu rzekoma świątynia pogańska najprawdopodobniej była po prostu siedzibą miejscowego  wodza? Według Dariusza Andrzeja Sikory wszystkie dowody wskazują właśnie na tę funkcję odkrytego budynku.

Komentarze (8)

  1. Jarek Odpowiedz

    „Gdy w papieża wkroczysz Rzym, kieruj się pewnikiem tym: to nie miejsce biednej braci, miły mu, kto dobrze płaci” – brzmiał wierszyk ułożony nie gdzie indziej, a na samym papieskim dworze.”

    To w Rzymie układali wierszyki po polsku?

    • Arkończyk Odpowiedz

      Rzeczywiście ówcześni papieże, nie tylko wyróżniający się tutaj Jan, byli niezwykle chciwi… Np. jeszcze w latach 80-tych XIII wieku Mikołaj IV zażądał od konkurenta Łokietka, Probusa, być może zażądał – bo fakt nie ma pewności, (brak jest co do tego pełnego potwierdzenia w źródłach) 10 tysięcy grzywien złota dla siebie oraz 2 tysięcy dla kardynałów, za samo jedynie zapewnienie o rozpatrzeniu prośby o koronację na króla Polski. Najprawdopodobniej jednak Wacław czeski zapłacił znacznie więcej za to, żeby Papież stwierdził, że 4 tys. grzywien z tych 12 tys. od Probusa to był pieniądz fałszywy – z dodatkiem ołowiu lub o zaniżonej wadze; i z tegoż powodu Mikołaj „zapałać” mógł papieskim świętym oburzeniem, a co za tym idzie zerwać na amen wszelkie rozmowy odnośnie koronacji Prawego.
      Tak więc Łokietek, nauczony doświadczeniem, zapłacić musiał na pewno co najmniej tyle aby papieżowi nie opłacało się prowadzić takich intryg jak ta powyżej. Po za tym zadbał o ścisłą tajemnicę co do kwoty zapłaty, tak aby konkurenci nie mogli wiedzieć z jaką na pewno skuteczną „kontrpropozycją” finansową startować do papieża.
      Tak więc zdolności „na króla” to i być może Łokietek miał rzeczywiście, po za heroicznym uporem – średnie, ale intrygantem on i intrygantami jego doradcy, był, byli niezłymi…

      • Nasz publicysta |Anna Dziadzio Odpowiedz

        Drogi komentatorze, czy bez intryg i sprytu myśli Pan, że można było w tamtych czasach zdobyć władzę? A w szczególności jeśli chodzi o Łokietka i czasy rozbicia dzielnicowego? Tylu książąt, a jedna korona… I to Łokietkowi udało się ją zdobyć. Pozdrawiamy serdecznie.

Odpowiedz na „Andrzej Janusz MaraszkiewiczAnuluj pisanie odpowiedzi

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Jeśli chcesz zgłosić literówkę lub błąd ortograficzny kliknij TUTAJ.